“Πράσινες” θαλάσσιες μεταφορές, εργαλείο επιτάχυνσης για net-zero  

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Οι “πράσινοι διάδρομοι”, διαδρομές για πλοία που λειτουργούν αποκλειστικά με εναλλακτικά καύσιμα, προβάλλουν ως ένα ισχυρό εργαλείο για την επιτάχυνση της μετάβασης της ναυτιλιακής βιομηχανίας σε μηδενικές εκπομπές άνθρακα.

Παρά τις προκλήσεις που αναδύονται σε επίπεδο εφαρμογής, οι “πράσινοι διάδρομοι” προωθούνται από ναυτιλιακές εταιρείες, ναυλωτές και προμηθευτές καυσίμων. 

Η McKinsey συνεργάστηκε με το Mærsk Mc-Kinney Møller Center for Zero Carbon Shipping για να δημιουργήσει ένα σχέδιο που θα βοηθήσει τα ενδιαφερόμενα μέρη να αξιολογήσουν τη σκοπιμότητα των πράσινων διαδρόμων. Το σχέδιο αποτελεί έναν οδικό χάρτη που σκιαγραφεί μια βήμα προς βήμα μεθοδολογία.

Τα στελέχη που δραστηριοποιούνται στη ναυτιλία θα πρέπει να εξασφαλίζουν την αλυσίδα εφοδιασμού εναλλακτικών καυσίμων ελέγχοντας αν υπάρχει επαρκής προμήθεια πηγών καθαρής ενέργειας για τα πλοία αλλά και πώς γίνεται η μεταφορά, αποθήκευση και διαχείριση του καυσίμου στις υποδομές των λιμένων. Αναφορικά με την απανθρακοποίηση των πλοίων, πρέπει επίσης να γνωρίζουν τις επιπτώσεις για τους πλοιοκτήτες, τι επενδύσεις απαιτούνται για νέα πλοία και μετασκευές, καθώς και αν οι ιδιοκτήτες φορτίου και οι τελικοί πελάτες είναι πρόθυμοι να υποστηρίξουν τη ναυτιλία χωρίς άνθρακα. 

Σύμφωνα με τη μελέτη των McKinsey και Mærsk Mc-Kinney Møller Center for Zero Carbon Shipping οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να εξετάσουν τους παραπάνω τομείς από τρεις πλευρές: τεχνική, οικονομική και κανονιστική. Η τεχνική σκοπιμότητα αφορά τα κενά ικανότητας και την ετοιμότητα των τεχνολογικών λύσεων στην υλοποίηση του πράσινου διαδρόμου. Η οικονομική σκοπιμότητα καλύπτει τη διασπορά των χρηματοοικονομικών κινδύνων σε όλη την αλυσίδα αξίας και τη διερεύνηση πηγών χρηματοδότησης ενώ η κανονιστική σκοπιμότητα σταθμίζει τους περιορισμούς και τις ευκαιρίες, όπως οι επιδοτήσεις άνθρακα που επηρεάζουν τους πράσινους διαδρόμους.

Αναλύοντας καθέναν από τους παραπάνω τομείς στις τρεις αυτές διαστάσεις οι συντάκτες της έκθεσης αναφέρονται σε λύσεις προκειμένου να προχωρήσουν τα έργα των πράσινων διαδρόμων.

Αλυσίδα εφοδιασμού εναλλακτικών καυσίμων: Καθώς οι πράσινοι διάδρομοι προορίζονται αποκλειστικά για πλοία που λειτουργούν μόνο με καθαρή ενέργεια, η σκοπιμότητά τους εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών καυσίμων. Εάν υπάρχει χάσμα μεταξύ της προβλεπόμενης ζήτησης και της προσφοράς, οι πάροχοι καυσίμων θα μπορούσαν να εντοπίσουν πιθανά σημεία για προσθήκη χωρητικότητας ώστε να διασφαλιστεί σταθερή και αξιόπιστη προσφορά εναλλακτικών καυσίμων. Επιπλέον, οι απαραίτητες επενδύσεις για την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας πρέπει να είναι οικονομικά βιώσιμες για τους παραγωγούς και τους παρόχους καυσίμων. 

