Βιώσιμη μόδα: Προκλήσεις και ευκαιρίες από τις σαρωτικές αλλαγές στη βιομηχανία

Tης Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Η βιομηχανία μόδας, μαζί με την αυτοκινητοβιομηχανία και τις κατασκευές, συγκαταλέγεται στους πλέον ρυπογόνους κλάδους και βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατηγικής της Ευρωπαϊκης Επιτροπής για την αντιμετώπιση των κινδύνων της κλιματικής αλλαγής και των παρενεργειών της στην αγορά εργασίας, με τις σαρωτικές αλλαγές που συντελούνται την επόμενη τριετία να αναδύουν προκλήσεις αλλά και επιχειρηματικές ευκαιρίες. 

Σύμφωνα με τις νομοθετικές αλλαγές για τα βιώσιμα προϊόντα της κλωστοϋφαντουργίας η πρόταση οδηγίας για την εταιρική δέουσα επιμέλεια βιωσιμότητας (CSDD) θεσπίζει την υποχρέωση όλων των μεγάλων εταιρειών να αξιολογούν, να προλαμβάνουν και να μετριάζουν τις δυσμενείς επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας τους. Επιπλέον, η πρόταση νέου κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό, αφορά όλους τους κλάδους και θεσπίζει το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντων ενώ κάνει υποχρεωτικές ελάχιστες απαιτήσεις για τη συμπερίληψη ανακυκλωμένων ινών στα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα καθιστώντας τα πιο ανθεκτικά και ευκολότερα στην επισκευή και την ανακύκλωση.

Τα παραπάνω εξηγεί με αφορμή σχετική συζήτηση που διοργανώθηκε στην Ελλάδα η Δρ Φιόρη Α Ζαφειροπούλου, Διοργανώτρια & Συντονίστρια του Πολιτικού Διαλόγου, Επικεφαλής του Ερευνητικού Κέντρου Βιώσιμης Μόδας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιδρύτρια του Fashion Revolution Greece και του Κοινωνικού Εργοστασίου Μόδας – SOFFA.

Ειδικότερα, οι προκλήσεις αλλά και οι ευκαιρίες που προκύπτουν στον τομέα της βιώσιμης μόδας και κλωστοϋφαντουργίας συζητήθηκαν σε εκδήλωση του Ερευνητικού Κέντρου Βιώσιμης Μόδας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΑΣΟΕΕ) με τις διεθνείς οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, Fashion Revolution & Fair Trade Advocacy Office, στο Αμφιθέατρο του Γαλλικού Ινστιτούτου. 

Όπως μεταφέρει η κ. Ζαφειροπούλου, ο Υφυπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Νικόλας Γιατρομανωλάκης, περιέγραψε το πρόγραμμα που υλοποιεί για την αναγέννηση και τόνωση του κλάδου της χειροτεχνίας με τοπικούς χειροτέχνες και παραγωγούς πρώτων υλών από το Σουφλί της Θράκης μέχρι τη Κρήτη και από τα Επτάνησα μέχρι την Ανατολική Ελλάδα. Τόνισε τη σημασία που έχει η Δημιουργική Οικονομία για τη χώρα ενώ από την πλευρά της η Ευρωβουλευτής Μαρία Σπυράκη αναφέρθηκε στο στόχο της ΕΕ για μετάβαση της ευρωπαϊκής οικονομίας σε μια πράσινη και ηθική οικονομία. “Η στρατηγική προβλέπει ότι, έως το 2030, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα στην αγορά της ΕΕ θα πρέπει να είναι ανθεκτικά και ανακυκλώσιμα, να κατασκευάζονται σε μεγάλο βαθμό από ανακυκλωμένες ίνες, να είναι απαλλαγμένα από επικίνδυνες ουσίες και να παράγονται με φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο, με παράλληλο σεβασμό των κοινωνικών δικαιωμάτων”, ανέφερε μεταξύ άλλων. 

