Οι καμμένες εκτάσεις Natura και οι αδυναμίες στη διαχείριση κρίσεων

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Το 2023, η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ με την μεγαλύτερη έκταση καμένης γης σε περιοχές Natura2000 ενώ ως προς τον αντίστοιχο αριθμό πυρκαγιών βρέθηκε στην 5^η θέση αναδεικνύοντας αδυναμίες στον μηχανισμό πολιτικής προστασίας και διαχείρισης κρίσεων ειδικά σε μικρούς και νησιωτικούς δήμους.

Την θλιβερή πρωτιά της Ελλάδας αναδεικνύεται σε κείμενο πολιτικής του ΚΕΦΙΜ που εξετάζει την κατάσταση της πολιτικής προστασίας στη χώρα μας σημειώνοντας ότι από το σύνολο των πυρκαγιών του 2023, τα 70.640 εκτάρια σημειώθηκαν σε περιοχές Natura2000, που αντιστοιχούν στο 40% του συνόλου των καμένων εκτάσεων και στο 1,5% της συνολικής προστατευόμενης έκτασης της Ελλάδας. Το 1/4 της καμένης έκτασης στην Ελλάδα το 2023 αφορούσε σκληρόφυλλη βλάστηση, ενώ το 1/5 γεωργικές εκτάσεις.

Το κείμενο επικαλείται έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of European Public Policy το 2019 για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών πολιτικής προστασίας. Με βάση αυτά τα δεδομένα η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε ό,τι αφορά την Αποτελεσματικότητα Διαχείρισης Κρίσεων (13^η θέση), την Αντίληψη της Κατάστασης της Κρίσης (15^η θέση), τον Συντονισμό, την Συνεργασία και την Επικοινωνία (14^η θέση). 

Επίσης, η Ελλάδα, βάσει των τελευταίων διαθέσιμων δεδομένων του 2019, βρίσκεται κοντά ή πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε ό,τι αφορά τη Δομή της Δημόσιας Διοίκησης (5^η θέση), την Κουλτούρα της Δημόσιας Διοίκησης (9^η θέση), την Ικανότητα Κατάλληλης Αντίδρασης (12^η θέση), και την Ικανότητα Ανταπόκρισης σε Αναδυόμενες Καταστάσεις, Εφοδιαστικής Αλυσίδας και Διαδικασιών Κλιμάκωσης (10^η θέση). Ως προς την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών πολιτικής προστασίας σε δήμους και περιφέρειες εντοπίζονται σημαντικές αδυναμίες στο πεδίο της οργάνωσης της πολιτικής προστασίας στους μικρούς και νησιωτικούς δήμους και σε περιφέρειες όπως το Νότιο Αιγαίο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Δείκτη Αποτελεσματικότητας Δήμων του ΚΕΦΙΜ.

Σημειώνεται ότι η απουσία οργανωμένης Δασικής Υπηρεσίας δυσχεραίνει σημαντικά την αποτελεσματική αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, πρόβλημα το οποίο επιδεινώνεται από τη συσσώρευση καύσιμης ύλης στα δάση λόγω της ξηρασίας. Ο Γενικός Διευθυντής του ΚΕΦΙΜ Νίκος Ρώμπαπαςσημειώνει σχετικά ότι οι επιδόσεις της Ελλάδας βάσει των δεδομένων του 2019 καταδεικνύουν ότι υπάρχει μεγάλο περιθώριο και ανάγκη ενίσχυσης της πολιτικής προστασίας στη χώρα μας. Στην κατεύθυνση αυτή, ο νόμος 4662/2020 για τον Εθνικό Μηχανισμό Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων είναι ένα σημαντικό βήμα, ιδίως καθώς οργάνωσε το σύστημα πολιτικής προστασίας σε σύγχρονες βάσεις. Ωστόσο, επισημαίνει ότι ακόμη δεν έχουν λειτουργήσει τα Περιφερειακά και Τοπικά Κέντρα Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας που προβλέπει ο νόμος και εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αδυναμίες στον τομέα της πρόληψης. Ειδικά σε ό,τι αφορά τις δασικές πυρκαγιές, θεωρεί την ύπαρξη και λειτουργία μιας καλά οργανωμένης Δασικής Υπηρεσίας προϋπόθεση τόσο για την αντιμετώπιση, όσο πολύ περισσότερο για την πρόληψη της καταστροφής.