Βιωσιμότητα και τεχνολογία πάνε μαζί, σύμφωνα με τους Έλληνες αγρότες

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

H βιώσιμη γεωργία αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους στόχους του σύγχρονου κόσμου καθώς οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η κλιματική κρίση εγείρουν αβεβαιότητες στην προσπάθεια για κάλυψη των αναγκών της κοινωνίας σε τρόφιμα χωρίς να διακυβεύεται η ικανότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες ενώ κρίσιμα ζητήματα έχουν να κάνουν και με την βιωσιμότητα των αγροκτημάτων.

Οι επαγγελματίες της βιώσιμης γεωργίας από τους καλλιεργητές και μεταποιητές τροφίμων μέχρι τους διανομείς, τους επιχειρηματίες του λιανεμπορίου και τις εταιρείες διαχείρισης απορριμμάτων μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο στη διασφάλιση ενός βιώσιμου συστήματος γεωργίας.

Υπάρχουν πολλές πρακτικές που χρησιμοποιούνται συνήθως από άτομα που εργάζονται στη βιώσιμη γεωργία και στα βιώσιμα συστήματα τροφίμων. Οι καλλιεργητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν μεθόδους για την προώθηση της υγείας του εδάφους, την ελαχιστοποίηση της χρήσης του νερού και τη μείωση των επιπέδων ρύπανσης στο αγρόκτημα. Οι καταναλωτές και οι έμποροι λιανικής που ενδιαφέρονται για τη βιωσιμότητα μπορούν να αναζητήσουν τρόφιμα βασισμένα σε αξίες, που καλλιεργούνται με μεθόδους που προάγουν την ευημερία των αγροτών, που είναι φιλικά προς το περιβάλλον ή που ενισχύουν την τοπική οικονομία. 

Οι αγρότες εκτιμούν ότι απαιτείται άμεση ενίσχυση της χρήσης ψηφιακών εργαλείων, μπροστά στις αυξανόμενες περιβαλλοντικές και οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζει η αγροτική βιομηχανία της Ευρώπης και της Αφρικής. Αυτό καταδεικνύει μια νέα ανεξάρτητη έρευνα με τίτλο “Farmers and Digitalisation”, που διεξήγαγε η Savanta ComRes για λογαριασμό του Ομίλου Vodafone.

Πάνω από 600 αγρότες από 13 χώρες στην Ευρώπη και την Αφρική, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, ρωτήθηκαν για την σημερινή στάση τους απέναντι στην ψηφιοποίηση των αγροκτημάτων τους, τις περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και τις τρέχουσες γεωπολιτικές και κοινωνικές πιέσεις που επηρεάζουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και το αυξανόμενο κόστος εξοπλισμού και υλικών.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η κλιματική αλλαγή βρίσκεται στην κορυφή του καταλόγου των απειλών που αντιμετωπίζουν οι αγρότες στην Ευρώπη και την Αφρική. Σχεδόν όλοι οι αγρότες που ρωτήθηκαν στην Ελλάδα (96%) θεωρούν ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την οικονομική βιωσιμότητα των αγροκτημάτων τους σε κάποιο βαθμό. Οι αγρότες στην Αφρική έχουν παρόμοιες ανησυχίες, καθώς το 93% εκφράζει την ίδια άποψη. Άλλες απειλές που αναφέρουν οι αγρότες, περιλαμβάνουν το κόστος των καυσίμων και της ενέργειας – που επηρεάστηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία – καθώς και τις χαμηλές τιμές της αγοράς για καλλιέργειες και ζώα, αλλά και την έλλειψη υποστήριξης από τον δημόσιο τομέα.

Τα βιώσιμα αγροκτήματα και οι ψηφιακές τεχνολογίες

Η τεχνολογία και η συνδεσιμότητα είναι ισχυρά εργαλεία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων και είναι ενθαρρυντικό ότι οι αγρότες αρχίζουν και στην Ελλάδα να αξιοποιούν ψηφιακά εργαλεία για να μειώσουν τη χρήση λιπασμάτων, τη χρήση νερού και να βελτιώσουν την υγεία του εδάφους. Σύμφωνα με την έρευνα της Savanta ComRes πάνω από τα δύο τρίτα των αγροτών στην Ελλάδα (84%) πιστεύουν ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορούν να βοηθήσουν τη γεωργία να πετύχει στο μέλλον. Η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας γεωργίας θα αυξηθεί, σύμφωνα με τις προβλέψεις, καθώς οι αγρότες δηλώνουν πρόθυμοι να επενδύσουν περισσότερα σε αυτόν τον τομέα προκειμένου να μπορούν να καταπολεμήσουν ζητήματα, όπως η κλιματική αλλαγή. Μάλιστα, σχεδόν όλοι οι αγρότες στην Ελλάδα (96%) σχεδιάζουν να επενδύσουν περισσότερο σε ψηφιακά εργαλεία κατά τους επόμενους 12 μήνες.