Όπως αναφέρει η κ. Ζαφειροπούλου μεταφέροντας τις δεσμεύσεις της Λϊζας Λανγκ, εμπειρογνώμονα της ΕΕ, το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντων είναι κάτι που πρέπει να περιμένουμε μέσα στην επόμενη διετία ως υποχρεωτικό για όλα τα ρυθμιζόμενα προϊόντα που θα διακινούνται στην ευρωπαϊκή αγορά. Εξηγεί ότι η νομοθεσία Corporate Sustainability Due Diligence (εταιρικής δέουσα επιμέλεια βιωσιμότητας) έχει προκαλέσει τον πανικό των μεγάλων επιχειρήσεων καθώς θεσπίζει την υποχρέωση τους να αξιολογούν, να προλαμβάνουν και να μετριάζουν τις δυσμενείς επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας τους οπουδήποτε στον κόσμο.  

Αξίζει να σημειωθεί ότι στον διάλογο συμμετείχαν επίσης η Αντιδήμαρχος Αθηναίων, Κατερίνα Γκαγκάκη, η πρόεδρος της Ένωσης Σχεδιαστών Μόδας, Ορσαλία Παρθένη, ειδικός σύμβουλος των συνδέσμων παραγωγών ενδυσης και υπόδησης ΣΚΕΕ & ΕΛΣΕΒΥΕ και ο Πωλ Ευμορφίδης ιδρυτής της Coco-mat. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης έγιναν παρουσιάσεις (pitches) 28 καινοτόμων ευρωπαίων επιχειρηματιών κυκλικής μόδας που ταξίδεψαν στην Ελλάδα για να λάβουν μέρος στον επιταχυντή Small but Perfectly Formed που συντονίζει το Ο.Π.Α. Όπως σημειώνει η κ. Ζαφειροπούλου, ένα πάνελ “πράσινων” επενδυτών επίδρασης (impact investors) με τον Δημήτρη Γεωργακόπουλο και τον Γκι Κριφ αλλά και επενδυτικών κεφαλαίων (venture capitals) εξήγησαν πως λειτουργεί ένας επενδυτής βιωσιμότητας ενώ στην αυλή του Γαλλικού Ινστιτούτο υπήρχε Έκθεση Βιώσιμης Μόδας. 

Τα μηνύματα 

Τον διάλογο άνοιξε ο Καθηγητής Γιώργος Ιωάννου Διευθυντής του Εργαστηρίου Διοικητικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου ΑΘηνών αναδεικνύοντας το έργο του Ερευνητικού Κέντρου από το 2015 για την μετάβαση της βιομηχανίας, τη συμμετοχή του εργαστηρίου στα εργαστήρια διαβούλευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τα προγραμματα επιτάχυνσης της νεανικής βιώσιμης επιχειρηματικότητας σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η Δρ Φιόρη Α. Ζαφειροπούλου Επικεφαλής του Ερευνητικού Κέντρου Βιώσιμης Μόδας και εμπειρογνώμων αυτής της μετάβασης κάλεσε τη βιομηχανία σε μια ανοιχτή συνεργασία μέσα από τα εκπαιδευτικά, ερευνητικά και συμβουλευτικά προγράμματα του εργαστηρίου κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στο πρωτοπόρο παγκοσμίως Summer School Διοίκησης Βιώσιμων Υφασμάτων και Μόδας που ξεκινάει τον Ιούνιο στο Πανεπιστήμιο. Το τελικό μήνυμα, σύμφωνα με τον ιδρυτή και επικεφαλής καινοτομίας του Κέντρου Καινοτομίας Μόδας στην Σουηδία Φρέντρικ Τίμωρ, είναι πως πολλές επιχειρήσεις γρήγορης μόδας (fast fashion) θα κλείσουν σε αυτή τη μετάβαση, καθώς είναι πολύ δύσκολο και “ακριβό” να αλλάξουν ενώ λύσεις θα έρθουν από άλλους κλάδους, πιθανότητα τεχνολογίας, που θα δουν την ευκαιρία και θα μπουν στην αγορά.