Β.Ελλάδα: Πώς θα γίνει “φάρος” βιωσιμότητας στα Βαλκάνια

Η Θεσσαλονίκη μπορεί να γίνει hub για τις γειτονικές αγορές σε θέματα υπεύθυνης επιχειρηματικής λειτουργίας και βιώσιμης ανάπτυξης, αρκεί να προωθηθούν υποδομές, μεταρρυθμίσεις και να δοθούν κίνητρα για την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού και την υιοθέτηση καλών πρακτικών από τους επιχειρηματίες, όπως προκύπτει από τις απόψεις που καταθέτουν στο csrindex εμπειρογνώμονες, παράγοντες της αγοράς και στελέχη επιχειρήσεων που ηγούνται των εξελίξεων στους κλάδους της βιομηχανίας που δραστηριοποιούνται.

της Σοφίας Εμμανουήλ (semmanouil@gmail.com)

Αν και ορισμένες γειτονικές χώρες, όπως η Ρουμανία, η Βουλγαρία κ.α., σημειώνουν πρόοδο σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης προωθώντας πρότυπα για τον επιχειρηματικό κόσμο και δίνοντας σχετικά κίνητρα, φορολογικά και άλλα, λίγες τοπικές εταιρείες έχουν κατακτήσει διεθνή αναγνώριση, μέσω ένταξης σε σχετικούς δείκτες όπως π.χ. FTSE4Good, Dow Jones Sustainability Index κ.α..

Η καταπολέμηση της διαφθοράς, του οργανωμένου εγκλήματος και της γραφειοκρατίας είναι ορισμένα από τα “αγκάθια” που εμποδίζουν την ανάδειξη εταιρειών – προτύπων σε αυτές τις χώρες.

Αντίθετα μεγάλοι ελληνικοί όμιλοι από τον Τιτάνα, τη Βιοχάλκο και την Τράπεζα Πειραιώς μέχρι τα Ελληνικά Πετρέλαια, τον ΟΤΕ, τον Μυτιληναίο, την Interamerican κ.α. βρίσκονται στην πρωτοπορία των διεθνών εξελίξεων σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης. Αυτό θα επιχειρήσει να αναδείξει και ο Γιάννης Ρούντος, Διευθυντής Δημοσίων Σχέσεων και Εταιρικής Υπευθυνότητας του Ομίλου INTERAMERICAN, ο οποίος θα απευθύνει σχετική ομιλία στο 2^ο Πανόραμα Εταιρικής Υπευθυνότητας και Ανάπτυξης, στο πλαίσιο χορηγικής υποστήριξης της εταιρείας στη συγκεκριμένη διοργάνωση, που πραγματοποιείται στις 6 Σεπτεμβρίου.

Στο επίκεντρο οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Ουσιαστικά οι μεγάλοι οργανισμοί αποτελούν οδηγούς και για την μικρομεσαία επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα. Κι εδώ φαίνεται να είναι το κλειδί για την βιώσιμη ανάπτυξη της αγοράς της Βόρειας Ελλάδας με επίκεντρο μια βιώσιμη πόλη, τη Θεσσαλονίκη, η οποία δυνητικά θα μπορούσε να αποτελέσει “φάρο” βιωσιμότητας για την ευρύτερη περιοχή συνεισφέροντας πολλαπλασιαστικά στην προσπάθεια ανάταξης της εθνικής οικονομίας. Εξάλλου, αυτή την προοπτική φαίνεται να αξιοποιούν μεγάλοι διεθνείς όμιλοι, όπως π.χ. η Coca–Cola που επέλεξε τη Θεσσαλονίκη για να εγκαινιάσει το πρόγραμμα Zero Waste Future. Ενδεικτικό είναι επίσης ότι το λιμάνι της Θεσσαλονίκης έγινε το πρώτο στη Μεσόγειο με “πράσινη” πιστοποίηση (Green Award).