Υποδομή λιμένων, αποθήκευσης και ανεφοδιασμού καυσίμων: Τα περισσότερα εναλλακτικά καύσιμα έχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις αποθήκευσης. Οι φορείς εκμετάλλευσης λιμένων και ανεφοδιασμού θα πρέπει να υπολογίσουν την προβλεπόμενη χωρητικότητα που απαιτείται για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του διαδρόμου και να εξακριβώσουν εάν υπάρχει αρκετή χωρητικότητα στα λιμάνια και τις τοποθεσίες ανεφοδιασμού καυσίμων. Εάν υπάρχει έλλειψη χωρητικότητας, τότε οι φορείς μπορούν να εκτιμήσουν πόσο από το έλλειμμα θα μπορούσε να καλυφθεί με τον εκσυγχρονισμό της υπάρχουσας υποδομής και τι πρόσθετη υποδομή χρειάζεται.

Διαδρομή απανθρακοποίησης σκαφών: Οποιοσδήποτε προτεινόμενος πράσινος διάδρομος θα πρέπει να μπορεί να αντεπεξέλθει στις αλλαγές απαιτήσεων του στόλου, συμπεριλαμβανομένου του τύπου και του μεγέθους του σκάφους. Οι πλοιοκτήτες και οι φορείς εκμετάλλευσης θα πρέπει να ποσοτικοποιήσουν τις απαιτήσεις δαπανών για τη μετατροπή υφιστάμενων και νέων πλοίων. Μόλις προσδιοριστεί ποσοτικά και προγραμματιστεί ο αριθμός των νέων ναυπηγήσεων και των μετασκευασμένων σκαφών, μπορούν να αναλυθούν οι επιπτώσεις για τους παίκτες της αλυσίδας αξίας, όπως τα ναυπηγεία και οι κατασκευαστές κινητήρων, για να διαπιστωθεί εάν είναι σε θέση να ανταποκριθούν.

Δυναμική ζήτησης φορτίου: Είναι γεγονός ότι η ναυτιλία χωρίς άνθρακα είναι πιο ακριβή βραχυπρόθεσμα, αλλά οι απαιτήσεις και η προθυμία των πελατών να επωμιστούν το κόστος μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αυτό κατανέμεται στην αλυσίδα αξίας. Οι πλοιοκτήτες και οι ιδιοκτήτες cargo θα πρέπει να αξιολογούν την ευαισθησία των φορτίων τους στις διακυμάνσεις του κόστους μεταφοράς με την πάροδο του χρόνου και να προσδιορίζουν την ελαστικότητα της ζήτησης. Οι πιθανές ανταγωνιστικές διαδρομές και οι τρόποι μεταφοράς θα μπορούσαν να αναλυθούν για να ποσοτικοποιηθούν οι διαφορές στο κόστος ενώ είναι ζητούμενο το εάν οι πελάτες είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν ένα ασφάλιστρο για πιο οικολογικές αποστολές.

Στα μέσα Δεκεμβρίου η McKinsey & Company διοργάνωσε εκδήλωση στην Αθήνα με θέμα “Η Ναυτιλία στην εποχή της βιωσιμότητας”, με κεντρικούς ομιλητές τον Bo Cerup-Simonsen, Διευθύνοντα Σύμβουλο του Mærsk Mc-Kinney Møller Center for Zero Carbon Shipping, ενός από τα σημαντικότερα think tank του χώρου, και τον Capt. Rajesh Unni, ιδρυτή και Διευθύνοντα Σύμβουλο της Synergy Marine Group, κορυφαίας εταιρείας διαχείρισης πλοίων με περισσότερα από 500 πλοία υπό διαχείριση.

