H νέα κρίση, ευκαιρία για επιτάχυνση της αειφόρου ανάπτυξης

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Οι επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουν ότι η ενασχόληση με τα θέματα αειφορίας -σε οικονομικό, περιβαλλοντικό, κοινωνικό επίπεδο καθώς και σε επίπεδο διακυβέρνησης- είναι τρόπος διαχείρισης ρίσκου, αντιμετώπισης μελλοντικών κρίσεων και αναγνώρισης επιχειρηματικών ευκαιριών, ακόμη και σε μεταβατικές περιόδους με έντονη αβεβαιότητα, όπως αυτή που διανύουμε εν μέσω πολεμικής κρίσης στην Ουκρανία.

Όπως και με οποιαδήποτε κρίση στο παρελθόν π.χ. κατά την περίοδο της πανδημίας, οι κοινωνίες πιέζουν φορείς, επιχειρήσεις και οργανισμούς να αναλάβουν δράση και να αποτελέσουν μέρος της λύσης των νέων προκλήσεων. Σύμφωνα με την Αγλαϊα Ντίλη, Managing Director, Sustainability Knowledge Group πολλοί θεωρούν πως η ατζέντα της Βιώσιμης Ανάπτυξης θα “φρενάρει” διότι υπάρχουν άλλες προτεραιότητες. Όμως αυτό δεν ισχύει, όπως τονίζει στο CSR Index. Εξηγεί ότι όπως και κατά την περίοδο της πανδημίας βιώσαμε πολύ μεγάλες κοινωνικές αλλαγές άλλο τόσο αυτή την περίοδο βιώνουμε μεγάλες ανακατατάξεις σε ότι αφορά το ενεργειακό θέμα και τη μετάβαση σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας. Η κ. Ντίλη αναφέρεται στον πρωτοφανή ακτιβισμό, με επιχειρήσεις να αποχωρούν από την Ρωσία, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ στο παρελθόν, καθώς και στις άλλες κοσμοϊστορικές αλλαγές που θα επηρεάσουν την ατζέντα της Βιώσιμης Ανάπτυξης στο μέλλον. Τονίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί την επιτάχυνση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ευρώπης και τη στροφή σε άλλες μορφές ενέργειας ενώ όταν υπάρχει σύρραξη, ροές προσφύγων και φτωχοποίηση της κοινωνίας, η Βιώσιμη Ανάπτυξη και η έμφαση στη συνεργασία γίνεται περισσότερο επιτακτικές από ποτέ. “Η κρίση αυτή όπως και η προηγούμενη είναι μια ευκαιρία για περισσότερη αφύπνιση και ενεργοποίηση προς την κατεύθυνση της αειφορίας“, προσθέτει.

Οι εκθέσεις Βιώσιμης Ανάπτυξης

Η κ. Ντίλη εξηγεί στο CSR Index ότι η έκδοση Απολογισμών Βιώσιμης Ανάπτυξης αποτελεί μια διαδικασία «χειροπιαστή» για τις εταιρείες προκειμένου να αποτυπώσουν τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται θέματα που αφορούν την αειφορία. Διαπιστώνοντας πού βρίσκονται (το επίπεδο ωρίμανσής τους) αρχίζουν και σκέπτονται που θέλουν να πάνε (σύνδεση με τη στρατηγική). Και αυτό είναι μια «υγιής διαδικασία» για κάθε επιχείρηση. 

Μεταφέροντας την διεθνή εμπειρία από την δραστηριότητα του Sustainability Knowledge Group, η κ. Ντίλη σημειώνει ότι η δημοσιοποίηση Απολογισμών Βιώσιμης Ανάπτυξης δεν θα πρέπει να αποτελεί αυτοσκοπό. Μια εταιρεία που αποφασίσει να μπει στη διαδικασία έκδοσης Απολογισμού, θα πρέπει να έχει συναίσθηση για ποιο λόγο το κάνει και σε τι προσβλέπει καθώς και σε ποιο κοινό απευθύνεται. “Πολλές εταιρείες στη χώρα μας κινητοποιούνται από φόβο, λόγω του επικείμενου αυστηρού νομοθετικού πλαισίου είτε από μιμητισμό, δηλαδή μιμούμενοι τον ανταγωνισμό. Αν όμως οι εταιρείες αρχίσουν να ενσωματώνουν τη Βιώσιμη Ανάπτυξη στη συνολική τους επιχειρηματική στρατηγική μόνο κερδισμένες θα βγουν”, τονίζει η κ. Ντίλη, που διαπιστώνει ότι η αποτύπωση των δράσεων των επιχειρήσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι πρωταρχικό ζήτημα αλλά αν δε συνδεθεί με το κοινωνικό και το οικονομικό σκέλος και αντιμετωπιστεί μονομερώς, το αποτέλεσμα δεν θα είναι το προσδοκώμενο. Η κ. Ντίλη αναφέρει ως παράδειγμα τη συζήτηση σχετικά με την δίκαιη ενεργειακή μετάβαση. “Αποφάσεις που λαμβάνουμε στο περιβαλλοντικό επίπεδο, έχουν επίπτωση στο κοινωνικό. Ιδιαίτερα μετά τη πανδημία το κοινωνικό σκέλος έχει ανέβει πολύ ψηλά στην ατζέντα. Η κλιματική αλλαγή συνδέεται και θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αναπόσπαστο μέρος των κοινωνικών μας στόχων”, σημειώνει. Έτσι καταλήγει ότι ο ρόλος των συμβούλων δεν θα πρέπει να είναι απλά διεκπεραιωτικός αλλά στρατηγικός. Με άλλα λόγια θα πρέπει να δείξουν με απτά παραδείγματα τον τρόπο με τον οποίο η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τις επιχειρήσεις και να προτείνουν κατάλληλα πλάνα δράσης, μέσα από ένα ολιστικό μοντέλο που διαχειρίζεται παράλληλα οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά θέματα και θέματα διακυβέρνησης. 

