Ιχθυοκαλλιέργειες: Πώς επιδρούν στα λιβάδια Ποσειδωνίας

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Η υποβάθμιση των λιβαδιών Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) στις περιοχές του Ξηρομέρου και του Καλάμου (τοποθεσία Βαθυλιμιόνι) είναι πλέον ανησυχητική, σύμφωνα με τα πορίσματα της νέας έρευνας της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea. 

Η ανάλυση δεδομένων από επιτόπιες μετρήσεις δείχνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του λιβαδιού Ποσειδωνίας στην τοποθεσία Βαθυλιμιόνι του Καλάμου είναι νεκρό, ενώ στο Ξηρόμερο το 39,2% των φύλλων των φυτών είναι σπασμένα ή έχουν χάσει το κορυφαίο φύλλο τους, γεγονός που καταδεικνύει αυξημένη περιβαλλοντική επιβάρυνση. Τα λιβάδια Ποσειδωνίας αποτελούν σημαντικά θαλάσσια οικοσυστήματα και λειτουργούν ως φυσικά νηπιοτροφεία για πολλά είδη ψαριών, στηρίζοντας τη βιοποικιλότητα και την αλιεία.

Η έρευνα, η οποία υποστηρίχθηκε από το Blue Marine Foundation, επικεντρώθηκε στις επιπτώσεις των υδατοκαλλιεργειών στα λιβάδια Ποσειδωνίας στο Εσωτερικό Αρχιπέλαγος του Ιονίου, καταγράφοντας σημαντική απώλεια βιομάζας και μείωση της φυλλικής επιφάνειας έως και 32% σε σύγκριση με αδιατάρακτες περιοχές. Οι επιστήμονες επιβεβαιώνουν ότι οι οργανικές αποθέσεις από τις ιχθυοκαλλιέργειες μπορούν να επηρεάσουν τα λιβάδια Ποσειδωνίας ακόμα και σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από τις εγκαταστάσεις. Μπορείτε να βρείτε τα πλήρη αποτελέσματα εδώ (Αναφορά Κάλαμος, Αναφορά Ασπρογιάλι)

Η έρευνα αυτή δημοσιοποιείται σε συνέχεια των πρόσφατων μελετών για παρόμοια καταστροφή των λιβαδιών Ποσειδωνίας σε Πόρο και Μέθανα, γεγονός που αναδεικνύει ένα γενικευμένο πρόβλημα περιβαλλοντικής υποβάθμισης στις ελληνικές θάλασσες.

Βασικά Ευρήματα:

• Στον Κάλαμο (τοποθεσία Βαθυλιμιόνι) το υπάρχον λιβάδι είναι στη μεγαλύτερη έκτασή του νεκρό, σύμφωνα με τη μελέτη.
• Στην περιοχή του Ασπρογιαλιού Ξηρομέρο, τα λιβάδια καταγράφουν μέτρια οικολογική κατάσταση (EQR 0,542), ενώ το 49% των φυτών εμφανίζουν υψηλό επιφυτικό φορτίο, δείγμα οργανικής ρύπανσης.
• Η παρακολούθηση δεικτών επιβεβαιώνει ότι τα λιβάδια που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 800 μέτρων από τις ιχθυοκαλλιέργειες υποβαθμίζονται με ταχύτερο ρυθμό, όπως δείχνουν και άλλες μελέτες στη Μεσόγειο.
• Νεκρά λιβάδια παρατηρούνται ακόμη και σε περιοχές όπου οι ιχθυοκαλλιέργειες έχουν απομακρυνθεί εδώ και χρόνια.

Για το θέμα, ο Δήμαρχος Ξηρομέρου, Γιάννης Τριανταφυλλάκης, δήλωσε σχετικά: “Η Ποσειδωνία δεν είναι απλώς ένα θαλάσσιο φυτό, είναι το θεμέλιο της θαλάσσιας οικολογικής ισορροπίας. Τα επιστημονικά δεδομένα αποδεικνύουν ότι αν δεν δράσουμε άμεσα, η καταστροφή των λιβαδιών θα είναι μη αναστρέψιμη. Καλούμε την πολιτεία να επανεξετάσει τη χωροθέτηση των ιχθυοκαλλιεργειών”.

Αντίστοιχα, η εκπρόσωπος της Ακταίας, Ελίνα Μακρή τόνισε: “Οι αριθμοί είναι σαφείς: τα λιβάδια εξαφανίζονται και οι επιπτώσεις αγγίζουν ολόκληρο το θαλάσσιο οικοσύστημα. Δεν υπάρχει πλέον περιθώριο για αδράνεια. Απαιτούμε τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για την προστασία αυτού του πολύτιμου οικοτόπου”.

Στα προτεινόμενα μέτρα περιλαμβάνονται:

1. Εφαρμογή ζωνών προστασίας ώστε να αποτραπεί η επέκταση ιχθυοκαλλιεργειών κοντά σε λιβάδια Ποσειδωνίας.
2. Τακτική επιστημονική παρακολούθηση με υποχρεωτικές ετήσιες εκθέσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
3. Ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων αποκατάστασης, περιλαμβάνοντας τεχνικές επαναφύτευσης Ποσειδωνίας.
4. Ενημέρωση του κοινού σχετικά με τις επιπτώσεις της μη βιώσιμης ιχθυοκαλλιέργειας.
5. Αλλαγή του μοντέλου από αυτό της υπερεντατικής ιχθυοκαλλιέργειας κοντά στις ακτές και στα ρηχά νερά, σε ιχθυοκαλλιέργεια με πιο φιλοπεριβαλλοντικές πρακτικές σε ανοιχτά νερά μακριά από τις ακτές.

Η Ακταία -ένα δίκτυο αποτελούμενο από ομάδες πολιτών, οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών και επιστήμονες σε περισσότερες από 20 περιοχές σε όλη την Ελλάδα-, που έχει ως στόχο την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος από την ανεξέλεγκτη επέκταση των υδατοκαλλιεργειών, ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει να υποστηρίζει τη λήψη άμεσων μέτρων προστασίας και να αναδεικνύει τα επιστημονικά δεδομένα που τεκμηριώνουν την ανάγκη για βιώσιμη διαχείριση του θαλάσσιου περιβάλλοντος.