5 προσωπικότητες μιλούν για την διοίκηση της Βιωσιμότητας

Η επιστημονική γνώση αιχμής σε θέματα επιχειρηματικής διοίκησης της υπευθυνότητας και της βιωσιμότητας, σε συνδυασμό με καλές πρακτικές ελληνικών επιχειρήσεων, όπως αυτές που θα παρουσιαστούν σε λίγες ημέρες στο Summer School του CSR Hellas, αναβαθμίζουν το ρόλο των business schools αλλά και του ανθρώπινου δυναμικού στην προσπάθεια μετάβασης της οικονομίας στο μοντέλο της βιώσιμης ανάπτυξης, όπως αποτυπώνεται στις δηλώσεις εξειδικευμένων ακαδημαϊκών που φιλοξενεί το csrindex.gr.

της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Η εκπαίδευση και η αναβάθμιση δεξιοτήτων με γνώμονα την εταιρική υπευθυνότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια συγκυρία που η Ελλάδα επιχειρεί να αξιοποιήσει το ανθρώπινο δυναμικό της ως “ισχυρό χαρτί” στην προσπάθεια επανατοποθέτησης στον διεθνή επενδυτικό χάρτη.

Στο πλαίσιο αυτό το csrindex.gr φιλοξενεί τις απόψεις κορυφαίων ακαδημαϊκών, που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία του δικτύου CSR Hellas, η οποία προάγει, μεταξύ άλλων, την αξία της συνεργασίας. Εξάλλου, είναι η πρώτη φορά που υλοποιείται εκπαιδευτικό πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης σε συνεργασία ενός δημόσιου (Πανεπιστήμιο Κρήτης) και ενός ιδιωτικού εκπαιδευτικού φορέα (The American College of Greece) στη χώρα μας ενώ πρόκειται για ένα από τα πρώτα θερινά σχολεία που υλοποιούνται για το συγκεκριμένο θέμα πανευρωπαϊκά.

Η ζήτηση

Ο Aλέξανδρος Κωστόπουλος, Στέλεχος του CSR Hellas και μέλος του Δ.Σ. του CSR Europe, σημειώνει στο csrindex ότι μέχρι στιγμής οι συμμετέχοντες οι οποίοι θα λάβουν και το πιστοποιητικό επαγγελματικής κατάρτισης με 10 μονάδες ECTS, ξεπερνούν τους 30, ενώ σε ανταπόκριση σχετικών αιτημάτων μελών αλλά και ενδιαφερομένων από την αγορά, αποφασίσθηκε να δοθεί η δυνατότητα παρακολούθησης μίας ή περισσοτέρων μεμονωμένων ημερών. Η προσφορά αφορά 10-15 θέσεις ανά ημέρα που θα δοθούν με απόλυτη σειρά προτεραιότητας της δήλωσης, μέχρι και τις 16 Σεπτεμβρίου 2019.

“Η στρατηγική προσέγγιση πίσω από την πρωτοβουλία εστιάζει στην ανάπτυξη του επιπέδου ωριμότητας των στελεχών, αλλά και των νέων που έχουν επιλέξει να ασχοληθούν με συναφή θέματα. Επίσης, στην ανάδειξη της αξίας της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, μεταξύ επιχειρηματικής και ακαδημαϊκής κοινότητας, μεταξύ επαγγελματιών και νέων. Η συνεργασία, αντικείμενο και του SDG 17 αποτελεί για το CSR Hellas θεμελιώδη αξία, την οποία εφαρμόζει στην πράξη σε όλες του τις πρωτοβουλίες και προσεγγίσεις”, προσθέτει ο κ. Κωστόπουλος.

