Covid-19, η πρώτη “κρίση βιωσιμότητας” του 21ου αιώνα

Πέρα από την μεγαλύτερη ύφεση από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Covid-19 “χρεώνεται” και την πρώτη κρίση “βιωσιμότητας” του 21ου αιώνα, με την εστίαση στις προκλήσεις της Κλιματικής Αλλαγής, ενεργώντας ως κώδωνας κινδύνου για τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων προκειμένου να δώσουν προτεραιότητα σε μια πιο βιώσιμη προσέγγιση των επενδύσεων – Έκθεση της J.P. Morgan Research, έδειξε ότι 7 στους 10 επενδυτές θεωρούν ότι η πανδημία θα αλλάξει τον τρόπο που λαμβάνονται επενδυτικές αποφάσεις. 

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Πάνω από έξι μήνες μετά την εμφάνιση της πανδημίας Covid-19, ο αριθμός των κρουσμάτων έχει ξεπεράσει τα 10 εκατομμύρια παγκοσμίως και η παγκόσμια οικονομία πλήττεται από τα περιοριστικά μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου.

Ο ιός έχει κάνει την εμφάνιση του σχεδόν σε όλες τις χώρες του κόσμου και τα μέτρα για την αναχαίτιση της ραγδαίας μετάδοσής του έχουν οδηγήσει σε ένα από τα πιο καταστροφικά οικονομικά γεγονότα των τελευταίων 125 ετών, μια περίοδο που περιλαμβάνει δύο Παγκόσμιους Πολέμους, τη Μεγάλη Ύφεση και την Παγκόσμια οικονομική κρίση. Ως αποτέλεσμα του μεγάλου αντίκτυπου που είχε ο Covid-19 στις οικονομίες σε σύντομο χρονικό διάστημα, πολλοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και επενδυτές βλέπουν την κρίση ως κάλεσμα αφύπνισης που επιταχύνει την ανάγκη για μια διαφορετική προσέγγιση στις επενδύσεις, λαμβάνοντας υπόψη αναδυόμενους κινδύνους όπως η πανδημία και ζητήματα που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή.

“Μακροπρόθεσμα, ο Covid-19 θα μπορούσε να αποδειχθεί μια σημαντική καμπή για επενδύσεις σε ESG, ή στρατηγικές που λαμβάνουν υπόψη την περιβαλλοντική, την κοινωνική και την διάσταση της διακυβέρνησης μιας εταιρείας παράλληλα με τις παραδοσιακές οικονομικές μετρήσεις”, σύμφωνα με τους Jean-Xavier Hecker και Hugo Dubourg, επικεφαλής του τμήματος ESG & Βιωσιμότητας στην JP Morgan EMEA Equity Research. Οδηγήθηκαν σε αυτό το συμπέρασμα κατόπιν έρευνας της J.P. Morgan σε επενδυτές από 50 διεθνείς οργανισμούς που αντιπροσωπεύουν υπό διαχείριση περιουσιακά στοιχεία συνολικού ύψους 12,9 τρισ. δολ.. Η έρευνα εστίασε στο πώς οι επενδυτές εκτιμούν ότι ο Covid-19 θα επηρεάσει το μέλλον των επενδύσεων ESG.

Πάνω από 70% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι είναι μάλλον πιθανό, πιθανό ή πολύ πιθανό η εμφάνιση της πανδημίας να αυξήσει την ευαισθητοποίηση για την αντιμετώπιση των κινδύνων που σχετίζονται με την αλλαγή του κλίματος και την βιοποικιλότητα την επόμενη τριετία. 

Οι αναλυτές της JP Morgan πιστεύουν ότι οι πανδημίες και οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι θεωρούνται παρόμοιοι κίνδυνοι όσον αφορά τον αντίκτυπο, αντιπροσωπεύοντας μια σημαντική παράμετρο που πρέπει να σταθμίσουν οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων. Εξάλλου, οι επιπτώσεις της πανδημίας στην πραγματική οικονομία και το χρηματοπιστωτικό σύστημα επισημαίνουν τα όρια των περισσότερων μοντέλων πρόβλεψης, τα οποία δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς τους μη γραμμικούς, περίπλοκους συστημικούς κινδύνους, όπως εξηγούν οι Hecker και Dubourg.

Καθώς η δράση και η συνειδητοποίηση των κινδύνων μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας είναι πιθανό να αυξηθούν στο μέλλον, μετά την κρίση του Covid-19, αναδύεται ένας θετικός καταλύτης για ESG. Αυτή τη γνώμη συμμερίζεται η πλειοψηφία (55%) των ερωτηθέντων στην έρευνα της J.P. Morgan. Μόνο το ένα τέταρτο (27%) των επενδυτών αναμένει αρνητικό αντίκτυπο, ενώ το 18% έχει ουδέτερη θέση.

