Oρισμοί ΕΚΕ

Αρκετοί είναι εκείνοι οι φορείς οι οποίοι έχουν επιχειρήσει να διατυπώσουν τους δικούς τους διαφορετικούς και ειδικούς ορισμούς. Η διαφορετικότητα των ορισμών αυτών συνδέεται με την ιδιαίτερη φιλοσοφία, τον ξεχωριστό επίπεδο ανάπτυξης κάθε χώρας, τις ανόμοιες προτεραιότητες που θέτει κάθε μία, αλλά και το βαθμό ευαισθητοποίησης και φιλοδοξίας των οργανισμών που τους υιοθετούν σε κάθε χώρα. Μέσα από τις ακαδημαϊκές συζητήσεις, αλλά και τα διάφορα επιχειρηματικά περιβάλλοντα, έχουν διατυπωθεί εκατοντάδες έννοιες και ορισμοί για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, οι οποίοι στο σύνολο τους συγκλίνουν και αναφέρονται σε έναν πιο ανθρώπινο, ηθικό και διαφανή τρόπο πραγματοποίησης της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Ο πιο σύγχρονος, όμως, ορισμός, ο οποίος μάλιστα ισχύει στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, δίνεται από τις πρακτικές εταιρικής κοινωνικής ευθύνης του ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας (World Bank). Σύμφωνα με αυτόν, «Η εταιρική κοινωνική ευθύνη είναι η δέσμευση των επιχειρήσεων να συμβάλουν στη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη μέσω της συνεργασίας με τους εργαζόμενους, τις οικογένειές τους, την τοπική κοινότητα και την κοινωνία στο σύνολό της, ώστε να βελτιώσουν τη ζωή τους με τρόπους που είναι καλό για τις επιχειρήσεις και για την ανάπτυξη».

Σύμφωνα με τον ορισμό που αναφέρεται στην Πράσινη Βίβλο* για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2001), “Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη είναι η έννοια σύμφωνα με την οποία οι επιχειρήσεις ενσωματώνουν σε εθελοντική βάση κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς προβληματισμούς στις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και στις επαφές τους με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, καθώς αντιλαμβάνονται ότι η υπεύθυνη συμπεριφορά οδηγεί στην αειφόρο επιχειρηματική επιτυχία”.

Ως εκ τούτου, διαπιστώνουμε ότι η εταιρική κοινωνική ευθύνη είναι μια έννοια με την οποία οι εταιρίες αποφασίζουν οικειοθελώς να συμβάλλουν για μια καλύτερη κοινωνία και ένα καθαρότερο περιβάλλον. Σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να αναγνωρίσει τις κοινές αρχές, εγκρίνοντας το χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές εταιρείες αναγνωρίζουν την κοινωνική τους ευθύνη με τρόπο όλο και πιο σαφή, θεωρώντας την ως μέρος της ταυτότητας τους. Αυτή η ευθύνη εκφράζεται προς όλους τους υπαλλήλους και γενικότερα σε όλους τους παράγοντες που μπορούν να επηρεαστούν από μια επιχείρηση και οι οποίοι με την σειρά τους μπορούν να επηρεάσουν την επιτυχία της. Οι παράγοντες που καθοδηγούν αυτή την τάση προς την ΕΚΕ, σύμφωνα με το Πράσινο Βιβλίο, είναι οι εξής:

1) Οι νέες ανησυχίες και προσδοκίες των πολιτών, των καταναλωτών, των δημοσίων αρχών και των επενδυτών στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και της βιομηχανικής αλλαγής σε μεγάλη κλίμακα.

2) Τα κοινωνικά κριτήρια που επηρεάζουν όλο και περισσότερο τις επενδυτικές αποφάσεις των ατόμων και των φορέων, τόσο ως καταναλωτών όσο και ως επενδυτών.

3) Η αυξημένη ανησυχία για τις ζημιές που προκαλεί η οικονομική δραστηριότητα στο περιβάλλον.

4) Η διαφάνεια στις επιχειρηματικές δραστηριότητες που επήλθε με την επανάσταση στις επικοινωνίες και τις σύγχρονες τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών.

Το Ελληνικό Δίκτυο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη αποσαφηνίζει ότι, μιλώντας για Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη – ΕΔΕΚΕ, εννοούμε την ηθική συμπεριφορά μιας επιχείρησης στις σχέσεις της με την κοινωνία. Αυτό ειδικότερα συμπεριλαμβάνει τις υπεύθυνες ενέργειες της διοίκησής της κατά τις σχέσεις της με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη (stakeholders). Παραθέτει λοιπόν, τον ακόλουθο ορισμό: «Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη είναι η οικειοθελής δέσμευση των επιχειρήσεων για ένταξη στις επιχειρηματικές τους πρακτικές κοινωνικών και περιβαλλοντικών δράσεων, που είναι πέρα από όσα επιβάλλονται από τη νομοθεσία και έχουν σχέση με όλους όσοι άμεσα ή έμμεσα επηρεάζονται από τις δραστηριότητές τους» (ΕΔΕΚΕ, 2013).

Σύμφωνα με το World Business Council for Sustainable Development, «Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη είναι η διαρκής δέσμευση των επιχειρήσεων για ηθική συμπεριφορά και συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη με ταυτόχρονη βελτίωση της ποιότητας ζωής τόσο του εργατικού τους δυναμικού και των οικογενειών τους καθώς επίσης και των τοπικών κοινοτήτων και της κοινωνίας γενικότερα» (WBCSD, 1998).

Οι παραπάνω ορισμοί, παρότι διαφέρουν, συναινούν σε τρία σημεία. Το ένα είναι ο εθελοντικός χαρακτήρας της Ε.Κ.Ε., καθότι σε αυτή περιλαμβάνονται όλες οι δράσεις τις οποίες οι εταιρείες εφαρμόζουν πέρα από το νόμο, το δεύτερο είναι η στενή σχέση της με την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης και το τρίτο είναι ότι αυτή αποτελεί στρατηγική επιλογή της επιχείρησης και όχι απλά δευτερεύουσα περιστασιακή επιλογή (ΕΔΕΚΕ, 2013).

Ο θεσμός της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης υποστηρίζεται από πρωτοβουλίες των Ηνωμένων Εθνών, όπως το Global Compact και τους Στόχους της Χιλιετίας (Millenium Development Goals), όπου έχουν ορίσει τον στόχο και τις αρχές για την υπεύθυνη εταιρική συμπεριφορά στους τομείς των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των πρότυπων εργασίας, του περιβάλλοντος, της υγείας, της καταπολέμησης της διαφθοράς και της οικονομικής ευθύνης.

*Οι πράσινες βίβλοι είναι έγγραφα που δημοσιεύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με σκοπό να ενθαρρύνει τον προβληματισμό επί συγκεκριμένων θεμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, καλούν τα ενδιαφερόμενα μέρη (φορείς ή ιδιώτες) να συμμετάσχουν σε μια διαδικασία διαβούλευσης και συζήτησης βάσει των προτάσεων που διατυπώνουν. Οι πράσινες βίβλοι αποτελούν ενίοτε την αφετηρία νομοθετικών εξελίξεων που στη συνέχεια παρουσιάζονται στις λευκές βίβλους.