Κατασκευές: Ευκαιρίες και προκλήσεις στην πορεία για την πράσινη μετάβαση

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Σημαντικές επενδύσεις σε πράσινες υποδομές, έρευνα και ανάπτυξη νέων προϊόντων και λύσεων προωθεί ο κατασκευαστικός κλάδος αντιμετωπίζοντας ως ευκαιρία τις προκλήσεις για την πράσινη μετάβαση στην ΕΕ.

Υπενθυμίζεται ότι η αξία της αγοράς υποχώρησε δραματικά μετά το 2007, προκαλώντας συρρίκνωση της κερδοφορίας και μείωση των επενδύσεων αλλά μετά από μια δεκαετία περιορισμένης δραστηριότητας και αποεπένδυσης, οι προοπτικές για τις κατασκευές διαγράφονται ιδιαιτέρως θετικές. Το Ταμείο Ανάκαμψης μαζί με τα άλλα Ευρωπαϊκά Ταμεία και τους εθνικούς πόρους θα χρηματοδοτήσουν έργα υποδομών που θα τροφοδοτήσουν την ισχυρή ανάπτυξη των κατασκευών τα επόμενα χρόνια. Με βάση ανάλυση του ΙΟΒΕ για τις δράσεις του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας εκτιμάται ότι επιχορηγήσεις ύψους 7,96 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε έργα με άμεση σχέση με τις κατασκευές, κινητοποιώντας συνολικούς πόρους ύψους 13,3 δισ. ευρώ. Τα κατασκευαστικά έργα που θα στηριχθούν με επιχορηγήσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης αφορούν κυρίως τους τομείς της ενέργειας (4,6 δισ. ευρώ), των μεταφορών (4,1 δισ. ευρώ) και του περιβάλλοντος (2,9 δισ. ευρώ). Μαζί με τους πόρους από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και τους κινητοποιούμενους από τα δάνεια πόρους χρηματοδότησης, εκτιμάται ότι για έργα με άμεση σχέση με τις κατασκευές θα κινητοποιηθούν την περίοδο 2022-2026 συνολικά 27 δισ. ευρώ. 

Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι παρά τα προωθούμενα επενδυτικά σχέδια για πράσινες υποδομές και κτίρια υψηλών προδιαγραφών στην εγχώρια κατασκευαστική αγορά δεν έχει δημιουργηθεί ακόμα σημαντική ζήτηση για προϊόντα με χαμηλότερο ανθρακικό αποτύπωμα ή άλλα καινοτόμα χαρακτηριστικά που να συμβαδίζουν με τις απαιτήσεις για βιώσιμη κατασκευή. Όπως σημειώνει ο Άγγελος Καλογεράκος, Γενικός Διευθυντής Ελλάδας του Ομίλου Τιτάν σε άρθρο που φιλοξενεί ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ), ακόμα και σε επίπεδο μελέτης, τα οικιστικά projects, δεν προβλέπουν βελτίωση του ανθρακικού αποτυπώματος, η οποία θα οδηγούσε με βεβαιότητα στην αύξηση ζήτησης πράσινων προϊόντων. Μένουν μόνο τα μεγάλα έργα ιδιωτικής πρωτοβουλίας, όπως κτιριακά συγκροτήματα γραφείων ή μεγάλα έργα real estate, έργα που η χρηματοδότησή τους εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την θέσπιση κριτηρίων υψηλών περιβαλλοντικών επιδόσεων της κατασκευής. 

Σε τέτοια ακίνητα υπάρχει ενδιαφέρον και ζήτηση. Στα δε δημόσια έργα, σύμφωνα με τον κ. Καλογεράκο, ο Τιτάνας και η Ένωση Τσιμεντοβιομηχανιών είναι πάντα πρόθυμοι και συνδράμουν για να θεσπιστούν ουσιαστικά πράσινα κριτήρια στους διαγωνισμούς, ώστε αφενός να μειωθεί το ανθρακικό αποτύπωμα αφετέρου να βελτιωθεί η ανθεκτικότητα των κατασκευών, κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία αφού αυξάνει τον κύκλο ζωής και μειώνει το κόστος συντήρησης που επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό.

Εντωμεταξύ, όπως αναφέρει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων Αθανάσιος Κεφάλας, στην ετήσια έκθεση για τις εξελίξεις στον κλάδο των μεταλλευτικών επιχειρήσεων, η προώθηση της βιωσιμότητας και της κυκλικότητας κρίσιμων πρώτων υλών θα ενδυναμώσει την Ευρώπη. Έτσι θα ανταπεξέρχεται σε πιθανές διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού οι οποίες μπορούν να ανακύψουν από απρόβλεπτες, εξωγενείς αιτίες, όπως η πανδημική κρίση της Covid-19. Θα ανταποκρίνεται επίσης με αυτονομία και επάρκεια στην αυξανόμενη ζήτηση για ορυκτές πρώτες ύλες, στο δρόμο προς μια ψηφιακή και πράσινη οικονομία.

Επισημαίνει επίσης τον κίνδυνο στον ανεφοδιασμό όχι μόνο σπάνιων γαιών, αλλά και πολλών άλλων κρίσιμων πρώτων υλών στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή πράσινη βιομηχανία, τις εφαρμογές στην τεχνολογία, την ηλεκτροκίνηση, την αυτοκινητοβιομηχανία κ.α.. Σημειώνεται ότι η ΕΕ έχει προβεί στην Ευρωπαϊκή Πράξη για τις κρίσιμες πρώτες ύλες (Critical Raw Materials Act- CRMA) προτείνοντας ένα ολοκληρωμένο σύνολο ενεργειών για τον ασφαλή και βιώσιμο εφοδιασμό της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με κρίσιμες πρώτες ύλες και τη μείωση της εξάρτησής της από λίγους προμηθευτές. Επίσης, μετά από συστηματική διαβούλευση εκσυγχρονίστηκε από τον ΣΜΕ, ο “Κώδικας Αρχών Βιώσιμης Ανάπτυξης” ο οποίος εναρμονίζεται με την ευρωπαϊκή πολιτική για τις βιώσιμες πρώτες ύλες.