Πρόκειται για μια θετική ανατροπή των προσδοκιών, που έρχεται σε αντίθεση με τη διαίσθηση ότι οι καιροί της κρίσης μετατοπίζουν την εστίαση σε βραχυπρόθεσμα οικονομικά και χρηματοοικονομικά ζητήματα. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το ερώτημα που τέθηκε στους επενδυτές αφορούσε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα τριών ετών κι επομένως οι επενδυτές είναι πιθανό να κάνουν διάκριση μεταξύ πιθανών αρνητικών επιπτώσεων τις επόμενες εβδομάδες ή μήνες και του θετικού αντίκτυπου μακροπρόθεσμα, όπως εξηγούν τα στελέχη της JP Morgan.

Η τάση στην αγορά

Σημειώνεται δε η αυξητική τάση των επενδύσεων ESG σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές, γεγονός που οδηγεί στην πρόβλεψη ότι τα υπό διαχείριση περιουσιακά στοιχεία που διέπονται από αρχές ESG ενδέχεται σύντομα να αντιπροσωπεύουν το 44% των υπό διαχείριση περιουσιακών στοιχείων παγκοσμίως. Εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 45 τρισ. δολ. περίπου στο τέλος του 2020.

Σημειώνεται πάντως ότι τα funds που επενδύουν με βάση αρχές ESG αντιπροσωπεύουν μερίδιο περίπου 2% της αγοράς. Όσον αφορά τις γεωγραφικές περιοχές, η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 90% της αγοράς το 2018.

Η Ευρώπη ήταν ιστορικά ένας αδιαφιλονίκητος ηγέτης στη βιώσιμη χρηματοδότηση, αλλά η δεσπόζουσα θέση της αμφισβητείται τώρα από άλλες περιοχές, με τη Βόρεια Αμερική να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή.

Η Ασία εμφάνιζε υστέρηση στις επενδύσεις ESG, αλλά η τάση αυτή αλλάζει ενώ η Ιαπωνία ήταν από τις πρώτες χώρες που μυήθηκαν στις αρχές ESG προωθώντας αλλαγές με ειδικό βάρος, όπως η υπογραφή των Αρχών για Υπεύθυνες Επενδύσεις το 2015 από το Ταμείο Επενδύσεων Συντάξεων της Ιαπωνικής Κυβέρνησης.

Οι αναλυτές της JP Morgan σημειώνουν επίσης την σταθερή αύξηση των εισροών στα προϊόντα ESG από το 2016, τάση που δεν ακολουθεί τις συνολικές εκροές στον κλάδο. Οι εισροές στα προϊόντα ESG αυξάνονται τόσο με την έναρξη νέων κεφαλαίων όσο και με την επανατοποθέτηση κεφαλαίων εκτός ESG. Τα πράσινα ομόλογα είναι μακράν η ταχύτερα αναπτυσσόμενη αγορά, με προσδοκίες για εκδόσεις ύψους 350 δισ. δολ. το 2020, με αύξηση 36% σε σύγκριση με το 2019.

Τα περιουσιακά στοιχεία στα ETFs που διέπονται από αρχές ESG υπερδιπλασιάστηκαν τον τελευταίο χρόνο φτάνοντας τα 80 δισ. δολ., με ενδεικτικό το ESG MSCI USA του iShares (ESGU), το οποίο ξεκίνησε το 2016, προσέλκυσε εισροές περίπου 6,7 δισ. δολ. και είδε τα συνολικά υπό διαχείριση κεφάλαιά του να αυξάνονται πάνω από 30 φορές το προηγούμενο έτος. Χάρη στις μεγάλες πρόσφατες εισροές το fund έχει γίνει το μεγαλύτερο ESG ETF στον κόσμο, σύμφωνα με τους Marko Kolanovic και Bram Kaplan, Global Quantitative και Derivatives Strategists αντίστοιχα της J.P. Morgan και συγγραφείς του ETF Handbook του οίκου.

Πώς προσεγγίζει η J.P. Morgan το ESG Investing

Το 2020, η J.P. Morgan ενίσχυσε το δυναμικό της με στελέχη εξειδικευμένα στα κριτήρια ESG ενώ ταυτόχρονα προωθεί υπεύθυνες επενδύσεις μέσω δεικτών ESG και του πλαισίου επιλογής μετοχών ESGQ, που υπεραποδίδουν το 2020, καθώς η μειωμένη έκθεση σε βασικά εμπορεύματα περιόρισε τον κίνδυνο από την κατάρρευση του πετρελαίου και άλλων τιμών εμπορευμάτων. 

Πέρα από τα προϊόντα JP Morgan, η Morningstar που παρακολουθεί 206 αμοιβαία κεφάλαια και ETF, αναφέρει ότι τα βιώσιμα funds υπεραπέδωσαν το πρώτο τρίμηνο, με το 70% να κατατάσσεται στα κορυφαία των αντίστοιχων κατηγοριών τους. Το J.P. Morgan ESG Index Suite (JESG) που δημιουργήθηκε το 2018 διαθέτει πλέον περισσότερα από 13 δισ. δολ. επενδεδυμένα σε περιουσιακά στοιχεία ενώ ο οίκος αναπτύσσει από το 2019 και τα ΕSG Global High Yield Corporate Index (JESG GHYCI) και Asia Credit ESG Index (JESG JACI). Τα περιουσιακά στοιχεία των δεικτών JESG αναμένεται να ξεπεράσουν τα 20 δισ. δολ. μέχρι το τέλος του έτους.