Χρειάζεται αποφασιστικότητα

Προφανώς αυτές οι δράσεις δεν αρκούν για να καταστήσουν την πόλη βιώσιμη για όλους – τους κατοίκους, τους επικέπτες και τους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Για παράδειγμα δεν είναι δείγμα βιωσιμότητας η διέλευση φορτηγών και βαρέων οχημάτων από οικισμούς και χωριά, όπως το Καλοχώρι – διότι δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη το έργο σύνδεσης του λιμανιού της Θεσσαλονίκης με την Ε.Ο., όπως αναφέρει στο csrindex ο Γρηγόρης Γρηγοριάδης, Commercial Director της Italy Lines, εταιρείας με έδρα στη Θεσσαλονίκη και δραστηριότητα στις γειτονικές αγορές. Σχετικά με τα θέματα εταιρικής υπευθυνότητας και βιώσιμης ανάπτυξης επισημαίνει ότι προτεραιότητα για τον επιχειρηματικό κόσμο, ειδικά μετά την οικονομική κρίση, είναι η επιβίωση ενώ οι μεγαλύτερες προκλήσεις που έχει να διαχειριστεί μια ελληνική εταιρεία στις συναλλαγές της με γειτονικές αγορές όπως π.χ. η Αλβανία και τα Σκόπια είναι θέματα συμμόρφωσης (compliance). Υπάρχουν ωστόσο και θέματα ανταγωνισμού όπως η χαμηλή φορολογία και τα ανταγωνιστικά κόστη λειτουργίας που δίνουν προβάδισμα σε κάποιες αγορές όπως η Βουλγαρία.

Σε κάθε περίπτωση η παραπάνω προοπτική, να γίνει η Θεσσαλονίκη επίκέντρο σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης είναι εφικτή αρκεί να προωθηθούν υποδομές, εμπορικές συμφωνίες για τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών λειτουργίας διμερών επιχειρηματικών συνεργασιών αλλά και συνεργασίες του επιχειρηματικού κόσμου, του δημόσιου τομέα και της κοινωνίας των πολιτών ώστε να αναπτυχθεί κουλτούρα υπευθυνότητας και οι μεμονωμένες περιπτώσεις εταιρειών που φέρνουν καλές πρακτικές στην τοπική αγορά, όπως η Lidl Hellas, η Kleemann Hellas κ.α. να πολλαπλασιστούν. Το ίδιο ισχύει για τις εταιρείες που επιλέγουν τη Θεσσαλονίκη για να λανσάρουν προϊόντα και υπηρεσίες που προωθούν τη βιώσιμη συμπεριφορά, π.χ. τα ηλεκτρονικά πατίνια Lime, όμως αναφέρει στο csrindex η Νανά Ιωακειμίδου, Εμπορική Διευθύντρια της Generation Y, που εκτιμά ότι η Θεσσαλονίκη λόγω των υποδομών που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια μπορεί να αναδειχθεί σε hub για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης με “όχημα” τις νέες τεχνολογίες.

Διαβάστε επίσης: AccountAbility: 7 τάσεις αλλάζουν το επιχειρηματικό «σύμπαν»

Ενημερωτικές δράσεις

“Ο επιχειρηματικός κόσμος της Θεσσαλονίκης και ευρύτερα της Βόρειας Ελλάδας “διψάει” για ενημέρωση”, αναφέρει χαρακτηριστικά στο csrindex ο Μιχάλης Σπανός, διευθύνων σύμβουλος του Global Sustain Group, που διοργανώνει το 2^ο Πανόραμα Εταιρικής Υπευθυνότητας και Ανάπτυξης. Όπως μας εξηγεί, διαπιστώνοντας την ανάγκη για ενημέρωση, αποφάσισε να αυτοχρηματοδοτήσει το event, ώστε να υλοποιείται σε τακτική βάση, κάθε χρόνο, στα πρότυπα του sustainability forum που γίνεται στην Αθήνα. Σημειώνει ότι λίγες εταιρείες της Βόρειας Ελλάδας είναι στην πρωτοπορία των εξελίξεων γύρω από την Βιώσιμη Ανάπτυξη, γεγονός που αποδίδει στην έλλειψη επαρκούς ενημέρωσης και κατάρτισης των στελεχών. Στο πλαίσιο αυτό εστιάζει στην μεταφορά γνώσης και εμπειρίας από στελέχη μεγάλων οργανισμών με έδρα στην Αθήνα. Ο κ. Σπανός σημειώνει επίσης τη σημασία που έχουν οι ενημερωτικές δράσεις σε αγορές όπως αυτή της Βόρειας Ελλάδας τόσο λόγω της εγγύτητας με βαλκανικές αγορές όσο και λόγω της οικονομικής κρίσης που προηγήθηκε και η οποία είχε σημαντικό κόστος για τις τοπικές επιχειρήσεις.