Τα έξυπνα εργαλεία που χρησιμοποιούνται στα αγροκτήματα μπορούν να βοηθήσουν τους επαγγελματίες του κλάδου να αντιμετωπίσουν το κόστος και να μειώσουν τη χρήση ενέργειας, λιπασμάτων και νερού. Στις τεχνολογίες περιλαμβάνονται drones, συστήματα ανίχνευσης οχημάτων και αυτόνομα οχήματα, καθώς και τεχνητή νοημοσύνη, τεχνολογία blockchain και εφαρμογές smartphone, που καθιστούν δυνατή την παρακολούθηση των καιρικών συνθηκών και των συνθηκών εδάφους, όπως επίσης και του κόστους και των τιμών της αγοράς. Οι έξυπνες λύσεις ποτίσματος, άρδευσης και τροφοδοσίας καλλιεργειών συμβάλλουν επιπλέον στην αύξηση της απόδοσης και στην αύξηση της προβολής των βασικών γεωργικών δεδομένων.

Εμπόδια για την περαιτέρω υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών

Ωστόσο, υφίστανται σαφή εμπόδια για την ευρεία και διαρκή υιοθέτηση εργαλείων ψηφιακής γεωργίας, με το 92% των αγροτών της Ελλάδας να αναφέρουν ότι επιθυμούν περισσότερη στήριξη για να αντιμετωπιστούν ζητήματα, όπως το κόστος των συσκευών και άλλου υλικού. Η στήριξη δεν εξαντλείται μόνο σε οικονομικούς πόρους, καθώς ποσοστό 22% των αγροτών στην Ελλάδα επιθυμεί κατάρτιση για τη χρήση ψηφιακών λύσεων. Η συνδεσιμότητα συνιστά επίσης βασικό ζητούμενο, καθώς το 20% των ερωτώμενων στην Ελλάδα δηλώνει ότι η καλύτερη συνδεσιμότητα μέσω κινητού Διαδικτύου είναι ένα μέσο που μπορεί να υλοποιήσει η κυβέρνηση για να τους ενθαρρύνει να χρησιμοποιούν περισσότερα ψηφιακά εργαλεία στο αγρόκτημά τους.

Η συνεργασία ιδιωτικού και δημοσίου τομέα είναι ζωτικής σημασίας, για να παρέχεται στους αγρότες πρόσβαση στις ψηφιακές τεχνολογίες, τις πληροφορίες και την κατάρτιση που χρειάζεται για να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους, σύμφωνα με τον Joakim Reiter, Διευθυντής Εξωτερικών και Εταιρικών υποθέσεων του Ομίλου Vodafone, που στηρίζει αγρότες στην Ευρώπη και την Αφρική μέσω πλατφορμών cloud, ψηφιακών αγορών και συμβουλευτικών υπηρεσιών.

Ενδεικτικά σημειώνεται ότι το MYFARMWEB, η διαδραστική πλατφόρμα της Vodafone που βασίζεται στο cloud, δίνει τη δυνατότητα στους αγρότες να οπτικοποιούν δεδομένα που συλλέγονται από αγροτικούς αισθητήρες IoT σε όλη την καλλιεργήσιμη τους έκταση, εξυπηρετώντας μέχρι στιγμής περισσότερες από 8.500 εμπορικές γεωργικές δραστηριότητες μεγάλης κλίμακας παγκοσμίως. Επίσης, νωρίτερα φέτος, η Vodafone ανακοίνωσε την έναρξη του πιλοτικού προγράμματος MYFARMWEB σε πέντε φάρμες στην Ευρώπη, φέρνοντας κοντά πελάτες στη Νότια Αφρική, την υποσαχάρια Αφρική, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τη δυτική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών. Επίσης, η ψηφιακή πλατφόρμα “Connected Farmer” συμβάλλει στη βελτίωση της παραγωγικότητας, των εσόδων και της ανθεκτικότητας των αγροτών μικρής κλίμακας, συνδέοντάς τους με πληροφορίες, εισροές, πιστωτικά μέσα και αγοραστές και υποστηρίζοντας επιπλέον 2,3 εκατομμύρια μικροκαλλιεργητές στην Υποσαχάρια Αφρική.