Το σύστημα εμπορίας ρύπων και η ενεργειακή δημοκρατία

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Η ενεργειακή μετάβαση με όρους δημοκρατίας και δικαιοσύνης είναι ζητούμενο εν μέσω ενεργειακού μετασχηματισμού των επιχειρήσεων και ραγδαίων αλλαγών που αφορούν τα παραγωγικά μοντέλα και τις κοινωνίες.

Στο πλαίσιο αυτό είναι επίκαιρες οι συζητήσεις γύρω από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ), που θεωρείται ακρογωνιαίος λίθος της πολιτικής της ΕΕ για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής καθώς και το βασικό της εργαλείο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου με οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Το Πρωτόκολλο του Κυότο προβλέπει τρεις μηχανισμούς μέσω των οποίων οι χώρες δύνανται να επιτύχουν μείωση των εκπομπών τους από τα αέρια του θερμοκηπίου. Οι μηχανισμοί αυτοί είναι η Εμπορία Δικαιωμάτων εκπομπών, τα προγράμματα Κοινής Εφαρμογής και οι Μηχανισμοί Καθαρής Ανάπτυξης.

Κατά τη διάρκεια της νέας θητείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα κράτη μέλη αναμένεται να συγκεντρώσουν περισσότερα από 200 δισ. ευρώ σε έσοδα από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ). Βιομηχανίες και κυβερνήσεις διεκδικούν αυτούς τους πόρους για να καλύψουν ίδια έξοδα και οικονομικά κενά αλλά είναι ζητούμενο εάν λαμβάνουν υπόψη τους τις γενικότερες ανάγκες και τις αρχές που διέπουν την οδηγία για το ΣΕΔΕ. Όπως τονίζουν οι εμπειρογνώμονες του Green Tank τα έσοδα αυτά πρέπει να δαπανηθούν με σύνεση, ώστε να επιτευχθεί άμεση μείωση των εκπομπών και να μην πέσει όλο το βάρος της ενεργειακές μετάβασης στους πολίτες.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Carbon Market Watch και άλλες 27 οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και το Green Tank, παροτρύνουν το νέο Κολέγιο των Επιτρόπων να λάβει υπόψη του τις συστάσεις σχετικά με τον τρόπο αποτελεσματικής χρήσης αυτών των εσόδων, ώστε να διασφαλιστεί ότι επενδύονται για τους πολίτες, την κοινωνία και τις κοινότητες. Τονίζεται ότι τo κόστος της χρηματοδότησης της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρώπη και σε παγκόσμιο επίπεδο πρέπει να επιβαρύνει τους ρυπαντές και όχι τους απλούς πολίτες και μεταξύ άλλων προτείνονται τα εξής μέτρα:

• Τροποποίηση της οδηγίας του ΣΕΔΕ προκειμένου να εξασφαλιστεί η «προσθετικότητα» και η τήρηση της «Αρχής Μη Πρόκλησης Σημαντικής Βλάβης» στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται οι πόροι του ΣΕΔΕ.
• Διοχέτευση περισσότερων πόρων για επενδύσεις στη βιομηχανία που μειώνουν το ανθρακικό της αποτύπωμα, αντί της προστασίας από τον «κίνδυνο διαρροής άνθρακα», καταργώντας σταδιακά όλες τις δωρεάν εκπομπές με στόχο την αύξηση του Ταμείου Καινοτομίας και τερματίζοντας τo μέτρο της αντιστάθμισης έμμεσου κόστους εκπομπών CO2, στην επόμενη αναθεώρηση του ΣΕΔΕ.
• Μεγαλύτερη οικονομική στήριξη των ευάλωτων ομάδων προκειμένου να προχωρήσουν σε επενδύσεις που μειώνουν τις εκπομπές τους, μέσω αξιοποίησης των πόρων του ΣΕΔΕ-2 για τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, και επέκτασης του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.
• Παρακολούθηση των δαπανών των κρατών μελών και επιβολή των σχετικών προβλέψεων της οδηγίας για το ΣΕΔΕ.