Βιώσιμη Μόδα: Οι δεσμεύσεις των πολυεθνικών και οι τάσεις στην Ελλάδα

H Bιομηχανία Μόδας διεθνώς και στην Ευρώπη ειδικότερα, δεσμεύθηκε ενόψει της νέας δεκαετίας για ανάληψη πρωτοβουλιών ως προς την ιχνιλασιμότητα στην αλυσίδα εφοδιασμού, την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, την αποδοτική χρήση πόρων, καθώς και ένα πιο δίκαιο και ασφαλές εργασιακό περιβάλλον ενώ πρωτοβουλίες αναλαμβάνονται και σε τοπικό επίπεδο, με ενδεικτική την απήχυση του κινήματος βιώσιμης μόδας, που έχει ισχυρή παρουσία και στην Ελλάδα. 

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Το 2019, οι γίγαντες της βιομηχανίας ένδυσης υπέγραψαν αρκετές συμφωνίες και πλέον συντονίζουν τις δυνάμεις τους για να θέσουν ανάχωμα στις παρενέργειες της κλιματικής αλλαγής, να συμβάλλουν στην αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και στην προστασία των ωκεανών. 

Οι ηγέτες του κλάδου πρωταγωνιστούν στον νέο οδικό χάρτη, που θα καθορίσει τη βιώσιμη στρατηγική του για τα επόμενα χρόνια. Τον Αύγουστο του 2019, υπό την καθοδήγηση του προέδρου της Γαλλίας Emmanuel Macron και του François-Henri Pinault, προέδρου και διευθύνοντος συμβούλου του γαλλικού πολυεθνικού ομίλου Kering, περίπου τριάντα επιχειρηματίες υπέγραψαν το σύμφωνο για τη μόδα (Fashion Pact), που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής της G7.

Υποστηριζόμενο από έναν από τους κύριους παίκτες της αγοράς, όπως είναι ο όμιλος Inditex, ο οποίος σημειωταίον κατέχει ηγετική θέση και στην ελληνική αγορά, το σύμφωνο υιοθετεί δεσμεύσεις σε 3 σημεία: να σταματήσει η κλιματική αλλαγή, να αποκατασταθεί η βιοποικιλότητα και να αναλυφθούν δράσεις για την βιωσιμότητα των ωκεανών, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Science-Based Targets (SBT) με επιστημονικά μετρήσιμους στόχους. Τομείς εργασίας και κατευθυντήριες γραμμές καθορίζονται σε καθέναν από αυτούς τους άξονες: από το στόχο να επιτευχθούν μηδενικές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου μέχρι το 2050 μέχρι την προστασία των οικοσυστημάτων ή την εξάλειψη των πλαστικών μιας χρήσης.

Τα μέτρα του Συμφώνου για τη μόδα εξειδικεύονται στον έλεγχο των προμηθευτών πρώτων υλών, στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στην κατάργηση από την αλυσίδα αξίας των πρώτων υλών οι οποίες είτε έχουν σχέση με τη χρήση τοξικών χημικών ουσιών είτε απαιτούν μεγάλη κατανάλωση ενέργειας και φυσικών πόρων.

Οι επικεφαλής των επιχειρήσεων μόδας που υπέγραψαν το σύμφωνο αναγνώρισαν ότι ο κλάδος είναι υπεύθυνος για τουλάχιστον 20% των αποβλήτων λυμάτων και για το 10% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην ατμόσφαιρα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη. Με στόχο τη μείωση αυτού του αντίκτυπου, ο κλάδος πρότεινε και άλλα μέτρα, όπως η εξάλειψη των πλαστικών μιας χρήσης, η κατανάλωση 100% ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως το 2030 και η επίτευξη μηδενικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα έως το 2050.

Η πλειοψηφία των γιγάντων του τομέα ένδυσης έχουν υπογράψει αυτό το νέο σύμφωνο για τους εξής βασικούς λόγους: να αποτρέψουν άλλους κοινωνικούς παράγοντες να σύρουν τον κλάδο στη θέση του κατηγορούμενου για τις επιπτώσεις της δραστηριότητάς του στο περιβάλλον και να ηγηθούν των νέων κανόνων ώστε οι νόμοι που κυοφορούνται από την πλευρά των κυβερνήσεων να περιλαμβάνουν πιο ήπιους περιορισμούς σχετικά με τις παραδοσιακές βιομηχανικές και εμπορικές πρακτικές.

Κι άλλες πρωτοβουλίες

Εκτός από το σύμφωνο για τη μόδα, οι ηγέτες της βιομηχανίας έχουν υπογράψει δύο ακόμη συμφωνίες κατά τη διάρκεια του 2019, με σκοπό να συνεχίσουν να λαμβάνουν μέτρα όσον αφορά τη βιωσιμότητα και το περιβάλλον. Η πρώτη ήταν η New Plastics Economy, που προωθήθηκε από το Ίδρυμα Ellen MacArthur σε συνεργασία με μεγάλο αριθμό εταιρειών, Τοπική Αυτοδιοίκηση, πολιτικούς, ακαδημαϊκούς, φοιτητές και ΜΚΟ. Υπογράφηκε από εταιρείες όπως η Burberry, η L’Oréal, η Stella McCartney, η H&M και η Inditex. Στόχος είναι η προώθηση της χρήσης επαναχρησιμοποιούμενου ή ανακυκλώσιμου πλαστικού.

