Πόλεμοι, κλιματική κρίση και fake news οι απειλές το 2025

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

O πόλεμος αναδεικνύεται ως ο μεγαλύτερος άμεσος κίνδυνος για το 2025, σύμφωνα την έκθεση Global Risks Report του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (World Economic Forum), όπου υποβαθμίζονται μεν οι οικονομικοί κίνδυνοι, συνδέονται δε με τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις αβεβαιότητες που αναδύει η κλιματική κρίση.

Η έκδοση, που βασίζεται στις απόψεις άνω των 900 ειδικών στους παγκόσμιους κινδύνους, υπευθύνων χάραξης πολιτικής και ηγετών της αγοράς, ανάγει τις ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ κρατών ως τον πιο σημαντικό και άμεσο παγκόσμιο κίνδυνο για το 2025, με σχεδόν το ένα τέταρτο των ερωτηθέντων να τους κατατάσσει ως τη σοβαρότερη ανησυχία για τη νέα χρονιά. 

Η παραπληροφόρηση και η διασπορά ψευδών ειδήσεων παραμένουν από τους κορυφαίους βραχυπρόθεσμους κινδύνους για δεύτερη συνεχή χρονιά, γεγονός που υπογραμμίζει οτι αποτελούν συνεχή απειλή για τη συνοχή της κοινωνίας και τη διακυβέρνηση, καθώς διαβρώνουν την εμπιστοσύνη και επιδεινώνουν τον διχασμό εντός και μεταξύ των εθνών. Άλλοι βασικοί βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι περιλαμβάνουν ακραία καιρικά φαινόμενα, κοινωνική πόλωση, κυβερνοκατασκοπεία και πολέμους.

Οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι κυριαρχούν στη μακροπρόθεσμη προοπτική, με τα ακραία καιρικά φαινόμενα, την απώλεια της βιοποικιλότητας και την κατάρρευση των οικοσυστημάτων, τις κρίσιμες αλλαγές στα συστήματα του πλανήτη και τις ελλείψεις φυσικών πόρων να είναι ψηλά στην κατάταξη των κινδύνων για την επόμενη δεκαετία. Ο πέμπτος στη σειρά περιβαλλοντικός κίνδυνος στη σχετική κατάταξη με τους δέκα κυριότερους κινδύνους είναι η ρύπανση, που επίσης θεωρείται σοβαρός κίνδυνος και βραχυπρόθεσμα. Η έκτη θέση που καταλαμβάνει βραχυπρόθεσμα αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη αναγνώριση των σοβαρών επιπτώσεων στην υγεία και τα οικοσυστήματα από ένα ευρύ φάσμα ρύπων στον αέρα, το νερό και το έδαφος. Συνολικά, τα ακραία καιρικά φαινόμενα προσδιορίζονται εμφανώς ως άμεσοι, βραχυπρόθεσμοι και μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι.

Μακροπρόθεσμα, το τοπίο επισκιάζεται επίσης από τεχνολογικούς κινδύνους που σχετίζονται με την παραπληροφόρηση, τη διασπορά ψευδών ειδήσεων και τις αρνητικές επιπτώσεις των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης.

Οι ερωτηθέντες στο πλαίσιο της έρευνας, είναι πολύ λιγότερο αισιόδοξοι για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές του κόσμου από ό,τι για τις βραχυπρόθεσμες. Σχεδόν τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων αναμένουν ένα ταραχώδες ή θυελλώδες παγκόσμιο τοπίο έως το 2035, κυρίως λόγω της εντατικοποίησης των περιβαλλοντικών, τεχνολογικών και κοινωνικών προκλήσεων.

Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες αναμένουν κάποια αστάθεια μέσα σε δύο χρόνια, γεγονός που αντικατοπτρίζει τον εκτεταμένο κατακερματισμό της διεθνούς συνεργασίας. Οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις υποδεικνύουν ακόμα μεγαλύτερες προκλήσεις, καθώς οι μηχανισμοί συνεργασίας αναμένεται να αντιμετωπίσουν αυξανόμενη πίεση. Οι κοινωνικοί κίνδυνοι, όπως η ανισότητα και η κοινωνική πόλωση, εμφανίζονται έντονα τόσο στις βραχυπρόθεσμες όσο και στις μακροπρόθεσμες κατατάξεις κινδύνων. Οι αυξανόμενες ανησυχίες για παράνομη οικονομική δραστηριότητα, τα αυξανόμενα χρέη και η συγκέντρωση στρατηγικών πόρων αναδεικνύουν ευπάθειες που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την παγκόσμια οικονομία τα επόμενα χρόνια. 

Και οι 33 κίνδυνοι που αποτυπώνονται στην κατάταξη αυξάνονται σε βαθμό σοβαρότητας μακροπρόθεσμα, αντικατοπτρίζοντας τις ανησυχίες των ερωτηθέντων για την αυξημένη συχνότητα ή ένταση αυτών των κινδύνων μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Μπροστά σε μια ταραγμένη δεκαετία 

Ο Mirek Dušek, Managing Director του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, σχολιάζει ότι οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, το ρίγμα στην εμπιστοσύνη και η κλιματική κρίση ασκούν πρωτόγνωρες πιέσεις το παγκόσμιο σύστημα και σε αυτό το περιβάλλον οι παγκόσμιοι ηγέτες έχουν μια επιλογή, να προάγουν τη συνεργασία και την ανθεκτικότητα.

Με το 64% των ειδικών να αναμένουν μια κατακερματισμένη παγκόσμια τάξη πραγμάτων, που χαρακτηρίζεται από ανταγωνισμό μεταξύ μεσαίων και μεγάλων δυνάμεων, η πολυμερής συνεργασία αντιμετωπίζει σημαντικές πιέσεις.

Η επόμενη δεκαετία θα προσφέρει στους παγκόσμιους ηγέτες την ευκαιρία να αναλύσουν και να διαχειριστούν τους πολύπλοκους κινδύνους και να αντιμετωπίσουν τους περιορισμούς των υφιστάμενων δομών διακυβέρνησης. Προκειμένου να αποτραπεί η πορεία αστάθειας, και αντί αυτού να ανασυγκροτηθεί η εμπιστοσύνη, να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα και να διασφαλιστεί ένα βιώσιμο και χωρίς αποκλεισμούς μέλλον για όλους, τα έθνη πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στο διάλογο, να ενισχύσουν τους διεθνείς δεσμούς και να προάγουν συνθήκες για συνεργασία.

Οι προκλήσεις για τους επιχειρηματικούς ηγέτες

Ως στρατηγικός συνεργάτης του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ και συμμετέχουσα στη σχετική συνέντευξη τύπου, η εκπρόσωπος της Marsh McLennan, Carolina Klint, Chief Commercial Officer, Europe, Marsh McLennan δήλωσε ότι καθώς εισερχόμαστε στο 2025, οι απειλές που θέτει ο αυξανόμενος προστατευτισμός στις ήδη εύθραυστες και τεταμένες παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού είναι σημαντικές. Οι προτεινόμενοι κανονισμοί που επιβάλλουν περιορισμούς στις ροές δεδομένων και οι αυξήσεις στις κακόβουλες κυβερνοεπιθέσεις θα αυξήσουν επίσης το κόστος για τις επιχειρήσεις και θα μειώσουν την ικανότητά τους να αξιοποιούν πλήρως τις καινοτόμες ψηφιακές τεχνολογίες και την τεχνητή νοημοσύνη. Με την ανάληψη προληπτικών μέτρων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού και την επένδυση στην ισχυρή κυβερνοασφάλεια, οι επιχειρήσεις θα είναι σε καλύτερη θέση να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις και να τοποθετηθούν με επιτυχημένο τρόπο στο ολοένα και πιο σύνθετο και κατακερματισμένο παγκόσμιο περιβάλλον κινδύνων.