Tα ορόσημα για την αντιμετώπιση των δηλητηριασμένων δολωμάτων

Φέτος, συμπληρώνονται 11 χρόνια από το σοβαρότερο καταγεγραμμένο περιστατικό δηλητηρίασης: στις 22 Φεβρουαρίου 2012 με την εξαφάνιση της αποικίας του όρνιου και του πληθυσμού του χρυσαετού στα Στενά του Νέστου. Το συμβάν αυτό αποτέλεσε την αφορμή για τη δημιουργία της «Ομάδας Εργασίας Ενάντια στα Δηλητηριασμένα Δολώματα» που αποτελείται σήμερα από την ΑΝΙΜΑ, τον ΑΡΚΤΟΥΡΟ, την Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, την Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία, την Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης, την Καλλιστώ, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και το WWF Ελλάς. H Oμάδα συλλέγει δεδομένα για την έκταση του φαινομένου χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων στην Ελλάδα και στέλνει τεχνικές εκθέσεις, αναφορές και προτάσεις προς την Πολιτεία.

Πριν από έναν χρόνο, μετά από ενημερωτική εκδήλωση της Ομάδας Εργασίας σε συνεργασία με τέσσερα ευρωπαϊκά έργα (BalkanDetox LIFE,LIFE ARCPROM, LIFE «ΖΩΗ για τον ΑΣΠΡΟΠΑΡΗ» και LIFE BonellieastMed), το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κήρυξαν από κοινού την 22^α Φεβρουαρίου ως «Εθνική Ημέρα Δράσης κατά των δηλητηριασμένων δολωμάτων». Τα δύο Υπουργεία έθεσαν έτσι, υπό την αιγίδα τους όλες τις εκδηλώσεις που θα πραγματοποιούνται κάθε χρόνο τέτοια ημέρα, σε συνεργασία με περιβαλλοντικές οργανώσεις και παραγωγικές δυνάμεις, με σκοπό την ενημέρωση των πολιτών για τις αρνητικές επιπτώσεις της χρήσης και διασποράς στη φύση δηλητηριασμένων δολωμάτων στην προστασία των ειδών άγριας ζωής αλλά και των παραγωγικών ζώων και των ζώων εργασίας.

Στις 22 Αυγούστου 2022 με τη συνεργασία δύο ακόμα Υπουργείων (Εσωτερικών και Προστασίας του Πολίτη) εκδόθηκε σε ΦΕΚ η πολυαναμενόμενη Κοινή Υπουργική Απόφαση με τίτλο «Μέτρα και διαδικασίες για τον έλεγχο της παράνομης χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων σε είδη της άγριας πανίδας – Συντονισμός συναρμόδιων υπηρεσιών και φορέων». Η ΚΥΑ αυτή ήταν απαραίτητη για να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες των εμπλεκομένων υπηρεσιών, όπως τα Δασαρχεία, η Αστυνομία, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, η Διεύθυνση Κτηνιατρικού Κέντρου Αθηνών (ΔΚΚΑ) κ.ά. Στα θετικά συμπεριλαμβάνεται η θεσμοθέτηση των Ειδικών Μονάδων Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων (ΕΜΑΔΔ) με ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους που μπορούν να εντοπίσουν έγκαιρα τα δηλητηριασμένα δολώματα, πριν αυτά οδηγήσουν σεθύματα.

Ωστόσο, όπως αναφέρεται σε κοινή ανακοίνωση περιβαλλοντικών οργανώσεων, παρά τις θετικές εξελίξεις, το βασικότερο βήμα για την καταπολέμηση του φαινομένου δεν έχει γίνει: Η σύνταξη και εφαρμογή των Τοπικών Σχεδίων Δράσης από τις αρμόδιες Δασικές Υπηρεσίες μένει να υλοποιηθεί ώστε να ελεγχθεί στην πράξη η λειτουργικότητα της KYA. Εκφράζεται η ελπίδα η σχετική Εγκύκλιος που στάλθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις 10/01/2023 να επιταχύνει τη διαδικασία, καθώς κάποια από τα είδη που απειλούνται από δηλητηριασμένα δολώματα είναι κυριολεκτικά στο χείλος της εξαφάνισης.

Με αφορμή την Εθνική Ημέρα Δράσης, όλα τα μέλη της Ομάδας Εργασίας πραγματοποίησαν δράσεις ενημέρωσης για το ευρύ κοινό. Επιπλέον, η Ομάδα Ανίχνευσης Δηλητηριασμένων Δολωμάτων του έργου LIFE Bonellieast Med για την προστασία του Σπιζαετού πραγματοποίησε δράσεις ευαισθητοποίησης σε σχολεία της Ρόδου και του Ηρακλείου Κρήτης. Τέλος, η Ομάδα Εργασίας στηρίζει όλες τις δράσεις των κατά τόπους Μονάδων Διαχείρισης του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ): Στον Εύμοιρο Ξάνθης, στο Παρανέστι Δράμας, στον Λαιμό Φλώρινας (Πρέσπες), στην περιοχή λιμνών Κορώνειας-Βόλβης, στο Μεσολόγγι, στο Λεωνίδιο Πελοποννήσου και στα Ιωάννινα ο ΟΦΥΠΕΚΑ διοργανώθηκαν δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την εκπαιδευτική κοινότητα, χρήστες γης (κτηνοτρόφους, μέλη κυνηγετικών συλλόγων κ.ά.) και τις τοπικές κοινότητες.