O ρόλος των business schools

O Δρ Π. Βλάχος, Αναπληρωτής Καθηγητής Μαρκετινγκ, Alba Graduate Business School, The American College of Greece, μιλώντας για την συνεισφορά των business schools, εξηγεί ότι προετοιμάζουν στελέχη τα οποία θα αναγνωρίζουν ότι κάθε τους απόφαση, τακτικής ή/και στρατηγικής φύσεως, φέρει “ηθικό φορτίο”. Κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο, αφού τα στελέχη δεν εστιάζουν σε θέματα ηθικής, σημειώνει ο κ. Βλάχος για να προσθέσει:

“Πιέζονται να φέρουν πωλήσεις και κέρδη και ο εύκολος τρόπος είναι με αποφάσεις αμφίβολης ηθικής, στην καλύτερη περίπτωση. Επίσης οι περισσότεροι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης (τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα) έρχονται σε σύγκρουση με στόχους πωλήσεων και κερδοφορίας. Πρόσφατη έρευνα στην οποία συμμετέχω βρίσκει ότι η εταιρική κοινωνική και περιβαλλοντολογική επίδοση (δείγμα: χιλιάδες επιχειρήσεις που μελετήθηκαν για μια δεκαετία) φέρνει πωλήσεις, αρκεί να κάνεις πολλά και να λες λιγότερα. Συνολικά, αυτό το οποίο προσπαθούμε να κάνουμε μέσω της εκπαίδευσης είναι ουσιαστικά να “βάλουμε φρένο” στον εξελικτικά έμφυτο εγωϊσμό του ατόμου και την ανάγκη για αποτελέσματα “τώρα” και όχι στο μέλλον. Ιστορικά τα business schools εδίδασκαν ότι πάνω απ’ όλα (παρεξηγώντας τα γραπτά του Adam Smith) είναι το κέρδος του μετόχου. Ασφαλώς και είναι σπουδαίο, και ασφαλώς θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στο κέρδος του μετόχου (shareholder primacy) αλλά γιατί αυτό πρέπει να επιδιώκεται στα κέρδη τριμήνου (βραχυπρόθεσμη οπτική); Η έρευνα δείχνει ότι οι στόχοι βιώσιμης ανάπτυξης δεν επιτυγχάνονται γιατί οι άνθρωποι (ως στελέχη, καταναλωτές, γονείς κτλ.) έχουμε ως έμφυτη, εξελικτική ανάγκη το να δίνουμε προτεραιότητα στον εαυτό μας και τον άμεσο περίγυρο μας (kinship), σε αποτελέσματα που μπορούμε απτά/χειροπιαστά να επιτύχουμε, και όλα αυτά στο «σήμερα» – άμεσα. Η βιώσιμη ανάπτυξη, από την άλλη αφορά σε όλους, έμμεσα στο εαυτό, και τα αποτελέσματα της δεν είναι άμεσα ορατά και απτά. Μολαταύτα, είμαι (σχετικά) αισιόδοξος”.

Oι δυσκολίες και η κατανόησή τους

Ο Δρ Ιωάννης Ιωάννου, Αναπληρωτής Καθηγητής London Business School, απαντώντας σε ερώτημα σχετικά με τα εμπόδια στην υιοθέτηση στρατηγικών βιώσιμης ανάπτυξης από τις επιχειρήσεις, σημειώνει ότι η ενσωμάτωση των κοινωνικών και/ή περιβαλλοντικών ζητημάτων στη στρατηγική δημιουργεί δύσκολες αντιπαραθέσεις. Aναφέρει ως παράδειγμα το πιθανά χαμηλότερο κόστος παραγωγής ενός “καφέ” προϊόντος και αντίστοιχα το υψηλότερο κόστος πραγωγής για ένα “πράσινο” προϊόν (δηλ. ενός προϊόντος που πληροί χαμηλά και υψηλά περιβαλλοντικά πρότυπα αντίστοιχα). Ωστόσο, με βάση τον ορισμό της αειφορίας για τη διαχείριση της τριπλής γραμμής (triple bottom line (TBL), ήτοι το τριπλό αποτέλεσμα στη διαχείριση οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιδόσεων) κανένα από αυτά τα προϊόντα δεν είναι πραγματικά βιώσιμο. Ο κ. Ιωάννου εξηγεί ότι:

“Mακροπρόθεσμα η εταιρεία που παράγει το “καφέ” και φθηνό προϊόν δεν είναι βιώσιμη από περιβαλλοντική άποψη, αλλά και η εταιρεία που παράγει το “πράσινο” προϊόν δεν είναι βιώσιμη από οικονομική άποψη, επειδή μπορεί να μην είναι σε θέση να πουλήσει το προϊόν της στους καταναλωτές υπετιμημένο. Η κατανόηση και η αντιμετώπιση τέτοιων συμβιβασμών μεταξύ διαφόρων εταιρικών φορέων βρίσκεται στο επίκεντρο της οικοδόμησης μιας βιώσιμης επιχείρησης”. 

Διαβάστε επίσης: «Πράσινοι» επενδυτές οι ασφαλιστικές εταιρείες

Η διαμοιραζόμενη αξία

Επειδή, σύμφωνα με τον Δρ Κωνσταντίνο Μανασάκη, Οικονομολόγο, Επίκουρο Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, η βιώσιμη ανάπτυξη και η υπεύθυνη επιχειρηματικότητα είναι σχετικά νέες έννοιες και πρακτικές στην Ελλάδα, και με δεδομένο ότι η ελληνική οικονομία και η επιχειρηματικότητα, προσπαθούν να ξεπεράσουν τις επιπτώσεις της δεκαετούς οικονομικής ύφεσης, αυτό που απαιτείται είναι κατ` αρχήν η ευαισθητοποίηση ως προς την αξία της υπευθυνότητας και της βιωσιμότητας για την οικονομία, το περιβάλλον και την κοινωνία. Όπως εξηγεί ο κ. Μανασάκης:

“Η διάγνωση της εν λόγω διαμοιραζόμενης αξίας και οι δράσεις για την εκμετάλλευσή της είναι ακριβώς οι προϋποθέσεις που πρόκειται να κινητοποιήσουν την επιχειρηματική και την εκπαιδευτική κοινότητα. Μετά την αναγνώριση της διαμοιραζόμενης αξίας που μπορεί να παραχθεί μέσω της συνεργασίας, η δεύτερη πρόκληση είναι ακριβώς η επίτευξη της ίδιας της συνεργασίας. Η κουλτούρα συνεργασίας εδράζεται στα σχετικά οφέλη:

• Ενίσχυση της σχέσης της επιχείρησης με την κοινωνία και το περιβάλλον.
• Μείωση κινδύνων, μιας και η συνεργασία μπορεί να είναι ένα «ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης» για υφιστάμενα ή αναδυόμενα προβλήματα.
• Ανάδειξη επιχειρηματικών ευκαιριών και για νέα προϊόντα και αγορές”.

Μονόδρομος

Η ενσωμάτωση στη στρατηγική των επιχειρήσεων περιβαλλοντικών και κοινωνικών κινδύνων, στο ίδιο επίπεδο με τους οικονομικούς, είναι μονόδρομος σύμφωνα με τον Δρ. Αλέξανδρο Αντωναρά, Αναπληρωτή Καθηγητή Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Προέδρου CSR Cyprus. Άλλωστε, όπως επισημαίνει, κάθε κοινωνικός και περιβαλλοντικός κίνδυνος μπορεί να έχει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις και επομένως να μετατραπεί σε οικονομικό κίνδυνο. Ο κ. Αντωναράς προσθέτει ότι:

“Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η έννοια της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια και πλέον θεωρείται από πολλούς ως αναπόσπαστο μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της επιχείρησης. Δεν είναι τυχαίο ότι πλέον δεν μιλάμε για Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη αλλά για Εταιρική Βιωσιμότητα και Υπευθυνότητα. Η διαφοροποίηση των ενδιαφερόμενων μερών και οι πιέσεις που ασκούν στις επιχειρήσεις τις αναγκάζουν πλέον να συμπεριλάβουν στην ατζέντα της στρατηγική τους και μη-χρηματοοικονομικού ενδιαφέροντος θέματα. Άλλωστε αυτή ήταν η πρόθεση και της πρόσφατης Ευρωπαϊκής Οδηγίας σχετικά με την υποχρέωση δημοσιοποίησης μη-χρηματοοικονομικών πληροφοριών για μερίδα επιχειρήσεων αλλά και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των επενδυτικών funds για τα θέματα βιωσιμότητας… Στις μεγάλες επιχειρήσεις οι έννοιες αυτές είναι περισσότερο κατανοητές και τα επίπεδα ωριμότητας διαφέρουν ανά χώρα και οικονομικό κλάδο…”.