Πώς ανταποκρίνονται οι εταιρείες στην πίεση για διαφάνεια στα ESG

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Υψηλές φιλοδοξίες για τα κριτήρια ESG διατηρούν τα στελέχη, με τα μισά πλέον να θεωρούν τη βιωσιμότητα ως στρατηγικό ζήτημα για τις εταιρείες, το οποίο ενσωματώνεται στις βασικές επιχειρηματικές δραστηριότητες. 

Έχοντας την ευθύνη να αναδείξουν στοιχεία για ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών, περιβαλλοντικών και ζητημάτων διακυβέρνησης, πολλές επιχειρήσεις ενδέχεται να δυσκολευτούν να αποφασίσουν σε ποιον τομέα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα. Ωστόσο, η απαλλαγή από τον άνθρακα και η πορεία προς το μηδενικό ισοζύγιο είναι το θέμα που εντάσσεται συχνότερα στην εταιρική στρατηγική για τα ESG, με τη διαφορετικότητα, την ισότητα, την ένταξη και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην αλυσίδα αξίας να έπονται. Αυτό επιβεβαιώνει και η έρευνα της KPMG, ESG Governance Report. Όπως σχολιάζει η Nadine-Lan Hönighaus, Global ESG Governance Lead της KPMG International, η στρατηγική σημασία της βιωσιμότητας για τις εταιρείες μεγαλώνει, με τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων για το περιβάλλον, την κοινωνία, τη διακυβέρνηση (ESG), καθώς και τη βιωσιμότητα των οργανισμών να αυξάνονται. Αυτό δημιουργεί προκλήσεις για τα τμήματα βιωσιμότητας εντός των οργανισμών που είναι επιφορτισμένα με τις εργασίες γύρω από τη δημοσιότητα στοιχείων ESG. 

Διαπιστώνεται ότι αφενός τα τμήματα αυτά πρέπει να παράγουν περισσότερο υλικό σε σύγκριση με μια δεκαετία πριν και αφετέρου να αναπτύσσουν και να υλοποιούν με στρατηγικό τρόπο εργασίες σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από το κλίμα έως τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επιπλέον, όπως σημειώνει η κ. Hönighaus, οι συνθήκες γι’ αυτές τις εργασίες έχουν γίνει πολύ πιο περίπλοκες και τα πρότυπα για την εφαρμογή, την υποβολή εκθέσεων και τον υποχρεωτικό έλεγχο έχουν γίνει πιο απαιτητικά. Η έρευνα της KPMG δείχνει ότι οι εταιρείες θα πρέπει να αρχίσουν να αναλύουν ενδελεχώς τα χαρακτηριστικά, τα δυνατά σημεία και τις αδυναμίες τους γύρω από τη βιωσιμότητα και να παράγουν στοιχεία για τις επιδόσεις στα ESG στις εκθέσεις τους. 

Καθώς πλησιάζει η έναρξη ισχύος του κανονισμού της ΕΕ σχετικά με τη βιωσιμότητα, η εταιρική διακυβέρνηση καθίσταται ολοένα και πιο σημαντική, προσθέτει από την πλευρά της η Αναστασία Βαρτή, ESG Manager, Consulting της KPMG στην Ελλάδα. Σημειώνει ότι οι εταιρείες πρέπει να θέσουν ως στρατηγική προτεραιότητα βέλτιστες πρακτικές διακυβέρνησης, καθώς ενδέχεται να αυξηθεί η δέουσα επιμέλεια στις διαδικασίες που ισχύουν μετά τη θέσπιση του κανονισμού για τη δημοσιοποίηση πληροφοριών σχετικών με τη βιωσιμότητα. 