Οι επιχειρήσεις έχουν ανάγκη σήμερα όσο ποτέ άλλοτε από καθοδήγηση και εκπαίδευση προκειμένου οι ίδιες να ωριμάσουν, να αναγνωρίσουν ευκαιρίες, να διαχειριστούν ρίσκα, να εξελιχθούν και να μετασχηματιστούν από την όλη διαδικασία κι αυτό είναι μια διαπίστωση που δεν αφορά μόνο την ελληνική αγορά αλλά την παγκόσμια αγορά. Στο πλαίσιο αυτό ζητήσαμε από την κ. Ντίλη να μας μεταφέρει κάποιες καλές πρακτικές από τις αραβικές χώρες, με βάση τη δράση του Sustainability Knowledge Group.

Όπως σημειώνει, πολλές εταιρείες σε χώρες εκτός Ευρώπης δραστηριοποιούνται στο τομέα της αειφορίας είτε διότι βλέπουν τους ανταγωνιστές τους να είναι δραστήριοι στον εν λόγω τομέα, είτε γιατί οι τοπικές κυβερνήσεις ιδιαίτερα στις χώρες του Κόλπου (GCC) προωθούν τη Βιώσιμη Ανάπτυξη μέσω των αντίστοιχων εθνικών τους οραμάτων (Saudi Vision 2030, Oman Vision2040 , UAE Vision 2021, Egypt Vision 2030 κτλ.) ως όχημα για την μελλοντική τους επιβίωση και τον μετασχηματισμό των οικονομιών τους (ανεξαρτητοποίηση από τα ορυκτά καύσιμα). Συγκεκριμένα, πρόσφατα η Σαουδική Αραβία ανέπτυξε ένα εθνικό πρότυπο για τους Απολογισμούς Βιώσιμης Ανάπτυξης που εκδίδονται σε εθνικό επίπεδο. 

Το Sustainability Knowledge Group, με μια ομάδα 10 έμπειρων στελεχών σε διάφορες χώρες, από το Λίβανο και τα Αραβικά Εμιράτα μέχρι την Ελλάδα και την Κύπρο, μαζί με μια ευρύτερη ομάδα συνεργατών σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, έχει υποστηρίξει μεγάλες εταιρείες στην Ευρώπη και Μέση Ανατολή να αναπτύξουν τον Απολογισμό τους σε σύγκλιση με εθνικές προδιαγραφές και σε σύνδεση με εθνικούς στόχους και διεθνείς βέλτιστες πρακτικές. Η κ. Ντίλη παρατηρεί: “είναι σημαντική η σύνδεση με  διεθνείς πρωτοβουλίες όπως οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης και πρότυπα όπως GRI, SASB, TCFD, IR για την αποτύπωση της Βιώσιμης Ανάπτυξης, αλλά δεν θα πρέπει να παραβλέπουμε τις εξελίξεις σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Επιπροσθέτως, από την εμπειρία μας στις χώρες του Κόλπου και στην Ασία, φαίνεται πως σημαντικό ρόλο παίζει και η επένδυση των εταιρειών στην εκπαίδευση των στελεχών τους προκειμένου να είναι σε θέση να κατανοήσουν τις τάσεις και να ενσωματώσουν τις αλλαγές. Αυτό αποτυπώνεται και στην αποδοχή που έχει το πιστοποιημένο μας σεμινάριο Chief Sustainability Officer (CSO) Professional στην αγορά της Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Πρέπει επίσης να σημειώσουμε ότι παρόλο που ως κοινωνίες οι Αραβικές χώρες έχουν πολύ δρόμο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, με αιχμή τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη συμπερίληψη, την κοινωνική δικαιοσύνη, την έμφυλη ισότητα κτλ., η ίδια η ενασχόληση με την αειφορία αποτελεί την κινητήριο δύναμη για μια πολύ μεγάλη αλλαγή”.

