Φιλανθρωπία: Ενισχύεται αλλά θέλει κίνητρα μετά τα σύνορα

Οι αλλεπάλληλες κρίσεις των τελευταίων ετών, η οικονομική κρίση που πρηγήθηκε αλλά και αυτή που βιώνουμε σήμερα – που είναι υγειονομική και οικονομική μαζί – έχουν αναδείξει την αξία της φιλανθρωπίας, σε εθνικό και διασυνοριακό επίπεδο.

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Το κύμα δωρεών προς το Εθνικό Σύστημα Υγείας από επιχειρήσεις, ιδρύματα και ιδιώτες είναι χαρακτηριστικό στην τρέχουσα συγκυρία της πανδημίας ενώ ειδικής αναφοράς αξίζει η συνεισφορά φορέων άλλων χωρών, μια τάση που ενισχύεται διαχρονικά. Εστιάζοντας στις δωρεές, όχι τόσο όσες λαμβάνουν χώρα μέσα στα όρια της χώρας αλλά διασυνοριακά παρατηρούμε αύξηση των πρωτοβουλιών αλλά υπάρχει μεγάλο αναξιοποίητο δυναμικό σύμφωνα με το δίκτυο Transnational Giving Europe (TGE) Network, που δημιουργήθηκε το 1998 με στόχο να μελετά τα στοιχεία για την περιοχή της Ευρώπης διευκολύνοντας την διασυνοριακή φιλανθρωπία. Διαπιστώνει έλλειψη δημοσιονομικής εναρμόνισης στην Ευρώπη τονίζοντας στην τελευταία του έκθεση για το 2019 ότι μέχρι σήμερα, οι εθνικοί φορολογικοί νόμοι και κανονισμοί δεν βοηθούν τη φιλανθρωπία να ξεπεράσει τα εθνικά σύνορα. 

Το 2019, το δίκτυο διέθεσε το υψηλότερο ποσό δωρεών από τη δημιουργία του, πάνω από τα επίπεδα του 2018 που ήταν ήδη ένα έτος ρεκόρ. Κατέστησε δυνατή τη μεταφορά 6.630 δώρων και συνολικού ποσού 13.887.958,05 ευρώ σε 21 ευρωπαϊκές χώρες. Αυτές οι διασυνοριακές δωρεές πραγματοποιήθηκαν για την υποστήριξη τομέων όπως εκπαίδευση, πολιτισμός, διεθνής ανάπτυξη, υγεία, κοινωνικά θέματα, περιβάλλον και θρησκεία. Τα τελευταία 13 χρόνια το δίκτυο TGE διοχέτευσε πάνω από 97 εκατ. ευρώ στην ευρωπαϊκή αγορά, με τις διασυνοριακές δωρεές να έχουν αυξηθεί κατά περίπου 12 εκατ. ευρώ μεταξύ 2007 και 2019. Αυτοί οι αριθμοί αποτελούν ένδειξη του συνεχώς αυξανόμενου ενδιαφέροντος για τη διασυνοριακή φιλανθρωπία.

Είναι μια πολλά υποσχόμενη ανάπτυξη αλλά πρέπει να διατηρηθεί σταθερή και βιώσιμη στο μέλλον. Στο πλαίσιο αυτό, το δίκτυο TGE μαζί με δύο από τους κύριους δικαιούχους του, Fedora και Common Goal, ανέπτυξε μια διακρατική πλατφόρμα η οποία επιτρέπει σε χρήστες από όλη την Ευρώπη να κάνουν διαδικτυακές δωρεές. Εκτιμάται ότι αυτό το έργο, που ενεργοποιήθηκε εν μέσω προκλήσεων φέτος, θα συμβάλει στην προώθηση του ευρωπαϊκού φιλανθρωπικού τομέα αποτελώντας ένα εργαλείο προκειμένου να επιτευχθεί η υπέρβαση εμποδίων που σχετίζονται με αντικίνητρα και έλλειψη φοροελαφρύνσεων, μιας και οι δωρητές χάνουν τη δυνατότητα έκπτωσης φόρου όταν υποστηρίζουν μια οργάνωση πέρα από τα όρια της χώρας τους.

Το δίκτυο TGE διευκολύνει τις δωρεές στην Ευρώπη διαθέτοντας την τεχνογνωσία γύρω από τις εθνικές φορολογικές νομοθεσίες. Στην Ελλάδα εκπροσωπείται εδώ και περίπου ένα χρόνο από το HIGGS, το πρώτο Incubator & Accelerator για ΜΚΟ στη χώρα μας. Αυτή η συνεργασία έχει διευκολύνει τις ΜΚΟ να προσελκύσουν ευκολότερα περισσότερες και μεγαλύτερες δωρεές μέσα από το δίκτυο των 21 χωρών του TGE ενώ ταυτόχρονα διευκολύνεται και η ροή δωρεών από την Ελλάδα προς άλλες χώρες με προνομιακούς φορολογικούς όρους.

Το θεσμικό πλαίσιο 

Σχετικά με το νομικό πλάισιο, σημειώνεται ότι όπως προβλέπεται στην παράγραφο 5 του άρθρου 29 του Ν.2961/2001, στα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα νομικά πρόσωπα στην Ελλάδα για χρηματικές ενισχύσεις που λαμβάνουν επιβάλλεται αυτοτελής φορολόγηση 0,5% μετά την αφαίρεση αφορολόγητου ποσού 1.000 ευρώ κατ’ έτος για κάθε δωρητή. Σε ό,τι αφορά τις επιχορηγήσεις/χρηματοδοτήσεις μέσω προγραμμάτων από κοινωφελή ιδρύματα, απαλλάσσονται του φόρου δωρεάς μόνο όταν πρόκειται για παροχές των ιδρυμάτων προς τα πρόσωπα που ωφελούνται από αυτά. Επίσης, σύμφωνα με σχετικές αναφορές του Χαράλαμπου Κληρονόμου, Λογιστή/Φοροτεχνικού, σε άρθρο του για το HIGGS, ο Ν.4583/2018 προβλέπει ότι ο δωρητής – όπως άλλωστε και ο δωρεοδόχος – πρέπει να έχει ΑΦΜ στην Ελλάδα είτε πρόκειται για φυσικό είτε για νομικό πρόσωπο. Αν δεν θελήσει, όμως, να υποβληθεί στην εν λόγω διαδικασία σε κάθε περίπτωση η αρμόδια Δ.Ο.Υ. οφείλει να παραλάβει τη δήλωση και να καταλογίσει τον αναλογούντα φόρο στον δωρεοδόχο και στα πλαίσια ελέγχου της υπόθεσης να αναζητήσει αυτεπάγγελτα τα στοιχεία του δωρητή, παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες Δ.Ο.Υ. αρνούνταν μέχρι τώρα να παραλάβουν τη δήλωση δωρεάς ελλείψει των ανωτέρω.