Υγεία: H τεχνητή νοημοσύνη έχει αποτύπωμα στην προσβασιμότητα

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

H αυτοματoποίηση και η διείσδυση της τεχνητής νοημοσύνης και των άλλων έξυπνων τεχνολογιών στον κλάδο Υγείας φέρνουν επανάσταση, με λύσεις όπως η τηλεϊατρική, τα απομακρυσμένα εργαλεία και οι αισθητήρες να καλλιεργούν προσδοκίες για μείωση του κόστους και αύξηση της αποτελεσματικότητας και της προσβασιμότητας των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης.

Πρόβλημα παραμένει πάντως το γεγονός ότι πάνω από το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού ζει χωρίς πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Οι τεχνολογίες με επίκεντρο την υγεία διακρίνονται από ένα τεράστιο δυναμικό ανάπτυξης προς θετικές αλλαγές, συμπεριλαμβανομένων νέων θεραπειών, βελτιωμένων αποτελεσμάτων ασθενών, καλύτερης και έγκαιρης διάγνωσης και πρόληψης, πρώιμης θεραπείας και βελτιώσεων στην ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της παροχής υγειονομικής περίθαλψης. Αυτό διαπιστώνει πρόσφατη έκθεση του World Economic Forum, που ανάγει την καινοτομία σε καταλύτη για τη γεφύρωση του κενού χρηματοδότησης της υγειονομικής περίθαλψης μειώνοντας τις συνολικές δαπάνες και ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα. Η Εθνική Υπηρεσία Υγείας (NHS) της Αγγλίας λέει ότι η τηλεϊατρική – η απομακρυσμένη διάγνωση και θεραπεία ασθενών που χρησιμοποιούν λύσεις τηλεπικοινωνιών – θα μπορούσε να μειώσει το βάρος της φροντίδας των ασθενών κατά 25%. Στις ΗΠΑ, ο μισός πληθυσμός πλήττεται από χρόνιες ασθένειες, οι οποίες ενοχοποιούνται για πάνω από το 85% του κόστους υγειονομικής περίθαλψης. 

Στην Ελλάδα, οι κατά κεφαλήν δαπάνες για την υγεία ξεπερνούν τα 1.600 ευρώ, χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η συνολική χρηματοδότηση για δαπάνες υγείας υποχώρησε κατά 25,9% την περίοδο 2010-2020 (+5,8% στις Νότιες χώρες, +20,7% στην ΕΕ), και διαμορφώθηκε στα 15,7 δισ. ευρώ το 2020 (9,5% του ΑΕΠ). Η δημόσια χρηματοδότηση για δαπάνες υγείας μειώθηκε κατά 32,9% (+3,1% στις Νότιες χώρες, +24,6% στην ΕΕ) την ίδια περίοδο μετατοπίζοντας το βάρος των δαπανών για την υγεία στον ιδιωτικό τομέα, όπου οι ιδιωτικές δαπάνες υγείας ανήλθαν στο 38,2% το 2020 (25,9% στις χώρες του Νότου, 18,8% στην ΕΕ). Αξίζει να σημειωθεί ότι το 60% των περιπτώσεων όπου συνυπάρχουν δύο νόσοι ή δύο παθολογικές καταστάσεις σε έναν ασθενή προκαλεί υπερβάλλουσες δαπάνες. 

Πρόκειται για παγκόσμιο πρόβλημα, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να υπολογίζει ότι οι μη μεταδοτικές ασθένειες αφαιρούν 41 εκατ. ζωές ετησίως, εκ των οποίων το 77% συμβαίνουν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος με κόστος άνω των 2 τρισ. δολ. ετησίως.

Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, οι βελτιώσεις στην πρόληψη και την παρακολούθηση μέσω ψηφιακών προσεγγίσεων υγειονομικής περίθαλψης και αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και πλατφορμών τύπου ChatGPT και Med-PaLM θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη και να μειώσουν το κόστος.

Στην Ελλάδα γίνεται πρόοδος μέσω της ιατρικής ακρίβειας ενώ προωθούνται σημαντικά έργα όπως το πρόγραμμα “Σ. Δοξιάδης” (2021-2025) πρώιμης ανίχνευσης, παρέμβασης και υποστήριξης της οικογένειας με συμβουλευτική από ειδικούς ψυχικής υγείας, το πρόγραμμα προστασίας νέων για την μείωση και τη διακοπή του καπνίσματος, το εθνικό πρόγραμμα για πρόληψη του καρκίνου του μαστού “Φώφη Γεννηματά”, οι πρωτοβουλίες για πρόληψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, για πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου, της αντιμετώπισης καρδιαγγειακών κινδύνων και προληπτικών εξετάσεων σε ευπαθείς ομάδες σε απομακρυσμένες περιοχές.

Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι τόσο στη χώρα μας όσο και παγκοσμίως η τεχνολογική καινοτομία από μόνη της δεν μπορεί να οδηγήσει στην αλλαγή χωρίς της αναγκαίες υποδομές. Η πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι ένα παράδειγμα που στερεί σε περιοχές του κόσμου δυνατότητες για καλύτερες υπηρεσίες υγείας. Μαζί με την ανάγκη για κοινή χρήση δεδομένων, ασφάλεια και εμπιστοσύνη, η μεγαλύτερη πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι ένας σημαντικός παράγοντας που θα διασφαλίσει την πρόσβαση σε νέες καινοτόμες λύσεις ψηφιακής υγειονομικής περίθαλψης.