Ο επικεφαλής του Κέντρου Mærsk Mc-Kinney Møller Bo Cerup-Simonsen τόνισε την ανάγκη επιτάχυνσης της διαδικασίας απεξάρτησης της ναυτιλίας από τον άνθρακα. Όπως είπε: “Ο ναυτιλιακός κλάδος είναι μέρος της λύσης όσον αφορά την κλιματική κρίση. Η μετάβαση είναι γεγονός. Το 2022, το 60% όλων των παραγγελιών νεότευκτων πλοίων ήταν για πλοία διπλού καυσίμου. Ο κλάδος αρχίζει να κινητοποιείται και να βρίσκει λύσεις, χρειάζεται όμως να γίνουν περισσότερα για να διαδραματίσουμε τον ρόλο που μας αναλογεί. Συγκρίνοντας την κλίμακα των προσπαθειών και των σχεδιαζόμενων ενεργειών συνολικά στον κλάδο, με το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί για τη μετάβαση, γίνεται ξεκάθαρο ότι δεν κάνουμε αρκετά για να πετύχουμε τους στόχους εγκαίρως. Περισσότερες χώρες και εταιρείες πρέπει να αναλάβουν δεσμεύσεις ως προς τον μηδενισμό των εκπομπών άνθρακα, να εκπονήσουν και να εφαρμόσουν συνεκτικά σχέδια και να αναφέρουν τακτικά την πρόοδό τους”. 

Σύμφωνα με τον Cerup-Simonsen, η μετάβαση δεν μπορεί να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί μεμονωμένα. “Καμία εταιρεία ή χώρα -ανεξαρτήτως μεγέθους- δεν μπορεί να ανταποκριθεί στην πρόκληση της αντικατάστασης των ορυκτών καυσίμων μόνη της. Πρόκειται για μια συστημική αλλαγή και απαιτεί τη συντονισμένη δράση δημόσιων και ιδιωτικών φορέων στο οικοσύστημα της ναυτιλίας, ώστε να αναπτύξουν και να παρουσιάσουν από κοινού τις λύσεις που θα οδηγήσουν τη ναυτιλία, με ασφάλεια, σε ένα μέλλον μηδενικών εκπομπών άνθρακα”, ανέφερε μεταξύ άλλων. 

Ο Capt. Rajesh Unni, υπογράμμισε τη σημασία της ανάλυσης δεδομένων για την πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας. “Είμαστε σίγουροι και αποφασισμένοι να οδηγήσουμε τη ναυτιλία στο μονοπάτι της βιωσιμότητας. Η συλλογή και ανάλυση των δεδομένων του πλοίου, σε συνδυασμό με δεδομένα από επιμέρους συστήματα, μπορεί να οδηγήσει σε απτή και εφαρμόσιμη γνώση. Δημιουργούμε, έτσι, αξία για τους πελάτες μας και τους πελάτες τους, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να δημιουργήσουν μια ανθρακικά ουδέτερη αλυσίδα εφοδιασμού”, ανέφερε σχετικά. 

Ο Matt Stone, Partner της McKinsey & Company με έδρα το Λονδίνο, συνοψίζει σημειώνοντας τρία σημεία που πρέπει να απασχολήσουν τον κόσμο της ναυτιλίας: 

1-Το 80% της μείωσης εκπομπών άνθρακα σε αυτή τη δεκαετία θα προέλθει από μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας. 

2-Σχεδόν κάθε στόλος θα χρειαστεί να υιοθετήσει περισσότερα από ένα καύσιμα για να πετύχει τους στόχους μείωσης εκπομπών άνθρακα. 

3-Χρειάζεται να υπάρχει σχέδιο. 

Ο Απόστολος Ζαμπέλας, Associate Partner της McKinsey & Company, επικεφαλής του κλάδου ναυτιλίας στο γραφείο της Αθήνας, που εξειδικεύεται σε θέματα βιωσιμότητας και μετεξέλιξης στη ναυτιλία, θεωρεί ότι οι παράγοντες που θα καθορίσουν την ταχύτητα της μετάβασης είναι: 

1-Οι τεχνολογικές εξελίξεις που θα βελτιώσουν την αποδοτικότητα των πλοίων και κυρίως θα επιτρέψουν την παραγωγή εναλλακτικών καυσίμων σε ανταγωνιστικό κόστος 

2-Η επιβολή του ρυθμιστικού πλαισίου

3-Η κινητοποίηση και έμπρακτη υποστήριξη του χρηματοπιστωτικού τομέα και 

4-Η προθυμία των πελατών να καλύψουν ένα μέρος του αυξημένου κόστους για “πράσινες” θαλάσσιες μεταφορές.