ΕΕΔΑ: Ανησυχία στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), ως το ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας σε θέματα προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και ο Εθνικός Θεσμός Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΘΑΔ), σύμφωνα με τις αρχές του ΟΗΕ, οφείλει, στο πλαίσιο αρμοδιοτήτων του ιδρυτικού της νόμου, να παρακολουθεί τις εξελίξεις που άπτονται του πεδίου δραστηριοτήτων της, εκφέροντας σχετική γνώμη προς τα αρμόδια όργανα της Πολιτείας και αναπτύσσοντας πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης.

Η ΕΕΔΑ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον θεσμό της διεθνούς προστασίας και έχει εκδώσει μια σειρά σχετικών αποφάσεων (εκθέσεων, δηλώσεων, ανακοινώσεων) με πλέον πρόσφατη την Έκθεση Αναφοράς για το Προσφυγικό Ζήτημα (Σεπτέμβριος 2019) όπου συμπυκνώνονται οι θέσεις της ΕΕΔΑ για την υποδοχή και φιλοξενία των αιτούντων διεθνή προστασία, την κράτηση των αιτούντων διεθνή προστασία, τις διαδικασίες διεθνούς προστασίας σε α’ και β’ βαθμό, τους ασυνόδευτους ανήλικους, τις επαναπροωθήσεις πολιτών τρίτων χωρών στα ελληνοτουρκικά σύνορα και την ένταξη των προσφύγων στην Ελλάδα. Με ανησυχία η ΕΕΔΑ παρατηρεί τελευταία τον αυξημένο αριθμό αφίξεων αλλοδαπών στην Ελλάδα, ιδίως από τα νησιά, σε σύγκριση με τις αντίστοιχες αφίξεις κατά το 2018. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, οι αφίξεις για το 2019 (μέχρι τις 25.08.2019) έφτασαν τα 31.265 άτομα σύμφωνα με τη Frontex, τον Ιούλιο του 2019 υπήρξε αύξηση 25% στις αφίξεις στα νησιά στην Ελλάδα, συγκριτικά με τον Ιούλιο του 2018.

Παράλληλα, τα περισσότερα κέντρα υποδοχής στα νησιά έχουν υπερβεί κατά πολύ τις δυνατότητες φιλοξενίας τους, με κίνδυνο παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών τρίτων χωρών, όπως η προστασία από την απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση και η εξασφάλιση ενός ελάχιστου επίπεδου αξιοπρεπούς διαβίωσης. Επισήμως, φιλοξενούνται σήμερα στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης (KYT) της Μόριας στη Λέσβο 10.383 άτομα ενώ η δυνατότητα χωρητικότητας του κέντρου είναι 3.000.

Η ΕΕΔΑ, με Ανακοίνωσή της, έχει ήδη κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για τον υπερπληθυσμό στο ΚΥΤ της Μόριας4 και έχει εκφράσει, σε προηγούμενη Έκθεσή της για τις συνθήκες διαβίωσης στα κέντρα υποδοχής και φιλοξενίας μεταναστών και προσφύγων5, την αγωνία της για τα συνεχόμενα επεισόδια κυρίως στα κέντρα φιλοξενίας των νησιών του ανατολικού Αιγαίου καθώς και τα, συχνά ανεξέλεγκτα, περιστατικά βίας που παρατηρούνται στα κέντρα φιλοξενίας της ενδοχώρας, τα οποία συμβάλλουν στην όξυνση φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας.