Πράσινη μετάβαση: Το χάσμα δεξιοτήτων και η επαγγελματική κατάρτιση

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected]) 

Η έλλειψη δεξιοτήτων αναδύει προκλήσεις για την πράσινη μετάβαση με την Ευρώπη να καλείται να επενδύσει στην επιμόρφωση και επανειδίκευση του εργατικού της δυναμικού. 

Πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) δημοσίευσε τα αποτελέσματα της έρευνας για την τοπική αυτοδιοίκηση του 2022. Διαπιστώνονται επενδυτικά κενά και προκλήσεις. Η ελλιπής χρηματοδότηση και οι αβέβαιες και χρονοβόρες ρυθμιστικές διαδικασίες συνεχίζουν να θέτουν εμπόδια στον σχεδιασμό κρίσιμων επενδύσεων ενώ η έλλειψη καταρτισμένου εργατικού δυναμικού και τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα αποτελούν σημαντικούς περιορισμούς. Στην έρευνα επισημαίνεται ότι είναι πολύ σημαντικό να παρέχεται η αναγκαία κατάρτιση τόσο στο υφιστάμενο όσο και στο μελλοντικό εργατικό δυναμικό. Οι δήμοι αναφέρουν ότι δυσκολεύονται να προσελκύσουν εμπειρογνώμονες με δεξιότητες στους τομείς του περιβάλλοντος και του κλίματος, με τεχνική και μηχανολογική ειδίκευση. 

Διαπιστώνεται ότι το 60% των δήμων θεωρεί ανεπαρκείς τις επενδύσεις του την τελευταία τριετία σε έργα υποδομής που συμβάλλουν στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και στην προσαρμογή σε αυτήν. Το 69% των δήμων δεν διαθέτει εμπειρογνώμονες με δεξιότητες στην περιβαλλοντική και κλιματική αξιολόγηση, γεγονός που αποτελεί σοβαρό πρόβλημα για την υλοποίηση των τοπικών επενδυτικών προγραμμάτων. Επίσης, το 80% περίπου των δήμων υποστηρίζουν ότι η ελλιπής χρηματοδότηση, οι χρονοβόρες ρυθμιστικές διαδικασίες και η ρυθμιστική αβεβαιότητα εμποδίζουν τις επενδύσεις.

Στο πλαίσιο των παραπάνω δεδομένων, η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ) εκτιμάται ότι θα διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο. Σύμφωνα με το Cedefop (Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης) ο θεσμός της μαθητείας, ο οποίος συνδέεται στενά με την αγορά εργασίας, μπορεί να προσαρμοστεί γρήγορα, αμβλύνοντας βραχυπρόθεσμα φαινόμενα κορεσμού στην αγορά εργασίας και διασφαλίζοντας μακροπρόθεσμα την απασχολησιμότητα των εργαζομένων.

Ποιες δεξιότητες απαιτούνται

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δεξιότητες ή οι ομάδες δεξιοτήτων που ορίζονται ως “πράσινες” σύμφωνα με το Cedefop είναι οι ικανότητες που χρειάζεται να αποκτήσουμε για να ζήσουμε, να εργαστούμε και να δραστηριοποιηθούμε σε οικονομίες και κοινωνίες που διευκολύνουν και υποστηρίζουν την ελαχιστοποίηση των αρνητικών επιπτώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας στο περιβάλλον. Οι δεξιότητες αυτές είναι εγκάρσιες, περιλαμβάνουν βιώσιμους τρόπους σκέψης και δράσης και αφορούν το σύνολο των οικονομικών κλάδων και επαγγελμάτων, και όχι μόνο τους “πράσι-νους” κλάδους και τα “πράσινα” επαγγέλματα.

Και καθώς ο πράσινος μετασχηματισμός της οικονομίας βασίζεται στην τεχνολογική ανάπτυξη και καινοτομία θα πρέπει να δημιουργηθούν νέα επαγγέλματα υψηλής εξειδίκευσης, όπως η παραγωγή ενέργειας με υδρογόνο. Δεδομένου δε ότι τα νέα επαγγέλματα θα αντιπροσωπεύουν μικρό μερίδιο των πράσινων θέσεων εργασίας, ο πράσινος μετασχηματισμός των θέσεων εργασίας διατρέχει οριζόντια όλα τα επαγγέλματα καθιστώντας αναγκαία την παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης σε όλα τα επίπεδα επαγγελματικών προσόντων. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει την ψηφιακή μετάβαση και την πράσινη μετάβαση ως “διπλή μετάβαση”.

Οι περιφέρειες και οι πόλεις θα αποτελέσουν τους κόμβους της πράσινης μετάβασης και σύμφωνα με το Cedefop η ΕΕΚ προσφέρει λύσεις. Ενδεικτικά, τα βραχυπρόθεσμα προγράμματα ΕΕΚ μπορούν να προσφέρουν στους εργαζόμενους των περιφερειών που δέχονται σοβαρό πλήγμα από τον οικονομικό μετασχηματισμό ευκαιρίες για να αναβαθμίσουν τις δεξιότητές τους ή για να αποκτήσουν νέες δεξιότητες. Με τον τρόπο αυτό, η ΕΕΚ περιορίζει την αναντιστοιχία μεταξύ των δεξιοτήτων και των αναγκών της αγοράς σε περιόδους ραγδαίων αλλαγών και μετριάζει το κοινωνικό κόστος της αναντιστοιχίας αυτής. Τα προγράμματα αυτά απευθύνονται επίσης σε άτομα που εισέρχονται ή που εργάζονται ήδη σε αναπτυσσόμενους κλάδους προσφέροντας στοχευμένες λύσεις επιμόρφωσης.