ΒΙΩΣΙΜΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ

Τα «χρήματα από το ελικόπτερο», οι επενδύσεις με πράσινο πρόσημο και τα νέα δεδομένα που φέρνει η κλιματική αλλαγή στο χαρτοφυλάκιο κινδύνων.

Καθώς οι κυβερνήσεις ρίχνουν «χρήματα από το ελικόπτερο» για να σώσουν τις οικονομίες από την κατάρρευση είναι βέβαιο ότι μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης για την επούλωση των πληγών που αφήνει στις αγορές η υγειονομική κρίση του ιού Covid-19 δεν φιλτράρεται από κριτήρια περιβαλλοντικά, κοινωνικά και εταιρικής διακυβέρνησης (ESG – Environmental, Social and Governance).

Αν και μεγάλο μέρος των χρηματοδοτήσεων εν μέσω πανδημίας δεν έχουν πράσινο πρόσημο, παρόλα αυτά, η συγκυρία της πανδημίας αναδύει μια μεγάλη ευκαιρία για ανάκαμψη με όρους βιωσιμότητας, για την Ευρώπη και την Ελλάδα ειδικότερα. Εξάλλου η βιωσιμότητα θα είναι το «νέο νόμισμα» στη μετά Covid-19 εποχή για ρυθμιστικές αρχές, τραπεζίτες, επιχειρηματίες, επενδυτές ακόμη και servicers, που καλούνται να συμμορφωθούν με πιο αυστηρά πλαίσια λογοδοσίας αναφορικά με τον κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο των επενδυτικών συναλλαγών τους. Μέσα από το νέο πλαίσιο χρηματοδότησης η Ευρώπη θα κινητοποιήσει κεφάλαια άνω του 1 τρισ. ευρώ την επόμενη δεκαετία στο πλαίσιο της πράσινης συμφωνίας σε συνάρτηση με τη Συμφωνία του Παρισιού και τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Σε συνέχεια του Action Plan για τη βιώσιμη χρηματοδότηση το 2018, η ΕΕ νομοθέτησε προκειμένου να ενθαρρύνει επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα στην πράσινη και αειφόρο ανάπτυξη. Οι παρεμβάσεις που αλλάζουν το τοπίο στην αγορά, αφορούν τρεις πυλώνες: τον κανονισμό για την ταξινόμηση (Taxonomy), που παρέχει καθοδήγηση για το ποιες οικονομικές δραστηριότητες είναι βιώσιμες και συνεισφέρουν στην κλιματική ουδετερότητα, τη βελτίωση των πλαισίων αναφοράς ώστε να γίνεται ξεκάθαρος ο αντίκτυπος των επενδυτικών αποφάσεων με βάση κριτήρια ESG (με ισχύ από τον Μάρτιο του 2021) και τη θέσπιση ειδικών προδιαγραφών στις επενδύσεις με γνώμονα το κλίμα.

Ας σημειωθεί ότι το κοινό σύστημα ταξινόμησης – το λεγόμενο taxonomy ή ταξινομία, για το μετριασμό της κλιματικής αλλαγής – το οποίο και εγκρίθηκε θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή έως το τέλος του 2021 αφού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθορίσει και τα «τεχνικά κριτήρια ελέγχου» για κάθε στόχο. Η ταξινομία θα επιτρέψει στους επενδυτές να αλλάξουν τη στόχευση των επενδύσεών τους προς πιο βιώσιμες τεχνολογίες και επιχειρήσεις. Αυτό θα συμβάλει αποφασιστικά ώστε η ΕΕ να καταστεί κλιματικά ουδέτερη έως το 2050 και να επιτύχει τους στόχους της συμφωνίας των Παρισίων για το 2030.

Κλιματική αλλαγή και χρηματοπιστωτική σταθερότητα

Καθώς η κλιματική αλλαγή αναδύει ένα νέο κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα παγκοσμίως, το κανονιστικό πλαίσιο των τραπεζών εξελίσσεται προκειμένου να ενσωματώσει νέους κανόνες και να εγγυηθεί την υγεία και την οικονομική ευρωστία των τραπεζών. Τα πιστωτικά ιδρύματα, καλούνται μεταξύ άλλων να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη μετάβαση σε μια οικονομία ανθεκτική στην κλιματική αλλαγή, να αντιμετωπίσουν τους κλιματικούς κινδύνους και τις αρνητικές επιπτώσεις τους και υποχρεώνονται να δημοσιοποιούν και να διαχειρίζονται θέματα ESG καθώς ενέχουν συνέπειες, χρηματοοικονομικές και μη, στη λειτουργία τους. Η Ελληνική Ένωση Τραπεζών μέσω του Ελληνικού Τραπεζικού Ινστιτούτου εντατικοποιεί τις ενημερωτικές δράσεις της προς τα στελέχη του τραπεζικού κλάδου θέτοντας στο επίκεντρο την κατανόηση της επίδρασης της κλιματικής αλλαγής στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, τον προσδιορισμό του νέου ρόλου των τραπεζών στη σύγχρονη τραπεζική αλλά και τις νέες ρυθμιστικές απαιτήσεις των ευρωπαϊκών εποπτικών οργάνων καθώς τα πιστωτικά ιδρύματα, θα καλούνται να λαμβάνουν υπόψη τους κλιματικούς και περιβαλλοντικούς κινδύνους στην επιχειρησιακή στρατηγική, στη διακυβέρνηση και στη διαδικασία διαχείρισης κινδύνων. Οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι ενδέχεται να επηρεάσουν τη βαθμονόμηση των κεφαλαιακών απαιτήσεων των τραπεζών, ενώ θα συμπεριλαμβάνονται υπόψη και στα stress tests των τραπεζών.