Η κρίση

Είναι γεγονός ότι την περίοδο της οικονομικής κρίσης η Θεσσαλονίκη δέχθηκε ισχυρό πλήγμα, με περισσότερες από 100 χιλ. επιχειρήσεις να βάζουν λουκέτο. Είναι ενδεικτικό ότι μέσα σε οκτώ χρόνια, από την έναρξη της κρίσης, το 2003, έως την κορύφωσή της, το 2014, είχαν καταγραφεί 14.180 λουκέτα μόνο σε βιοτεχνικές επιχειρήσεις την ώρα που μόλις 5.527 είχαν δηλώσει έναρξη, σύμφωνα με το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΒΕΘ). Την ίδια περίοδο πάνω από 96.000 διαγραφές επιχειρήσεων είχαν δηλωθεί στα μητρώα των τριών Επιμελητηρίων της Θεσσαλονίκης, Εμπορικού και Βιομηχανικού (ΕΒΕΘ), Βιοτεχνικού (ΒΕΘ) και Επαγγελματικού (ΕΕΘ).

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, θα έλεγε κανείς ότι οι προτεραιότητες είναι άλλες και είναι ανεπίκαιρο να μιλά κανείς για πρότυπα και βιώσιμη ανάπτυξη. Στην πραγματικότητα αυτές οι συνθήκες, όπου ο επχειρηματικός κόσμος αναζητά βηματισμό στον απόηχο της κρίσης, είναι οι πιο γόνιμες.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν φταίει η κρίση που υπάρχουν εταιρείες οι οποίες δεν έχουν στοιχειώσεις πιστοποιήσεις. Κι αυτό είναι πρόβλημα που συναντάται όχι μόνο στην περιφέρεια αλλά και στην περιοχή της Αττικής. Όσο για το κόστος, είναι ένας παράγοντας που φαίνεται υπερτιμημένος, καθώς πλέον, τα τελευταία χρόνια, οι εταιρείες που παρέχουν επιθεωρήσεις/πιστοποιήσεις έχουν εξορθολογήσει τα τιμολόγιά τους καθιστώντας την υιοθέτηση προτύπων λειτουργίας μια όχι και τόσο δαπανηρή επένδυση. Αυτό που φαντάζει ως πιο ουσιαστικός παράγοντας απροθυμίας για υιοθέτηση καλών πρακτικών από την πλευρά των επιχειρήσεων είναι η έλλειψη επίγνωσης του οφέλους που θα αποκομήσουν λειτουργώντας πιο υπεύθυνα και ο αντίκτυπος τέτοιων πρωτοβουλιών σε προμηθευτές και πελάτες και κατά συνέπεια στην ανταγωνιστικότητά τους.

Οι προκλήσεις

Το διεθνές περιβάλλον δημιουργεί πλέον πιεστικές προκλήσεις, με αποτέλεσμα οι μεγάλοι οργανισμοί να θέτουν προδιαγραφές βιωσιμότητας στους προμηθευτές τους και σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού τους. Εξαγωγικές επιχειρήσεις για να κλείσουν συμφωνίες δέχονται ερωτηματολόγιο, όπου καλούνται να αναφέρουν δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει για το ανθρώπινο δυναμικό, το περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες κ.ο.κ.. Στο πλαίσιο αυτό γίνεται σαφές ότι οι επιχειρήσεις που δεν θα προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της νέας εποχής θα αποκλειστούν από τις αγορές και θα βρεθούν εκτός ανταγωνισμού.

“Η υιοθέτηση πρακτικών υπεύθυνης λειτουργίας και βιωσιμότητας είναι μονόδρομος”, αναφέρει στο csrindex ο Νέστορας Παπαρούπας, Product Manager, TÜV HELLAS (TÜV NORD), που εξηγεί ότι αυτό είναι μια τάση που αφορά όλο το φάσμα της αγοράς και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες πρέπει να αναλάβουν δράση στο τρίπτυχο: άνθρωποι, περιβάλλον, αγορά. Μιλώντας ειδικά για τη Θεσσαλονίκη, τονίζει ότι καθώς την επισκέπτονται επιχειρηματίες και στελέχη από την ευρύτερη αγορά των Βαλκανίων, Βούλγαροι, Τούρκοι κ.α., θα μπορούσε να εξάγει τεχνογνωσία. Εξηγεί επίσης ότι εταιρείες που υιοθετούν πρότυπα Βιώσιμης Ανάπτυξης, συμμετέχουν σε διεθνή φόρα και σχετικούς δείκτες μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην αγορά και να αποτελέσουν οι ίδιες πρότυπα για άλλες εταιρείες των Βαλκανίων.