Σε αναμονή για εμβόλια κατά του Covid-19 οι φτωχές χώρες

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Καθώς πλησιάζει το φθινόπωρο, όλες οι χώρες που υλοποιούν ήδη εμβολιαστικό πρόγραμμα αναζητούν λύσεις θωράκισης των πολιτών από νέο κύμα έξαρσης της πανδημίας. Κι ενώ κάποιες χώρες, όπως η χώρα μας, παρά την επάρκεια εμβολίων ανησυχούν για τα σχετικά χαμηλά ποσοστά συμμετοχής στο εμβολιαστικό πρόγραμμα, κάποιες φτωχές χώρες αντιμετωπίζουν αδιέξοδο λόγω ελλείψεων εμβολίων. Σε έναν κόσμο χωρίς ανισότητες ένα διεθνές σύστημα για την κοινή χρήση εμβολίων για την πανδημία υποτίθεται ότι εγγυάται πως οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος θα λαμβάνουν ικανή ποσότητα δόσεων και δεν θα είναι τελευταίες στη λίστα περιμένοντας λύσεις από τις δωρεές. Οι τελευταίες μάλιστα αποδεικνύονται συχνά αναξιόπιστες, όπως επισημαίνουν αξιωματούχοι.

Επιδημιολόγοι του ΠΟΥ αναφέρονται στις τελευταίες ενημερώσεις του Τύπου στους κινδύνους από την εξάπλωση της πανδημίας και ειδικότερα της μετάλλαξης Δέλτα σε περιοχές που έχουν χαμηλό επίπεδο εμβολιαστικής κάλυψης. Τονίζουν ότι τα εμβόλια προλαμβάνουν την αύξηση των κρουσμάτων και τις περιπτώσεις σοβαρής νόσησης και θανάτου από την μετάλλαξη Δέλτα.

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας COVAX ορισμένες πλούσιες χώρες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπολογίζοντας ότι θα εξασφαλίσουν περισσότερες δόσεις από όσες χρειάζονται για να εμβολιάσουν τους πολίτες τους, μέσω διμερών συμφωνιών, δεσμεύθηκαν στη διάθεση δόσεων μέσω COVAX σε φτωχότερες χώρες. Ορισμένες χώρες πάντως, όπως διαπιστώνεται, αξιοποίησαν την βοήθεια για τις δικές τους ανάγκες περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα εμβολίων σε τουλάχιστον 90 φτωχότερες χώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως αναφέρουν αξιωματούχοι, οι δόσεις δεν στάλθηκαν επειδή οι χώρες δεν είχαν σχέδιο να τις διανείμουν. 

Σημειώνεται ότι επικεφαλής στην πρωτοβουλία COVAX είναι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η συμμαχία εμβολίων Gavi και ένας φορέας που δημιουργήθηκε το 2017 για την ανάπτυξη εμβολίων έναντι επιδημιών. Οι επικεφαλής του προγράμματος επιχειρούν τώρα να χτίσουν αξιοπιστία πιέζοντας πλούσιες χώρες να διανείμουν εμβόλια μέσω του συστήματος που έχουν αναπτύξει, αν και οι διμερείς συμφωνίες από ορισμένες χώρες συχνά εγείρουν νέα προβλήματα αντί να λύνουν τα υφιστάμενα. Εξάλλου, σ’ αυτές τις συμφωνίες συχνά περιλαμβάνονται γεωπολιτικές πτυχές περιπλέκοντας τα ζητήματα. Λαμβάνοντας υπόψη ότι σε μια ήπειρο, όπως η Αφρική, μόλις 1,5% του πληθυσμού φέρεται να είναι πλήρως εμβολιασμένο, πολλές κυβερνήσεις στρέφονται στην ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγής εμβολίων αντί να βασίζονται στο διεθνές πρόγραμμα.

Εν κατακλείδι, οι συμμετέχοντες στην πρωτοβουλία COVAX γνωρίζουν καλά το πρόβλημα και στην πρόσφατη συνεδρίαση που είχαν αυτό το καλοκαίρι πολλοί παραδέχτηκαν ότι δεν είχαν καταφέρει να επιτύχουν δίκαιη κατανομή. Ωστόσο, αποφάσισαν να μην εμποδίσουν τις χώρες δωρητές να αγοράσουν οι ίδιες προμήθειες. Παρόλαυτά, μέσω της πρωτοβουλίας υπάρχει στόχος να παραδοθούν περισσότερες από 2 δισ.  δόσεις μέχρι τις αρχές του 2022, με τη συντριπτική μερίδα της προσφοράς να κατευθύνεται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Μένει ωστόσο να γίνουν πολλά για να αμβλυνθούν οι ανισότητες με τον ανεπτυγμένο κόσμο.