Τα ESG στο επίκεντρο

«Ο κλιματικός κίνδυνος είναι επενδυτικός κίνδυνος», είχε πει ο CEO της Βlackrock. Τη φράση αυτή επανέλαβε σε διαδικτυακή εκδήλωση του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ο Γιώργος Ηλιόπουλος, Founder & Managing Director AIPHORIA, Πρόεδρος, Ένωσης Επιστημόνων Περιβάλλοντος της Ελλάδας. Έχοντας διατελέσει σύμβουλος της Παγκόσμιας Τράπεζας και εμπειρογνώμονας τoυ οργανισμού GRI μας εξηγεί τη σημασία του αντικτύπου των περιβαλλοντικών και κοινωνικών τάσεων στην επιχειρηματική δραστηριότητα και τις επενδύσεις αλλά και τον αντίκτυπο της επιχειρηματικής δραστηριότητας στις κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις Με τη βιωσιμότητα στο επίκεντρο του τρόπου με τον οποίο γίνονται επενδύσεις, οι εταιρείες, οι επενδυτές και οι κυβερνήσεις, πρέπει να προετοιμαστούν για μια σημαντική ανακατεύθυνση κεφαλαίων. Στο πλαίσιο αυτό δεν θα έχουν πρόσβαση σε κεφάλαια εταιρείες που δεν σημειώνουν επαρκή πρόοδο όσον αφορά τις γνωστοποιήσεις που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα. Πλαίσια αναφοράς όπως αυτά του οργανισμού Global Reporting Initiative (GRI) και το Carbon Disclosure Project (CDP) αλλά και αξιόπιστα πρότυπα αξιολόγησης (όπως τα TCFD και SASB) δίνουν ειδικό βάρος στις εκθέσεις των εταιρειών και επηρεάζουν τις αποφάσεις των επενδυτών.

Νέα εργαλεία

Και καθώς οι επενδυτές αναζητούν τρόπους για να συμβάλουν στη χρηματοδότηση της μετάβασης σε μια περιβαλλοντικά βιώσιμη οικονομία, εργαλεία όπως τα πράσινα ομόλογα γίνονται ολοένα και πιο δημοφιλή.

Εξάλλου, όπως μας εξηγεί η Κατερίνα Κατσούλη, CSR & Sustainability Director, Business Consulting της Grant Thornton, το πράσινο ομόλογο λειτουργεί όπως κάθε άλλο τακτικό ομόλογο, αλλά με μια βασική διαφορά: τα χρήματα που αντλεί ο εκδότης προορίζονται για τη χρηματοδότηση «πράσινων» έργων ανάπτυξης, δηλαδή επενδύσεων ή επιχειρηματικών δραστηριοτήτων φιλικών προς το περιβάλλον. Τέτοια έργα θα μπορούσαν να αφορούν τους τομείς των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), των «καθαρών» μεταφορών και της βιώσιμης διαχείρισης των υδάτων. Σύμφωνα με την κ. Κατσούλη, τα πράσινα ομόλογα αυξάνουν την ευαισθητοποίηση για τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και καταδεικνύουν στους θεσμικούς επενδυτές τις δυνατότητες στήριξης των έξυπνων επενδύσεων με στόχο την προστασία του κλίματος. Χρησιμοποιούν τα μέσα ρευστότητας που διαθέτουν χωρίς όμως να παραμελούν τις οικονομικές αποδόσεις. Υπογραμμίζουν επίσης την κοινωνική αξία των επενδύσεων σταθερού εισοδήματος και την ανάγκη μεγαλύτερης εστίασης στη διαφάνεια.

Το πρώτο πράσινο ομόλογο δημιουργήθηκε τον Νοέμβριο του 2008 από την Παγκόσμια Τράπεζα δίνοντας τον κατευθυντήριο χάρτη των βιώσιμων επενδύσεων στις κεφαλαιαγορές. Πλέον το μοντέλο των πράσινων ομολόγων εφαρμόζεται σε ομόλογα που αυξάνουν τη χρηματοδότηση και στους 17 Παγκόσμιους Στόχους για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (UN Sustainable Development Goals), ενώ όπως επισημαίνει η κ. Κατσούλη η Διεθνής Ένωση Κεφαλαιαγορών (International Capital Markets Association – ICMA) και η Πρωτοβουλία Κλιματικών Ομολόγων (Climate Bonds Initiative – CBI) έχουν καθορίσει συγκεκριμένα κριτήρια και σχετικές πιστοποιήσεις.

Της Σοφίας Εμμανουήλ