Σύμφωνα με τα σχοιχεία που ανέδειξε η έρευνα υπάρχουν ενδείξεις ότι οι εταιρείες είναι σε φάση διερεύνησης ως προς το ποιος λαμβάνει τις αποφάσεις για τη μελλοντική στρατηγική και τις δομές που απαιτούνται για τη μέτρηση, την εφαρμογή και την αποτελεσματική κατάρτιση εκθέσεων. Περίπου το ένα τέταρτο των οργανισμών δηλώνουν ότι διαθέτουν επιτροπή βιωσιμότητας σε επίπεδο ΔΣ. Αντιστοίχως, στο ένα πέμπτο συζητούν για τη βιωσιμότητα σε επιτροπές που καλύπτουν άλλα θέματα, συνήθως στην επιτροπή ελέγχου. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι το θέμα των ESG αρχίζει να συμπεριλαμβάνεται σε επιτροπές που συνήθως επικεντρώνονται στη διαχείριση, την καινοτομία, τις αμοιβές, την ασφάλεια και την κουλτούρα. Το ερώτημα που αντιμετωπίζουν πλέον πολλά ηγετικά στελέχη επιχειρήσεων είναι ποιος θα πρέπει να λάβει την τελική απόφαση για τα ESG καθώς ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στον ιστό και τον σκοπό μιας εταιρείας. Υπεύθυνος για τη βιωσιμότητα είναι ο CEO σε σχεδόν τους μισούς οργανισμούς που συμμετείχαν στην έρευνα, με έναν ειδικό διευθυντή βιωσιμότητας ως τη δεύτερη πιο δημοφιλή επιλογή. 

Η υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα ESG έως τώρα ήταν σε γενικές γραμμές εθελοντική αλλά η ΕΕ μέσω της Οδηγίας για την Υποβολή Εταιρικών Εκθέσεων για τη Βιωσιμότητα (CSRD) εισάγει σταδιακά την υποχρεωτικότητα. Σχεδόν οι μισοί από τους οργανισμούς στην έρευνα σχεδιάζουν να υποβάλουν έκθεση σύμφωνα με την Οδηγία CSRD για το οικονομικό έτος 2024, με σχεδόν ένα πέμπτο να σχεδιάζει να το πράξει σε ένα χρόνο. Σχεδόν τα τρία τέταρτα των οργανισμών που συμμετείχαν έχουν έξι ή λιγότερα άτομα πλήρους απασχόλησης που ασχολούνται με την κατάρτιση μη χρηματοοικονομικών εκθέσεων, ενώ περισσότεροι από τους μισούς έχουν τρία άτομα ή λιγότερα. Λίγο περισσότεροι από τους μισούς είπαν ότι αναμένουν να δουν αύξηση σε αυτόν τον αριθμό.

Σημειώνεται ότι τα τμήματα βιωσιμότητας των ομίλων είναι αυτά που αναλαμβάνουν την αποκλειστική ευθύνη για την υποβολή εκθέσεων ESG σε περισσότερους από τους μισούς οργανισμούς σε αυτήν την έρευνα. Λιγότεροι από τους μισούς οργανισμούς έχουν εντάξει τα θέματα ESG στους σημαντικότερους εταιρικούς βασικούς δείκτες απόδοσης (KPIs) και σχεδόν οι μισοί από τους οργανισμούς που ερωτήθηκαν υπολογίζουν εσωτερικούς δείκτες σε τριμηνιαία βάση ενώ η πιο κοινή συχνότητα για την εξωτερική κατάρτιση εκθέσεων, που χρησιμοποιείται είναι η ετήσια.

Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι οι επαγγελματίες του τομέα βιωσιμότητας βλέπουν στο μέλλον το έργο τους να γίνεται σταδιακά κομμάτι της δουλειάς όλων των τμημάτων μιας επιχείρησης. Ορισμένοι προβλέπουν ότι η κεντρική λειτουργία θα συρρικνώνεται καθώς οι ξεχωριστές επιχειρηματικές μονάδες θα αναλαμβάνουν μέρος των εργασιών, ενώ άλλοι πιστεύουν ότι ενδεχομένως θα αναλάβει τις εκθέσεις βιωσιμότητας το οικονομικό τμήμα. Το αποτέλεσμα αυτών των δύο τάσεων είναι ότι οι μονάδες βιωσιμότητας των ομίλων θα πρέπει να αποκτήσουν μια πιο στρατηγική προοπτική, ώστε να είναι σε θέση να παρέχουν επίβλεψη και καθοδήγηση σε όλο το εύρος της επιχείρησης, αλλά και στο διοικητικό συμβούλιο.