Οι περιοχές καινοτομίας οδηγός για “συμπεριληπτική” ανάπτυξη

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Οι πόλεις βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των αναταραχών που προκαλούν σύγχρονες τάσεις, από την κλιματική κρίση και την ενεργειακή μετάβαση μέχρι τις εξελίξεις στην τεχνολογία, καθώς φιλοξενούν την πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού και παράγουν περισσότερο από το 80% του παγκόσμιου ΑΕΠ. 

Κρίσιμοι καταλύτες για τον επαναπροσδιορισμό του τρόπου με τον οποίο οι πόλεις δημιουργούν ευημερία, ενισχύουν τη συνεργασία και δημιουργούν ευκαιρίες, αναδεικνύουν τα οικοσυστήματα καινοτομίας. Από τη Σιγκαπούρη μέχρι το Σάο Πάολο και την Τσαντιγκάρ, επιχειρήσεις, επενδυτές και ιδιώτες αναζητούν νέα μοντέλα αστικής ανάπτυξης. Αυτή η τάση συναντάται σε μικρότερη κλίμακα στην Ελλάδα με ενδεικτικές τις αστικές αναπλάσεις με επίκεντρο το Ελληνικό. Ωστόσο, εν μέσω αυτής της αύξησης των επενδύσεων, ένα θεμελιώδες ερώτημα παραμένει: πώς διασφαλίζουμε ότι αυτές οι περιοχές προσφέρουν όχι μόνο οικονομικές αποδόσεις, αλλά και ουσιαστικά οφέλη για τις κοινότητες που εξυπηρετούν. Αυτή η πρόκληση γίνεται πιο πιεστική καθώς επιταχύνεται ο ρυθμός των τεχνολογικών αλλαγών και οι απαιτήσεις για ανθεκτικά αστικά περιβάλλοντα εν μέσω κλιματικής κρίσης. Σε αυτό το πλαίσιο οι περιοχές καινοτομίας προσφέρουν νέες ευκαιρίες και λύσεις καθώς δεν βασίζονται μόνο στο κεφάλαιο και την τεχνολογία αλλά απαιτούν υιοθέτηση αρχών από την οικονομική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα μέχρι την ανταγωνιστικότητα και την συμπερίληψη. Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στην έκθεση που δημοσίευσε τον Απρίλιο “Διαμορφώνοντας το Αύριο: Υπεύθυνη Καινοτομία για ένα Λαμπρότερο Μέλλον” (Shaping Tomorrow: Responsible Innovation for a Brighter Future) παρουσίασε ένα πλαίσιο για την υπεύθυνη καινοτομία που προσδιορίζει μια σειρά από αρχές για την καθοδήγηση της ανάπτυξης των οικοσυστημάτων καινοτομίας με μια βιώσιμη, χωρίς αποκλεισμούς προσέγγιση. 

Επισημαίνει επίσης τις προκλήσεις όπως το γεγονός ότι πολλές περιοχές καινοτομίας δεν καταφέρνουν να επιτύχουν διαρκή αντίκτυπο πέρα ​​από τις αρχικές περιόδους χρηματοδότησής τους. Πολύ συχνά, ο ενθουσιασμός για τις αναδυόμενες τεχνολογίες ωθεί τις επενδύσεις προς την καινοτομία και όχι προς λύσεις που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας. Παλαιότερα δημιουργούνταν νησίδες καινοτομίας με αντίκτυπο σε γειτονιές αλλά πλέον η καινοτομία πρέπει να δημιουργεί ευρύτερα οφέλη συμπεριλαμβανομένων ποιοτικών θέσεων εργασίας για τους κατοίκους της περιοχής, ευκαιριών για επιχειρηματίες και λύσεων που απαντούν στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. 

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρότυπο για την περιφέρεια καινοτομίας αλλά μια ποικιλία μοντέλων και πρακτικών, με ένα κοινό σκοπό να έχουν μια ξεχωριστή ταυτότητα και μια εστίαση στην αγορά που προσελκύει επενδύσεις, ταλέντο και υποστήριξη της τοπικής κοινωνίας. Την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση υπηρετούν οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, σε συνεργασία με τον ακαδημαϊκό κόσμο και τη βιομηχανία για δημιουργία αυτοσυντηρούμενων μηχανισμών χρηματοδότησης που εγγυώνται οικονομική ανθεκτικότητα. Στο ίδιο πλαίσιο προκρίνεται η ανάπτυξη βασικής ψηφιακής υποδομής που εξελίσσεται ανάλογα με τις ανάγκες των χρηστών επιτρέποντας τη συνδεσιμότητα και την ανταλλαγή δεδομένων.