Θερινό Σχολείο Harvard – Ε.Κ.Π.Α. μέσω του Κόμβου Αριστείας για τη Μετανάστευση

Ξεκίνησε επίσημα η συνεργασία του Πανεπιστημίου του Harvard, μέσω της Σχολής Δημόσιας Υγείας «Harvard  Chan School», και του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με τη διοργάνωση του Θερινού Σχολείου Refugee and Migration Studies 2022. Με ένα πλήρες πρόγραμμα μαθημάτων και δραστηριοτήτων που αναπτύχθηκε από τα δυο πανεπιστήμια, το Θερινό Σχολείο προσφέρει υψηλού επιπέδου εξειδικευμένη γνώση αλλά και εμπειρία πεδίου στην Αθήνα, στο Ναύπλιο (με την συνεργασία του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του Harvard) και στην Λέσβο.

Στην τελετή υποδοχής των φοιτητών και έναρξης του Σχολείου παρέστη η Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων, Νίκη Κεραμέως, η οποία χαιρέτησε την τάξη και συνομίλησε αρκετή ώρα με τις φοιτήτριες και του φοιτητές, που προέρχονται από πολλές διαφορετικές χώρες, ορισμένοι μάλιστα είναι οι ίδιοι πρόσφυγες. Μετά το καλωσόρισμα από τον Πρύτανη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητή Μελέτιο-Αθανάσιο Κ. Δημόπουλο, χαιρετισμούς απεύθυναν επίσης ο Πρόεδρος της Εταιρείας Αξιοποίησης και Διαχείρισης της Περιουσίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητής Νικόλαος Θωμαΐδης, ο Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Υγείας, καθηγητής Εμμανουήλ Πικουλής, ο Κοσμήτορας της Νομικής Σχολής, καθηγητής Λίνος-Αλέξανδρος Σισιλιάνος, η καθηγήτρια του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης Εμμανουέλα Δούση εκ μέρους του Κοσμήτορα της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, ο Αdriano Silvestri, Assistant Representative for Protection, UNCHR Office in Greece (σε βιντεοσκόπηση). Η τελετή έκλεισε με ομιλίες από την Διευθύντρια του Κόμβου Αριστείας για το Άσυλο και τη Μετανάστευση – RMS Hub, καθηγήτρια Μαρία Γαβουνέλη, και την καθηγήτρια Jacqueline Bhabha, University of Harvard. Επίσης, συμμετείχαν στην εκδήλωση ο Αντιπρύτανης του ΕΚΠΑ καθηγητής Δημήτρης Καραδήμας, ο Κοσμήτορας της Θεολογικής Σχολής καθηγητής Χρήστος Καραγιάννης και ο Κοσμήτορας της Σχολής Επιστημών Αγωγής καθηγητής Θωμάς Μπαμπάλης.

Το μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ του Κόμβου Αριστείας για το Άσυλο και την Μετανάστευση – RMS Hub του Ε.Κ.Π.Α. και του FXB Center for Health & Human Rights του Πανεπιστημίου του Harvard, υπό τη Διεύθυνση της Ν. Λινού, υπεγράφη τον Ιανουάριο του 2022.

«H εξωστρέφεια και ο διεθνής προσανατολισμός του Πανεπιστημίου αποτελεί», όπως τονίζει χαρακτηριστικά ο Πρύτανης του Ιδρύματος, καθηγητής Μ.-Α. Δημόπουλος, «σημαντικό στρατηγικό στόχο. Η στρατηγική αυτή στοχεύει στην προώθηση του εκπαιδευτικού, ερευνητικού και κοινωνικού έργου του Πανεπιστημίου και την ανάδειξη της διεθνούς φυσιογνωμίας του. Το ΕΚΠΑ συνεργάζεται με Πανεπιστήμια, Ερευνητικά Κέντρα, διεθνή δίκτυα Πανεπιστημίων, καθώς και εκπαιδευτικές οργανώσεις παγκοσμίως, με στόχο την ενίσχυση των ερευνητικών συνεργασιών και της κινητικότητας των φοιτητών, του ακαδημαϊκού προσωπικού, των ερευνητών και του λοιπού ανθρώπινου δυναμικού του. Η προώθηση διαπανεπιστημιακών συνεργασιών μέσω Διεθνών Συμφωνιών Συνεργασίας δίνει τη δυνατότητα σε μέλη Δ.Ε.Π. του ΕΚΠΑ να συνεργαστούν αποτελεσματικά με μέλη Δ.Ε.Π. άλλων Πανεπιστημίων με σκοπό την ανάπτυξη ερευνητικών συνεργασιών και προγραμμάτων προς όφελος της ακαδημαϊκής κοινότητας, την οργάνωση επιστημονικών συναντήσεων (ημερίδων, συμποσίων, συνεδρίων, κ.ά.) και τη συμμετοχή σε διδακτικές δραστηριότητες και διαλέξεις που συμβάλλουν στη μετάδοση της επιστημονικής Σκοπός και στόχοι του νέου Κόμβου Αριστείας για το Άσυλο και την Μετανάστευση του ΕΚΠΑ.

Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς για τα Ευρωπαϊκά δεδομένα μετακίνησης πληθυσμών, που δημιούργησε σημαντικά πολιτικά και πρακτικά προβλήματα και έφερε την χώρα στα πρωτοσέλιδα των δελτίων ειδήσεων στον πλανήτη.

Ήδη από το ενάμιση εκατομμύριο πρόσφυγες και μετανάστες κατέφθασαν στα Ελληνικά νησιά. Τα προσφυγικά αυτά ρεύματα αποτελούν ένα μέρος του συνόλου των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη και ένα ακόμα μικρότερο μέρος των μεταναστευτικών ροών παγκοσμίως. Στο πλαίσιό τους καταγράφεται μια πλειάδα μορφών μετακίνησης πληθυσμών, που συνιστά το ευρύτερο φαινόμενο. Κάποιοι πληθυσμοί που μετακινούνται για να ξεφύγουν από εμπόλεμες περιοχές, άλλοι προς εξεύρεση εργασίας και καλύτερων συνθηκών ζωής, τρίτοι επειδή η ζωή τους βρίσκεται σε κίνδυνο από εμφυλίους πολέμους και άλλες ένοπλες συγκρούσεις, ορισμένοι επειδή η ζωή τους κινδυνεύει λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων ή τρόπου ζωής και τελευταία μετακινούνται μεγάλες ομάδες ανθρώπων επειδή η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται ραγδαία και στερεί από τροφή και νερό. Επιπρόσθετα, αυτή η μορφή μετανάστευσης, η κλιματική, έχει συχνά ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη συγκρούσεων μεταξύ κλιματικών μεταναστών και γηγενών κατοίκων, γεγονός που προκαλεί μια δευτερογενή μετανάστευση των πρώτων, των δεύτερων ή και των δυο.

Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, της συμμετοχής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και της μορφολογίας των συνόρων της, συγκαταλέγεται σε εκείνες τις χώρες που δέχονται -και κατά πάσα πιθανότητα θα δέχεται και στο μέλλον- μεγάλα κύματα προσφύγων και μεταναστών. Πέραν αυτών, η Ελλάδα υπήρξε για πολλά χρόνια χώρα αναχώρησης μεταναστών, προσφάτως συμβάλλοντας στο φαινόμενο που αποκαλείται πλέον brain drain. Επί τη βάσει αυτών των δεδομένων αλλά και επί τη βάσει των εξελίξεων στην περιοχή των επιστημών, έχει ήδη παραχθεί ένας σχετικά μεγάλος όγκος επιστημονικών μελετών, ερευνών και εκδόσεων ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν ιδρυθεί και λειτουργούν στη χώρα με επιτυχία ξενόγλωσσα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στο ευρύτερο πεδίο των προσφυγικών και μεταναστευτικών σπουδών, συμπεριλαμβανομένου του ΕΚΠΑ. Έτσι, η χώρα εξελίσσεται σε προνομιακό πεδίο για την ανάπτυξη προσφυγικών και μεταναστευτικών σπουδών (refugee studies) ή ευρύτερα του τομέα της μελέτης των μετακινούμενων πληθυσμών. Με βάση τον ρόλο και την θέση του ΕΚΠΑ στην ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα, η παρουσία του στην επιστημονική πρωτοπορία είναι φυσική και απολύτως αναμενόμενη.