Στόχος οι Βιώσιμες Πόλεις αλλά χωρίς αποκλεισμούς

Καθώς η ΕΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αυξήσουν το επίπεδο φιλοδοξίας της εθνικής τους ανταπόκρισης και να ενσωματώσουν ενεργά την Ατζέντα του 2030 στις εθνικές τους στρατηγικές και στα εθνικά τους δημοσιονομικά πλαίσια, αναδεικνύεται η ανάγκη ανάπτυξης καλύτερων συνεργειών και μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ των πολιτικών ώστε να εξασφαλίζεται ότι η μετάβαση στο μοντέλο της βιώσιμης ανάπτυξης δεν θα συντηρεί αποκλεισμούς.

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Ο Στόχος 11 των Ηνωμένων Εθνών για τις βιώσιμες πόλεις και κοινότητες, προσαρμοσμένος στα δεδομένα της Ελλάδας, δεν αφορά αποκλειστικά τα μεγάλα αστικά κέντρα αλλά και τις μικρές πόλεις, τα χωριά και τα απομακρυσμένα νησιά. Εξάλλου, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι 17 Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης της Ατζέντας 2030 των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη είναι στενά αλληλένδετοι και σχεδιασμένοι έτσι ώστε να είναι αδιαίρετοι, για τον λόγο αυτό η ενσωμάτωσή τους στις δράσεις όλων των παραγόντων είναι ουσιαστικής σημασίας για την επιτυχή υλοποίησή τους σε τοπικό επίπεδο.

Πρακτικά, η ηλεκτροκίνηση, η αεριοκίνηση, η απολιγνητοποίηση, τα βιοκαύσιμα και μια σειρά άλλων μεταρρυθμίσεων που έχουν μπει ψηλά στην “πράσινη ατζέντα” της χώρας βελτιώνουν σταδιακά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της χώρας και προοιωνίζονται αναβάθμιση της ζωής στις πόλεις αλλά δεν φαίνεται να αλλάζουν εντυπωσιακά τη ζωή σε απομακρυσμένες περιοχές, όπως για παράδειγμα στην Ψέριμο, ένα μικρό νησί ανάμεσα στην Κω και την Κάλυμνο, 4,5 μίλια από τα μικρασιατικά παράλια με μόνιμο πληθυσμό 25 περίπου κατοίκους. 

Υπάρχει μια αντίθεση.

Συχνά το τελευταίο διάστημα στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης περιγάφουν το όραμά τους για τις βιώσιμες και “έξυπνες” πόλεις, με πιο πρόσφατη τη συζήτηση που διοργάνωσε η Interamerican και η Anytime, όπου αναδείχθηκε η Βιώσιμη Κινητικότητα εντός του αστικού ιστού ως βασική προτεραιότητα για την ποιότητα ζωής. Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Τρικκαίων, Δημήτρης Παπαστεργίου και ο Δήμαρχος Αθηναίων, Κώστας Μπακογιάννης αναφέρθηκαν στους τρόπους με τους οποίους θα ευαισθητοποιήσουν τους πολίτες να υιοθετήσουν νέες συνήθειες μετακίνησης, καθώς και στις σχετικές πρακτικές που ακολούθησαν στο παρελθόν και σχεδιάζουν να εφαρμόσουν και στο μέλλον. Πρόκειται για επενδύσεις που δημιουργούν κρίσιμες αλλαγές στη ζωή των πολιτών, από τον “Μεγάλο Περίπατο”, μέχρι τη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων και ποδηλάτων.

Την ίδια στιγμή, στην Ψέριμο, αν και οι κάτοικοι θα ήταν ευτυχισμένοι με πολύ λιγότερα, νιώθουν απομονωμένοι. Σύμφωνα με τον Θοδωρή Τσιμπίδη, Διευθυντή του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας “Αρχιπέλαγος”, η παντελής έλλειψη διαχείρισης των θαλάσσιων πόρων που αποτελούσαν την κύρια πηγή εσόδων για τους Ψεριμιώτες, κατέστρεψε τις πηγές εσόδων τους από τη θάλασσα. Η μονάδα κεραμοποιίας του νησιού, η οποία αξιοποιούσε τον εξαιρετικής ποιότητας άργιλο της Ψερίμου προσέφερε σημαντικές θέσεις εργασίας, παράγοντας ένα ποιοτικό προϊόν, εξαγώγιμο στα άλλα νησιά του Αιγαίου. Όμως και αυτή έκλεισε και σήμερα, οι λίγοι εναπομείναντες κάτοικοι επιβιώνουν με πόρους που προέρχονται από τον τουρισμό. Αντίστοιχη βέβαια είναι η κατάσταση και σε άλλα νησιά. Όμως, όπως εξηγεί στο csrindex ο κ. Τσιμπίδης, στο νησί αυτό, το σύστημα αυτοδιοίκησης δεν έχει αφήσει καμμιά δομή κοινότητας, κι ως εκ τούτου οι κάτοικοι δεν μπορούν να έχουν αυτοδιαχείριση βασικών αναγκών του τόπου τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως τονίζει, είναι ότι ο μοναδικός υπάλληλος που έχει διοριστεί από το δήμο Καλύμνου για τη συλλογή των απορριμμάτων στο νησί, παραμένει εδώ και μήνες απλήρωτος, ενώ το όχημα για την συλλογή των απορριμμάτων έχει αδρανοποιηθεί λόγω βλάβης. “Ως αποτέλεσμα το άρωμα φασκόμηλου, ρίγανης και θυμαριού που χαρακτηρίζει το νησί υπερκαλύπτεται αυτές τις μέρες από τα σκουπίδια που παραμένουν για πολλές ημέρες εκτεθειμένα στον ήλιο…”, προσθέτει μεταξύ άλλων.

Ο κ. Τσιμπίδης αναδεικνύει επίσης το ευρύτερο θέμα που έχει να κάνει με την καταστροφή της πρωτογενούς παραγωγής και την στροφή των τοπικών νησιωτικών οικονομιών αποκλειστικά στον τουρισμό, μοντέλο του οποίου οι αδυναμίες αναδείχθηκαν έντονα αυτή την περίοδο, με τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας.