Τουρισμός: Η ισχυρή ανάπτυξη και το boarding pass για βιωσιμότητα

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

H παγκόσμια ταξιδιωτική αγορά βιώνει ισχυρή ανάκαμψη μετά την πανδημία αλλά παρά τις θετικές προοπτικές αναδύονται προκλήσεις στους τομείς της απασχόλησης και της διαχείρισης των πόρων όσο αυξάνονται οι τουριστικές ροές.

Ο ρόλος του τουρισμού στην προώθηση της κοινωνικοοικονομικής ευημερίας είναι ιδιαίτερα σημαντικός και τα στοιχεία για το 2024 δείχνουν σταθερή ανάπτυξη με αύξηση των καταναλωτικών δαπανών για ταξίδια. Σύμφωνα με έκθεση της McKinsey αφού μειώθηκαν κατά 75% το 2020, τα ταξίδια οδεύουν προς πλήρη ανάκαμψη μέχρι το τέλος του 2024 με τις δαπάνες για ταξίδια να εκτιμώνται στα 8,6 τρισ. δολ., που αντιπροσωπεύουν περίπου το 9% του φετινού παγκόσμιου ΑΕΠ. 

Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι ταξιδιώτες μετά την πανδημία συνεχίζουν να αναζητούν εμπειρίες ενώ δίνουν ολοένα και μεγαλύτερη προτεραιότητα σε δράσεις γύρω από αθλήματα, μουσική και φεστιβάλ. Η μέση διάρκεια ενός ταξιδιού αναψυχής πλησιάζει τις πέντε ημέρες παγκοσμίως, γεγονός που μεταφράζεται σε ώθηση για τις τοπικές οικονομίες. Ωστόσο, ορισμένοι τουριστικοί προορισμοί και λιγότερο γνωστές τοποθεσίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενες προκλήσεις όσο αυξάνεται ο αριθμός των επισκεπτών, όπως η έλλειψη επενδύσεων σε εξειδικευμένο και ανθεκτικό εργατικό δυναμικό και στη διαχείριση των πόρων, πολιτιστικών και φυσικών. Στο πλαίσιο αυτό απαιτούνται συνεργασίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για να διασφαλιστεί ότι η τουριστική ανάπτυξη στο μέλλον θα είναι βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς. Σύμφωνα με το World Travel & Tourism Council απαιτείται οικονομική στήριξη των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που αποτελούν πάνω από το 80% των ταξιδιωτικών και τουριστικών επιχειρήσεων. 

Προς αυτή την κατεύθυνση προωθούνται στην Ελλάδα κίνητρα μέσω προγραμμάτων που αξιοποιούν ευρωπαϊκούς πόρους για την ανάπτυξη των μικρομεσαίων ξενοδοχειακών επιχειρήσεων και την επιτάχυνση του ψηφιακού τους μετασχηματισμού. Οι πολιτικές και οι επενδύσεις που προωθούν την υιοθέτηση ψηφιακών λύσεων και ενισχύουν την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων παράλληλα με την βελτίωση των συνθηκών πρόσβασης σε χρηματοδότηση μπορούν να δώσουν σημαντική ώθηση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τουρισμό.

Ωστόσο ο βιώσιμος τουρισμός συνεπάγεται και την εφαρμογή συμπεριφορών που έχουν θετικό αντίκτυπο στις τοπικές κοινότητες και από κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική άποψη. Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι μια βασική πτυχή του βιώσιμου ταξιδιού ενώ σημαντική είναι και η οικονομική πτυχή με προσανατολισμό στην μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα. Ο υπεύθυνος τουρισμός και ο βιώσιμος τουρισμός θεωρούνται γενικώς ταυτόσημες έννοιες αλλά διαφέρουν, με τον υπεύθυνο τουρισμό να αφορά περισσότερο την κοινωνική και ηθική παράμετρο και τη συμπεριφορά των τουριστών και τον βιώσιμο τουρισμό να αφορά στις βιώσιμες πρακτικές της τουριστικής βιομηχανίας και κυρίως τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, θέματα όπως η ρύπανση και η περιβαλλοντική υποβάθμιση. 

Τα βιώσιμα ταξίδια είναι στο επίκεντρο της πράσινης μετάβασης με δεδομένη και τη σταθερή αύξηση των τουριστικών ροών που το 2024 αναμένεται να ξεπεράσουν το ρεκόρ του τελευταίου έτους προ της πανδημίας. Υπενθυμίζεται ότι το 2019 καταγράφηκαν 1,5 δισ. διεθνείς αφίξεις τουριστών, σύμφωνα με στοιχεία του UNWTO.

Εξάλλου, ο βιώσιμος τουρισμός συμβάλλει στη διατήρηση του περιβάλλοντος, προάγοντας την προστασία των πολύτιμων οικοσυστημάτων, προωθεί τη συμμετοχή και την ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, δημιουργεί ευκαιρίες για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δημιουργεί θέσεις εργασίας και προωθεί τον βιώσιμο τρόπο ζωής.