Ο OOΣΑ ζητά μεγαλύτερη στήριξη της καινοτομίας στη γεωργία

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Ο ΟΟΣΑ συμβουλεύει τις χώρες να ανακατευθύνουν δημόσιες επιδοτήσεις και άλλες ενισχύσεις για την γεωργία προκειμένου να στραφεί περισσότερο στην καινοτομία.

Η δημόσια στήριξη για τη γεωργία έχει μειωθεί από το 2021, σύμφωνα με έκθεση του οργανισμού , που επισημαίνει ότι δεν κατευθύνονται επαρκείς πόροι σε κρίσιμους στόχους για την καινοτομία, την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα.

Η έκθεση “Agricultural Policy Monitoring and Evaluation 2024” μελετά την κρατική στήριξη στη γεωργία σε 54 χώρες και υπολογίζει ότι η συνολική στήριξη στη γεωργία ανήλθε κατά μέσο όρο σε 842 δισ. δολ. ετησίως κατά την περίοδο 2021-2023. Η στήριξη παραμένει συγκεντρωμένη σε λίγες μεγάλες οικονομίες, με την Κίνα, τις ΗΠΑ, την Ινδία και την Ευρωπαϊκή Ένωση να αντιπροσωπεύουν το 37%, 15%, 14% και 13% του συνόλου αντίστοιχα.

Το μερίδιο της εκτιμώμενης στήριξης που προορίζεται για καινοτομία, βιοασφάλεια και υποδομές ήταν κατά μέσο όρο 12,6% της συνολικής στήριξης το 2021-2023. Αν και είναι αρκετά σταθερό το μερίδιο από το 2020, το ποσοστό αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από το 16% που παρατηρήθηκε στις αρχές του 21ου αιώνα. Αυτοί οι τομείς αποτελούν βασικά στοιχεία στις προσπάθειες των χωρών για βιώσιμη αύξηση της παραγωγικότητας, την ικανότητα να παράγουν περισσότερα με λιγότερα, μειώνοντας παράλληλα τις επιπτώσεις στο περιβάλλον.

“Οι κυβερνητικές προσπάθειες για βιώσιμη αύξηση της παραγωγικότητας στη γεωργία είναι ένα θετικό βήμα προς τα εμπρός και μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία του κλάδου στο μέλλον”, σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΟΣΑ, Mathias Cormann, που θεωρεί ότι στα επίπεδα των γεωργικών επιδοτήσεων ένα μεγάλο μέρος είναι αντιπαραγωγικό για τους βασικούς στόχους τονίζοντας ότι οι έξυπνες μεταρρυθμίσεις είναι το κλειδί για περαιτέρω πρόοδο.

Για να ενθαρρύνουν την καινοτομία, οι κυβερνήσεις αναπτύσσουν στρατηγικές και επενδύουν στην έρευνα και ανάπτυξη (R&D), ενισχύουν τους θεσμούς, ενισχύουν τη γεωργική γνώση καθώς και τα συστήματα καινοτομίας και παρέχουν στοχευμένα κίνητρα στους παραγωγούς να αναπτύξουν και να υιοθετήσουν νέες μεθόδους παραγωγής. Ο αναπροσανατολισμός της υποστήριξης θα μπορούσε να ωφελήσει τέτοιες προσπάθειες. 

Οι αγρότες λάμβαναν στήριξη 628 δισ. δολ. ετησίως κατά την περίοδο 2021-23, πάνω και από τα προ-COVID-19 επίπεδα. Πάνω από το ήμισυ αυτής της στήριξης (334 δισ. δολ. ετησίως) προήλθε από πολιτικές που αυξάνουν τις τιμές και καταβλήθηκε από τους καταναλωτές, ενώ το υπόλοιπο (295 δισ. δολ. ετησίως) ήρθε από τους φορολογούμενους.

Οι δημόσιες πολιτικές οδήγησαν σε αύξηση των δαπανών των καταναλωτών κατά 3,2% την ίδια περίοδο, από 10,3% την περίοδο 2000-2002, την παλαιότερη περίοδο για την οποία υπάρχουν στοιχεία και για τις 54 χώρες που μελετήθηκαν.

Ειδικά για την Ελλάδα τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι οι επιπτώσεις του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας οδήγησαν σε προσωρινή στήριξη 152 εκατ. ευρώ στον αγροτικό τομέα. Επιπλέον, οι έκτακτες ζημιές που προκλήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2023 απαιτούσαν έκτακτη υποστήριξη για καταστροφές ύψους 150 εκατ. ευρώ, που είναι πάνω από έξι φορές η μέση δαπάνη για πληρωμές έναντι καταστροφών την περίοδο 2020-2022. Για την ενίσχυση της προσαρμογής στο κλίμα και της ανθεκτικότητας του κλάδου προωθήθηκαν έργα στο πλαίσιο του Εθνικού Νόμου για το Κλίμα και του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ενώ ο προϋπολογισμός στο πλαίσιο του νέου Ταμείου Μικρών Δανείων για την Αγροτική Επιχειρηματικότητα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, που δημιουργήθηκε το 2022, αυξήθηκε το 2023 από 21,5 εκατ. ευρώ σε 61,5 εκατ. ευρώ για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Τέλος σημειώνεται ότι ο ΟΟΣΑ έχει χαράξει μια ισχυρή πολιτική ατζέντα για τη μεταρρύθμιση και τον αναπροσανατολισμό της στήριξης. Για να γίνει η γεωργία πιο βιώσιμη, παραγωγική και ανθεκτική, οι κυβερνήσεις σύμφωνα με τον οργανισμό θα πρέπει:

-Να θέσουν σαφείς στόχους για στρατηγικές βιώσιμης αύξησης της παραγωγικότητας και να επενδύσουν στην μέτρηση των αποτελεσμάτων και στην προσαρμογή των πολιτικών. Οι εργασίες του ΟΟΣΑ για τη μέτρηση της παραγωγικότητας και οι γεωργοπεριβαλλοντικοί δείκτες του αποτελούν πιθανούς τρόπους μέτρησης της βιώσιμης αύξησης της παραγωγικότητας στο μέλλον.

-Να μειώσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις με τον επαναπροσανατολισμό της γεωργικής στήριξης προς περιβαλλοντικά επωφελή μέτρα.

-Να αυξήσουν τη στήριξη των παραγωγών που συνδέεται με περιβαλλοντικές πρακτικές ώστε να γίνεται βιώσιμη διαχείριση και χρήση των φυσικών πόρων ως βασικό μέρος της γεωργικής πολιτικής.

-Να αναπτύσσουν πολιτικές που βασίζονται σε αποτελέσματα που παρακολουθούνται συνεχώς.

-Καλύτερη στόχευση συστημάτων καινοτομίας προς βελτιωμένη παραγωγικότητα και περιβαλλοντική απόδοση.