Πράσινη μετάβαση με 8 στα 10 νοικοκυριά ενεργειακά ευάλωτα

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Μόνο ένα στα δέκα σπίτια ευάλωτων νοικοκυριών στην Ελλάδα έχει μονωμένους τοίχους και σχεδόν τα μισά χρησιμοποιούν κεντρικό σύστημα θέρμανσης που τροφοδοτείται αποκλειστικά από λέβητες πετρελαίου και φυσικού αερίου ενώ επτά στα δέκα σπίτια χρησιμοποιούν και ένα άλλο σύστημα θέρμανσης, κυρίως κλιματιστικά.

Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι η πράσινη μετάβαση αφήνει κάποιους πολίτες …πίσω. Έρευνα που διενεργήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου REVERTER, με την συμμετοχή της Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. χαρτογραφεί συνθήκες ενεργειακής φτώχειας για ευάλωτα νοικοκυριά της Αττικής. Ορισμένα από τα ευρήματα της έρευνας αναφέρουν ότι λόγω της αύξησης των τιμών των βασικών αγαθών, πάνω από το 80% των συμμετεχόντων με μηνιαίο εισόδημα έως 900 ευρώ δηλώνουν ότι δυσκολεύονται πολύ να τα βγάλουν πέρα, υπονομεύοντας την ικανότητα να συμμετάσχουν σε προγράμματα ριζικής ανακαίνισης των κατοικιών τους. Μάλιστα όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ. η κρίση του κόστους διαβίωσης επηρεάζει πλέον και τα νοικοκυριά μεσαίου εισοδήματος (με μηνιαίο εισόδημα 1.200 έως 2.000 ευρώ), καθώς το 50-60% από αυτά δηλώνουν επίσης ότι δυσκολεύονται να τα βγάλουν πέρα. Συνολικά, περισσότερα από τα μισά (51,4%) δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες να τα βγάλουν πέρα.

Σε ερώτημα για τα αγαθά που τα νοικοκυριά αναγκάστηκαν να περιορίσουν τους τελευταίους 12 μήνες το 64,6% απάντησε ότι περιόρισε τη χρήση θέρμανσης, το 67,5% τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος και το 47,8% τη χρήση ζεστού νερού χρήσης.

Πάνω από το 70% – και σε ορισμένες περιπτώσεις έως και το 100% – των νοικοκυριών με πολύ χαμηλό εισόδημα (κάτω από 300 ευρώ/μήνα) και χαμηλό εισόδημα (300-600 ευρώ/μήνα), ανέφεραν περικοπές σε βασικές δαπάνες, συμπεριλαμβανομένης της κατανάλωσης ενέργειας και των τροφίμων.

Η έρευνα καταδεικνύει υψηλά ποσοστά ενεργειακής τρωτότητας, με περίπου το 55% και το 60% αναφέρουν ότι αντιμετωπίζουν θερμική δυσφορία κατά τη διάρκεια του χειμώνα και του καλοκαιριού, αντίστοιχα. Το 62% αντιμετωπίζει προβλήματα υγρασίας ή μούχλας και το 18% έχει καθυστερήσεις στην πληρωμή των λογαριασμών ενέργειας και αναφέρει προβλήματα υγείας (όπως αρθριτικά ή ρευματικά προβλήματα και συχνά κρυολογήματα) που συνδέονται με ανεπαρκή θέρμανση και/ή υπερβολική υγρασία. 

Συνολικά, το 80% των νοικοκυριών θεωρούνται ενεργειακά ευάλωτα, καθώς αντιμετωπίζουν τουλάχιστον ένα από τα παραπάνω προβλήματα.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά (51,5%) απάντησαν αρνητικά αναφορικά με την πρόθεσή τους για ένταξη σε προγράμματα επιδότησης κυρίως λόγω οικονομικών δυσκολιών

Οι αναλυτές της μελέτης συμπεραίνουν μεταξύ άλλων ότι η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης είναι ένα ολιστικό και πολυδιάστατο πρόβλημα που επηρεάζει διαφορετικούς οικονομικούς τομείς και απαιτεί: 

– Εφαρμογή ενός ισορροπημένου μείγματος πολιτικών και μέτρων, με την ενεργό συμμετοχή των αρμόδιων φορέων που απασχολούνται με τον τομέα της ενέργειας, για το σχεδιασμό προγραμμάτων αναβάθμισης κατοικιών που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των νοικοκυριών.

–  Ενίσχυση της συμμετοχής των δήμων και καμπάνιες ενημέρωσης σε συνεργασία με Δήμους, γραφεία Υπηρεσιών Μιας Στάσης και άλλους φορείς, με στοχευμένα μέτρα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης ευάλωτων νοικοκυριών και ιδιοκτητών ακινήτων-ενοικιαστών.

– Εφαρμογή απλουστευμένων και τυποποιημένων διαδικασιών για τη συμμετοχή των ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών στις σχεδιαζόμενες πολιτικές. Η ανακαίνιση κτιρίων μπορεί να γίνει μοχλός κοινωνικής δικαιοσύνης.

– Προοδευτικούς συντελεστές επιδότησης ενεργειακών ανακαινίσεων, ανερχόμενους σε ποσοστό 100% του κόστους ανακαίνισης για τις πιο ευάλωτες ομάδες.

– Απλοποίηση διαδικασιών και μείωση γραφειοκρατίας.