Ισότητα των φύλων στην εργασία για οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Παρά τα πολλά επιτεύγματά τους οι γυναίκες και τα κορίτσια εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στους τομείς της επιστήμης, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) αποτελώντας μειοψηφία τόσο στους εκπαιδευόμενους όσο και στους επαγγελματίες.

Είναι ενδεικτικό ότι διεθνώς μόλις το 35% των φοιτητών στις σχολές STEM είναι γυναίκες ενώ η αναλογία γυναικών ανδρών στους επαγγελματίες τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη ανέρχεται σε 1/5.

Αυτά τα στοιχεία αντανακλούν τις διακρίσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και τα κορίτσια σε όλο τον κόσμο καθώς τα στερεότυπα συντηρούν τις ανισότητες ακόμη και σήμερα. Όταν οι νεαρές γυναίκες εξετάζουν δυνατότητες σταδιοδρομίας σε τομείς STEM συναντούν μια έντονα ανδροκρατούμενη κουλτούρα. Μάλιστα σύμφωνα με μελέτες του ΟΗΕ οι πρωτοβουλίες που λαμβάνονται αποδεικνύονται ανεπαρκείς και η αλλαγή απαιτεί ισχυρή δέσμευση σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, με επίκεντρο την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση αλλά και νέα προγράμματα σπουδών που δίνουν κίνητρα στα νέα κορίτσια να ασχοληθούν με την επιστήμη από μικρή ηλικία.

Αντίστοιχα κίνητρα και υποστήριξη απαιτούνται για τους εκπαιδευτικούς και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα ενώ κρίσιμης σημασίας θεωρείται η διασύνδεση νέων γυναικών και κοριτσιών με επαγγελματίες του STEM.

Σημειώνεται επίσης ότι διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι η ένταξη των γυναικών στην αγορά εργασίας, από το παρελθόν μέχρι σήμερα, έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές τόσο στον τομέα της απασχόλησης όσο και σε ολόκληρη την κοινωνία, επιδρώντας ευεργετικά σε πολλούς άξονες της οικονομίας. 

Όπως επισημαίνει πρόσφατη έκθεση της Adecco, η ισότητα των φύλων στην εργασία συμβάλλει στην κοινωνική ανάπτυξη και ευημερία, προσθέτει πλούτο και αξιοποιεί τις δεξαμενές ανθρώπινου κεφαλαίου, συμβάλλοντας στην αύξηση των ευκαιριών απασχόλησης. Τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει σημαντικά βήματα ως προς την ενίσχυση της γυναικείας απασχόλησης και την καταπολέμηση των φυλετικών διακρίσεων στην αγορά εργασίας, αλλά η ισότιμη μεταχείριση των γυναικών στην απασχόληση δεν έχει ακόμα εδραιωθεί.

Τα τελευταία χρόνια, οι γυναίκες εργαζόμενες αναζητούν ολοένα και περισσότερο από τον εργοδότη τους ισόνομη μεταχείριση, ώστε να μπορέσουν να είναι οικονομικά ανεξάρτητες και να ακολουθούν την επαγγελματική σταδιοδρομία που επιθυμούν. Αν αυτό δεν επιτυγχάνεται, δεν διστάζουν να αποχωρήσουν από την εργασία τους και να αναζητήσουν νέα επαγγελματική στέγη.

Η γυάλινη οροφή 

Έρευνα της ΜcKinsey & Company σε συνεργασία με τον οργανισμό Lean In για τις γυναίκες στην αγορά εργασίας (2022) έδειξε ότι για κάθε 100 άνδρες εργαζομένους που αναβαθμίζονται σε managers, 87 γυναίκες εργαζόμενες παίρνουν, αντίστοιχα, προαγωγή. Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των ανδρών εργαζομένων μεγαλώνει όσο αυξάνεται και το επίπεδο εμπειρίας (52% σε junior θέσεις και 74%, πολύ πάνω από το μισό, για θέσεις επιπέδου CEO). Αντίστοιχα, ο αριθμός των γυναικών εργαζομένων μειώνεται όσο ανεβαίνει το επίπεδο εμπειρίας και οι θέσεις ευθύνης (48% σε junior θέσεις και 26% για θέσεις επιπέδου CEO). 

Σύμφωνα με την Adecco οι γυναίκες εργαζόμενες, ειδικά οι υψηλόβαθμες, αποχωρούν συχνότερα από ποτέ, από επιχειρήσεις και οργανισμούς που δεν τις αντιμετωπίζουν ισότιμα. Ειδικότερα, για κάθε μια γυναίκα που προσλαμβάνεται σε διευθυντική θέση, δυο γυναίκες αποχωρούν οικειοθελώς από την εργασία τους. 

Το φαινόμενο των quitfluencers

Η πρόσφατη έρευνα Global Workforce Of The Future του ομίλου Adecco ανέδειξε την έντονη κινητικότητα που καταγράφεται διεθνώς στην αγορά εργασίας, με το 60% των συμμετεχόντων να δηλώνουν ότι είναι ανοιχτοί στο ενδεχόμενο να αλλάξουν εργασία. Την ίδια στιγμή, το φαινόμενο των quitfluencers βρίσκεται σε ραγδαία άνοδο, καθώς το 50% των εργαζομένων που είδαν κάποιον συνάδελφο να αποχωρεί από την εταιρεία αποχώρησαν και οι ίδιοι μετά από 12 μήνες. Στελέχη της Adecco σημειώνουν ότι σε αυτό το διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, η ισότιμη αντιμετώπιση των γυναικών στελεχών δεν αποτελεί απλώς επιλογή αλλά αναγκαιότητα, για να αποφευχθεί μια γενικευμένη κρίση που θα διαταράξει τον κόσμο της εργασίας.

Μια σημαντική παράμετρος για να εδραιωθεί η ισότητα των φύλων στην απασχόληση είναι να αυξηθεί η παρουσία των γυναικών σε ορισμένους κλάδους όπου έως σήμερα υποεκπροσωπούνται, όπως είναι τα μαθηματικά και οι τεχνολογικές επιστήμες. Επίσης, η περαιτέρω εφαρμογή πολιτικών που θα ενθαρρύνουν ή και θα επιβάλουν στους εργοδότες να εφαρμόζουν την αρχή της ίσης μεταχείρισης των εργαζομένων, με στόχο τον εξορθολογισμό των μεγάλων και συχνά αδικαιολόγητων διαφοροποιήσεων που υφίστανται κατηγορίες εργαζομένων, όπως οι γυναίκες, είναι προαπαιτούμενο για την ενίσχυση της θέσης των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Σύμφωνα με στελέχη της Adecco, με εξειδίκευση στα θέματα ανθρώπινου δυναμικού, ένας τρόπος να λάβει η επιχείρηση ορθολογικότερες αποφάσεις, που θα ενθαρρύνουν την ισότιμη αντιμετώπιση των εργαζομένων, είναι η αξιοποίηση των δεδομένων που προκύπτουν από τις αξιολογήσεις των ίδιων των υπαλλήλων. Σε πολλές χώρες του εξωτερικού, οι εταιρείες έχουν καθιερώσει ανώνυμες έρευνες, στις οποίες συμμετέχουν οι εργαζόμενοι και εξετάζουν τον βαθμό ικανοποίησής τους από τον εργοδότη τους – από το ύψος των απολαβών τους και τις προοπτικές ανέλιξης μέχρι την ισορροπία προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.

Ως αποτέλεσμα οι εργοδότες οφείλουν να καλλιεργούν ένα εργασιακό περιβάλλον που θα εξασφαλίζει τη διαφάνεια, θα προωθεί την αμεροληψία και θα καλλιεργεί την ενσυναίσθηση μέσα από την ισότιμη διαχείριση των ανθρώπων τους.