Η άλλη πρωτοβουλία για τη βιώσιμη ανάπτυξη που δρομολογήθηκε το 2019 είναι η δεύτερη έκδοση του CEO Agenda, η οποία προωθήθηκε από την πλατφόρμα Global Fashion Agenda. Το έγγραφο, που παρουσιάστηκε στο Νταβός κατά τη σύνοδο κορυφής του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, εγκρίθηκε από μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους όπως οι Asos, Bestseller, H&M ή Li & Fung.

Μεταξύ των προτεραιοτήτων άμεσης εφαρμογής που περιλαμβάνει το έγγραφο για τη βιομηχανία της μόδας είναι η ιχνιλασιμότητα στην αλυσίδα εφοδιασμού, η καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος, η αποτελεσματική χρήση του νερού, της ενέργειας και των χημικών ουσιών, καθώς και ένα περισσότερο δίκαιο και ασφαλές εργασιακό περιβάλλον.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η βιομηχανία της μόδας ήταν παρούσα το 2019 και στην διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP25) που πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη, η οποία έληξε χωρίς να ικανοποιήσει τις προσδοκίες για αποφασιστική δράση στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στελέχη της βιομηχανίας πάντως διενήργησαν επαφές στο περιθώριο της συνόδου στο πλαίσιο του οδικού χάρτη που έχει σχεδιαστεί με γνώμωνα τις δράσεις για το Κλίμα (Fashion Industry Charter for Climate Action – Ficca). Οι στόχοι της Ficca περιλαμβάνουν μηδενικές καθαρές εκπομπές άνθρακα μέχρι το 2050, με ενδιάμεσο στόχο τη μείωση των εκπομπών κατά 30% μέχρι το 2030. Η συμφωνία σφραγίστηκε σε συνέχεια της προηγούμενης Διάσκεψης Κορυφής για το Κλίμα που πραγματοποιήθηκε στο Katowice της Πολωνίας και συμμετέχουν εταιρείες όπως Inditex, Kering, Adidas, Burberry, H&M, Gap, Levi Strauss, Target, μεταξύ άλλων.

Οι τάσεις στην Ελλάδα

Πρωτοβουλίες για την στροφή στη βιώσιμη μόδα αναλαμβάνονται και στην Ελλάδα, με την εμφάνιση νέων brands προσανατολισμένων στην κυκλικότητα των προϊόντων αλλά και σειρά πρωτοβουλιών από εδραιωμένους παίκτες της αγοράς. Χαρακτηριστική είναι εξάλλου η επιρροή στην αγορά από το κίνημα fashion revolution. 

“Πολλοί νέοι επιχειρηματίες αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες προκειμένου να καταστήσουν βιώσιμη τη δρασατηριότητά τους στο χώρο της μόδας ελέγχοντας την προέλευση των πρώτων υλών και μεριμνώντας για τον κύκλο ζωής των προϊόντων τους”, αναφέρει στο csrindex η Δρ Φιόρη Ζαφειροπούλου, συντονίστρια του Fashion Revolution (το οποίο αυτό το διάστημα παίρνει νομική μορφή ΜΚΟ) και ιδρύτρια του κοινωνικού εργοστασίου μόδας Soffa Fashion Factory.

Ενδεικτικά αναφέρεται στις επιδόσεις του κοινωνικού εργοστασίου, το οποίο έχοντας αναπτύξει δράση μέσω κινητών μονάδων σε καταυλισμούς και άλλα σημεία με ευπαθείς πληθυσμούς έχει εγκατασταθεί στο Βοτανικό. Εκεί, μέσω του Ankaa project – υποδομών που δημιούργησαν δύο Λουξεμβουργιανές εθελόντριες, που βρέθηκαν στις δομές της Λέσβου – πρόσφυγες και άτομα από ευάλωτες ομάδες μπορούν να εκπαιδευτούν σε μια σειρά από τομείς, από την εκμάθηση γλωσσών και υπολογιστών μέχρι την ειδίκευση σε τέχνες όπως, κομμωτική, μαγειρική, ξυλουργική αλλά και κοπτική-ραπτική.

Το κέντρο ραπτικής είναι μια βιοτεχνία που προσφέρει εκπαίδευση σε πρόσφυγες και βαριά ευάλωτες ομάδες. Οι υποψήφιοι μαθαίνουν να χρησιμοποιούν υφάσματα από ανακυκλώσιμες πηγές ή φυτικά υλικά. Οι προμήθειες είναι 100% ελληνικής προέλευσης ενώ ελέγχεται κάθε στάδιο της παραγωγής ως προς τις αρχές της βιωσιμότητας. Όπως τονίζει η κ. Ζαφειρόπουλου ελέγχεται το χαρμάνι ώστε να είναι 100% ελληνικό και να εξασφαλίζεται σχεδόν μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. 

Προσθέτει ότι σήμερα αναπτύσσεται στη Θράκη βιοτεχνία κλωστοϋφαντουργίας που κατασκευάζει σύμικτο ύφασμα από ανακυκλώσιμο πλαστικό και αποτελεί προμηθευτή του κοινωνικού εργοστασίου. Το ίδιο ισχύει για άλλες πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στη μονάδα η οποία πλέον έχει πελάτες απ’ όλο τον κόσμο. 

Μάλιστα έχει προτάσεις από μεγάλες πολυεθνικές όπως οι Asos και Under Armour. Ωστόσο για να ανταποκριθεί στις συγκεκριμένες παραγγελίες θα πρέπει να επενδύσει σε νέες μηχανές, για τις οποίες αναζητούνται χρηματοδοτικά κεφάλαια.