Aφαλάτωση: Μια λύση για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας που απαιτεί καινοτομία

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Αν και η αφαλάτωση από μόνη της δεν μπορεί να αποτρέψει μια παγκόσμια κρίση νερού, μπορεί να διαδραματίσει ζωτικό ρόλο στην παροχή πρόσβασης για περισσότερους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο σε καθαρό, ασφαλές πόσιμο νερό.

Η ταχεία αύξηση του πληθυσμού, η εκρηκτική αστικοποίηση και η αυξημένη παγκόσμια κατανάλωση νερού από τη γεωργία, τη βιομηχανία και τον τομέα της ενέργειας έχουν αναδείξει κινδύνους λειψυδρίας σε μια σειρά από χώρες.

Μια λύση για την κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης για γλυκό νερό είναι η αφαλάτωση, η οποία αφορά την αφαίρεση του αλατιού από το θαλασσινό νερό για την παραγωγή πόσιμου νερού, μια διαδικασία που υιοθετείται στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας με προβλήματα επάρκειας πόσιμου νερού. Σημειώνεται ότι οι υποδομές παροχής ασφαλούς πόσιμου νερού δοκιμάζονται, ειδικά τους θερινούς μήνες, με την κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης λόγω τουρισμού. Το 2030 η ετήσια ζήτηση για πόσιμο νερό αναμένεται να αυξηθεί πάνω από 32% σε σχέση με το 2021 στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και σχεδόν 16% στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. 

Σε παγκόσμια κλίμακα στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών αναφέρουν ότι το 2022, 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν είχαν ασφαλή διαχείριση πόσιμου νερού, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 700 εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν χωρίς βασικές υποδομές παροχής πόσιμου νερού. Μέχρι το 2030, θα μπορούσε να υπάρξει ένα παγκόσμιο έλλειμμα πόρων νερού 40%, το οποίο σε συνδυασμό με την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού από 8 δισεκατομμύρια σήμερα σε 9,7 έως το 2050, σηματοδοτεί κρίση.

Η υποσαχάρια Αφρική αναμένεται να βιώσει τη μεγαλύτερη αλλαγή στη ζήτηση νερού, με προβλεπόμενη αύξηση 163% μέχρι τα μέσα του αιώνα, σύμφωνα με στοιχεία του World Resources Institute. Το ποσοστό είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερο από το αντίστοιχο στη Λατινική Αμερική, που βρίσκεται στη δεύτερη θέση της κατάταξης.

Με τα δύο τρίτα της επιφάνειας του πλανήτη να καλύπτονται με νερό η αφαλάτωση προβάλλει ως μια λύση στο πρόβλημα. Υπάρχουν πολλές μέθοδοι αφαλάτωσης, αλλά οι περισσότερες λειτουργούν είτε με μια διαδικασία αντίστροφης όσμωσης είτε με πολλαπλά στάδια για την απομάκρυνση του αλατιού από το θαλασσινό νερό. Ανάλογα με τη μέθοδο διαμορφώνεται και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της επεξεργασίας, όπως για παράδειγμα η παραγωγή άλμης ως υποπροϊόν, που επιστρέφεται στη θάλασσα επιβαρύνοντας τοπικά τα θαλάσσια οικοσυστήματα.

Από την άλλη μεριά, οι εγκαταστάσεις αφαλάτωσης μεγάλης κλίμακας απαιτούν πολλή ενέργεια και συντήρηση και είναι ακριβές για την κατασκευή και τη λειτουργία τους. Ωστόσο οι νέες τεχνολογίες έχουν οδηγήσει στην ανάπτυξη καινοτόμων συστημάτων αφαλάτωσης που μειώνουν την ενέργεια που απαιτείται και τις σχετικές εκπομπές. Ζητούμενο είναι με τι ρυθμό θα υιοθετηθούν εκσυγχρονίζοντας παραδοσιακές πρακτικές, δεδομένου ότι η κρίση φυσικών πόρων, όπως η λειψυδρία, θεωρείται από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες απειλές για τα επόμενα χρόνια.