Πάνω από 1 GW οι ΑΠΕ ενεργειακών κοινοτήτων λόγω εμπορικών έργων

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Η συνολική ηλεκτρισμένη ισχύς εμπορικών έργων και έργων αυτοπαραγωγής από ενεργειακές κοινότητες ξεπέρασε το φράγμα του 1 GW αλλά υπερτερούν τα εμπορικά έργα έναντι των έργων αυτοπαραγωγής.

Η ηλεκτρισμένη ισχύς έργων αυτοπαραγωγής από ενεργειακές κοινότητες είναι πολύ μικρότερη από εκείνη των εμπορικών έργων, μόλις 7,5 MW, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που δημοσίευσε το Green Tank.

Πρακτικά, καταγράφεται μεν θετική εξέλιξη αλλά υστερούν πρωτοβουλίες πολιτών, επιχειρήσεων και φορέων που έχουν ενδιαφέρον να καλύψουν τις ανάγκες τους σε ηλεκτρική ενέργεια από φωτοβολταϊκά χωρίς να στοχεύουν σε όφελος από την πώληση της ενέργειας, καθώς δεν βρίσκουν ηλεκτρικό χώρο στο δίκτυο, σύμφωνα με τον Νίκο Μάντζαρη, αναλυτή πολιτικής του Green Tank. Μάλιστα τα προβλήματα αυτά γιγαντώνονται στη Δυτική Μακεδονία η οποία αν και είναι στη δεύτερη θέση πανελλαδικά σε αριθμό ενεργειακών κοινοτήτων, με 293 έργα, ωστόσο κατέχει την πρώτη θέση στις εκκρεμείς αιτήσεις (465 έργα ισχύος 377,5 MW). Όπως τόνισε o κ. Μάντζαρης στο φόρουμ ενεργειακών κοινοτήτων που συνδιοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, η Περιφερειακή Ένωση Δήμων (ΠΕΔ) Δυτικής Μακεδονίας και το Εμποροβιοτεχνικό Επιμελητήριο Κοζάνης απαιτείται διόρθωση των στρεβλώσεων και έκανε ειδική αναφορά στους διαθέσιμους οικονομικούς πόρους για τη χρηματοδότηση έργων αυτοπαραγωγής ειδικά στις λιγνιτικές περιοχές, αλλά και στις καθυστερήσεις και τα ελλείματα που καταγράφονται στην αξιοποίησή τους.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στο νέο νομοθετικό πλαίσιο (ν. 5037/2023) δόθηκε προτεραιότητα στην αυτοπαραγωγή καθώς δεσμεύτηκαν ηλεκτρικός χώρος 2 GW για τέτοια έργα και δημόσιοι πόροι. Ο ίδιος νόμος περιορίζει στο 20% τη δυνατότητα διαμοιρασμού των κερδών των Κοινοτήτων Ανανεώσιμης Ενέργειας (ΚΑΕ) και των Ενεργειακών Κοινοτήτων Πολιτών (ΕΚΠ) στα μέλη τους, σε μια προσπάθεια περιορισμού της κατάχρησης του θεσμού των ενεργειακών κοινοτήτων για αποκόμιση κερδών.

Επίσης πρόσφατα, τον Σεπτέμβριο, ενεργοποιήθηκε η πρώτη πρόσκληση για έργα αυτοπαραγωγής ενεργειακών κοινοτήτων στις υπό μετάβαση περιοχές από το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης 2021 – 2027, ύψους 41,795 εκατ. ευρώ εκ των οποίων τα 26,845 εκατ. ευρώ προορίζονται για τις ενεργειακές κοινότητες στις λιγνιτικές περιοχές. Ωστόσο, εξαιρεί από τους δικαιούχους ενεργειακές κοινότητες πολιτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 

Εντωμεταξύ, με βάση τα πρόσφατα στοιχεία 1.677 ήταν οι ενεργειακές κοινότητες στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 2023, σημειώνοντας αύξηση κατά 18,6% συγκριτικά με τον Νοέμβριο 2022. Από αυτές, 9 ιδρύθηκαν με το νέο θεσμικό πλαίσιο (8 Κοινότητες Ανανεώσιμης Ενέργειας και 1 Ενεργειακή Κοινότητα Πολιτών), οι οποίες ως τώρα δεν έχουν καταθέσει αίτηση σύνδεσης έργου.

Σχεδόν διπλάσια (+94,5%) ήταν η ηλεκτρισμένη ισχύς έργων αυτοπαραγωγής από ενεργειακές κοινότητες, πολίτες και άλλους φορείς τον Αύγουστο 2023 (337,7 MW) σε σχέση με τον Νοέμβριο 2022 (173,6 ΜW). Επίσης, έργα αυτοπαραγωγής ισχύος 1,349 ΜW βρίσκονται σε εκκρεμότητα και θα μπορούσαν να υλοποιηθούν με χρήση του ηλεκτρικού χώρου 2 GW που προβλέπει η νέα νομοθεσία (ν.5037/2023).

Είναι επίσης ενδεικτικό ότι περισσότερη συμμετοχή σε ενεργειακές κοινότητες για αυτοπαραγωγή ενέργειας διεκδικούν οι πολίτες με αύξηση στις σχετικές αιτήσεις κατά 292,5% συγκριτικά με τον Νοέμβριο του 2022 σε όλη την επικράτεια. Τo 66,6% των συνολικών εκκρεμών αιτήσεων έργων ενεργειακών κοινοτήτων (εμπορικών και αυτοπαραγωγής) ισχύος 1,346 MW αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της ανεπάρκειας ηλεκτρικού χώρου, καθώς τους έχει γνωστοποιηθεί αδυναμία σύνδεσης από τον ΔΕΔΔΗΕ, ενώ τα εκκρεμή έργα στα οποία δεν έχει γνωστοποιηθεί αδυναμία σύνδεσης είναι 826 με ισχύ 631 MW.

Τέλος σημειώνεται ότι αν και παρατηρείται μειωμένος ρυθμός αύξησης των ενεργειακών κοινοτήτων στη λιγνιτική περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας -που παραμένει όμως στη δεύτερη θέση πανελλαδικά πίσω από την Κεντρική Μακεδονία- σημειώνεται αλλαγή δυναμικής στην Αρκαδία, με 44 ενεργές ενεργειακές κοινότητες (+110% συγκριτικά με τον Νοέμβριο 2022). Από τις 93 αιτήσεις έργων ενεργειακών κοινοτήτων οι 24 είναι νέες και αφορούν έργα αυτοπαραγωγής ισχύος 6,8 MW. Ωστόσο, τόσο οι νέες ενεργειακές κοινότητες όσο και οι αιτήσεις έργων συγκεντρώνονται στην Τρίπολη και όχι στη λιγνιτική Μεγαλόπολη.