Σε ερώτημα του CSR Index για το αν τα στελέχη, σε μεσαίο ή ανώτερο επίπεδο αναγνωρίζουν καλύτερα στη χώρα μας τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που απορρέουν από την κλιματική αλλαγή, η κ. Ντίλη σημειώνει μεταξύ άλλων: Στη χώρα μας, υπάρχει κινητοποίηση σε ότι αφορά τα θέματα της Βιώσιμης Ανάπτυξης αλλά είναι γεγονός πως ακόμα και τα ίδια τα στελέχη σε μεσαίο ή σε ανώτερο επίπεδο δεν έχουν την κατάλληλη εκπαίδευση αλλά το κυριότερο δεν έχουν πάρει το «πράσινο φως» από το Διοικητικό Συμβούλιο, τους μετόχους, τον ιδιοκτήτη – αν πρόκειται για οικογενειακή επιχείρηση- ή τον CEO προκειμένου να αναπτύξουν ή να εφαρμόσουν κατάλληλα προγράμματα τα οποία θα προσφέρουν αξία στην επιχείρηση σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Αναφέρει ως παράδειγμα ότι πολύ συχνά, τα στελέχη αδυνατούν να απαντήσουν στην ερώτηση «Πώς η κλιματική κρίση επηρεάσει τον οργανισμό σας;». Η κ. Ντίλη τονίζει ότι λόγω του πολύ μεγάλου αριθμού μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη χώρα μας, συνήθως οι πιο μεγάλες – όχι αναγκαστικά οι πολύ μεγάλες και οι πολυεθνικές- είναι εκείνες που επενδύουν σε προγράμματα αειφορίας. 

Η εκπαίδευση είναι καθοριστική

Η ομάδα του Sustainability Knowledge Group έχει την πεποίθηση ότι η αλλαγή θα έρθει μέσω της εκπαίδευσης. Η Ιωάννα Φρατζεσκάκη, Senior Public Affairs & Stakeholder Engagement Manager, τονίζει πως είναι σημαντικό  οι εταιρείες να κατανοήσουν το γεγονός πως η αειφορία δεν είναι μια αποσπασματική δράση, ένα πρόγραμμα στο πλαίσιο μιας check list αλλά κάτι πιο ολιστικό που θα αποφέρει οφέλη σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Στο πλαίσιο αυτό το Sustainability Knowledge Group εδραιώνεται ως μια διεθνής συμβουλευτική εταιρεία που θέτει την εκπαίδευση στο επίκεντρο είτε πρόκειται για θέματα βιώσιμης ανάπτυξης, είτε για ESG και θέματα Εταιρικής Υπευθυνότητας. Παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες, πιστοποιημένα εκπαιδευτικά σεμινάρια από διεθνώς αναγνωρισμένους Βρετανικούς Φορείς όπως το ILM και το CPD Standards Office, καθώς και ειδικά διαμορφωμένα σεμινάρια (tailor made) ανάλογα με τις ανάγκες των επιχειρήσεων ενώ παρέχει και εμπιστευτικές υπηρεσίες coaching σε στελέχη που ασχολούνται με τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, όπως επίσης Residentials & Retreats με επίκεντρο την Βιωσιμότητα.

Όπως αναφέρει στο CSR Index η κ. Ντίλη, η εταιρεία εκπροσωπεί το International Society of Sustainability Professionals (ISSP) στα Αραβικά Εμιράτα και στην Κύπρο (UAE & Cyprus Chapter), όπου προωθεί την αειφορία σε ένα ευρύτερο κοινό μέσω της διεξαγωγής ανοιχτών ενημερωτικών και εκπαιδευτικών συναντήσεων τα αποκαλούμενα «MeetUps». Υποστηρίζει επιχειρήσεις κυρίως στην Ευρώπη (Ελλάδα, Κύπρος, Ρουμανία, Πορτογαλία, Ην. Βασίλειο) και στη Μέση Ανατολή (Ιορδανία, Λίβανος, Αίγυπτος, κράτη του Κόλπου όπως Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ, Μπαχρέιν καθώς και Σαουδική Αραβία και Ομάν). Έχει επίσης στρατηγική συνεργασία με το Philanthropy University στις ΗΠΑ και πρόσφατα ίδρυσε το πρωτοποριακό CIIM-Centre for ESG στην Κύπρο σε συνεργασία με το Cyprus International Institute of Management (CIIM).