Έρευνα του Κέντρου Αειφορίας (CSE) για την εκτίμηση δαπανών για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη στην Ελλάδα (2014)

Η πρώτη έρευνα για το κόστος της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε από το Κέντρο Αειφορίας (CSE) το καλοκαίρι του 2014 με την υποστήριξη του Ινστιτούτου Εταιρικής Ευθύνης (CRI) με στόχο την αποτύπωση της κατάστασης στην Ελλάδα και την σύγκριση με καλές πρακτικές άλλων χωρών. Στην έρευνα συμμετείχαν πολυεθνικές, μεγάλες Ελληνικές, μικρομεσαίες και οικογενειακές εταιρίες, που έχουν εκδώσει απολογισμό Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης ή Βιωσιμότητας σύμφωνα με τα πρότυπα του Global Reporting Initiative (GRI).

Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση:

➤ Του μεγέθους της δαπάνης των Ελληνικών εταιριών για ενέργειες Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης.
➤Του ποσοστού επί των καθαρών κερδών που δαπανάται για ενέργειες Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης.
➤Των τάσεων κατά τα τελευταία δυο χρόνια, αλλά και για το επόμενο έτος στις δαπάνες για ενέργειες Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης.
➤Των σημαντικότερων εμποδίων για την ενσωμάτωσης πρακτικών Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στις Ελληνικές εταιρίες.
➤Των αναγκών για ύπαρξη ανεξάρτητης μεθοδολογίας ποσοτικής μέτρησης των οφελών από ενέργειες Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης

Αφορμή για την έρευνα ήταν οι παγκόσμιες εξελίξεις στο νομοθετικό πλαίσιο που αφορά την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, και συγκεκριμένα η νέα Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για υποχρεωτική έκδοση απολογισμού Εταιρικής υπευθυνότητας από 370 εταιρείες στην Ελλάδα αλλά και καινοτόμες νομοθεσίες άλλων χωρών εκτός ΕΕ όπως της Ινδίας που επιβάλει στην πλειοψηφία των εταιριών την δαπάνη συγκεκριμένου ποσοστού των καθαρών κερδών τους (2%) για ενέργειες Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης.

Μεθοδολογία έρευνας

Η έρευνα διεξήχθη μέσω ενός ανώνυμου, ερωτηματολογίου με σημείο αναφοράς 42 ελληνικές εταιρίες που εξέδωσαν απολογισμούς ΕΚΕ τη περίοδο 2012-2014, με βάση τα πρότυπα G3, G3.1 και G4 του GRI.

Το ερωτηματολόγιο αποτελούνταν από έξι ερωτήσεις που αφορούσαν το κόστος των ενεργειών ΕΚΕ της κάθε εταιρίας και τα μεγαλύτερα εμπόδια κατά την ενσωμάτωση των πρακτικών στην κάθε εταιρία. Τα στοιχεία προέρχονται κατά επίσημη δήλωση των ιδίων των εταιριών ενώ πρέπει να σημειωθεί πως οι απαντήσεις εξασφαλίζουν την αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος ποσοτικά και ποιοτικά αναφορικά με τους κλάδους δραστηριοποίησης και του μεγέθους των εταιριών.

Συμπεράσματα – Μελλοντική χρήση της έρευνας

Το κόστος των ενεργειών ΕΚΕ, και η αβεβαιότητα που σχετίζεται με τον τρόπο μέτρησης της απόδοσης αυτών των ενεργειών είναι από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που χρίζουν ιδιαίτερης προσοχής και έρευνας. Παρατηρείται μια αντίθεση: ενώ το οικονομικό κόστος αυτών των ενεργειών αναγνωρίζεται από τους σημαντικότερους ανασταλτικούς παράγοντες στην υλοποίηση ενεργειών ΕΚΕ, παρατηρείται μια έλλειψη έρευνας και γνώσεων γύρω από το κόστος και την απόδοση. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων της έρευνας οδηγεί σε σημαντικά συμπεράσματα για την παρούσα κατάσταση αναφορικά με την ΕΚΕ, το κόστος και τα εμπόδια, στην Ελλάδα.

➤Αναφορικά με τα εμπόδια για την καλύτερη ενσωμάτωση της ΕΚΕ στις Ελληνικές εταιρίες, παρατηρείται πως το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι η έλλειψη γνώσεων γύρω από την ποσοτική μέτρηση της απόδοσης. Σημειώνετε ότι υπάρχουν Διεθνείς μεθοδολογίες, όπως το SROI (Social Return on Investment), που το Κέντρο Αειφορίας έχει φέρει στην Ελλάδα, που επιτρέπουν στις εταιρίες να υπολογίζουν ανά ενέργεια, την κοινωνική απόδοση των ενεργειών ΕΚΕ τους σε Ευρώ αλλά και άλλοι μέθοδοι μέτρησης των ωφελειών προγραμμάτων ΕΚΕ.

➤ Η έρευνα επίσης έδειξε ότι παρά τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, ένα μεγάλο ποσοστό εταιριών κατανοεί την σημασία της ΕΚΕ για την ίδια την ανάπτυξη της επιχείρησης αλλά και για όλους τους συμμετόχους της, και υποστηρίζει την ΕΚΕ διατηρώντας ή ακόμα και αυξάνοντας τις δαπάνες για την ΕΚΕ.

➤Υπάρχει μια επιτακτική ανάγκη αναβάθμισης της στρατηγικής (και τον απολογισμών κατ’ επέκταση) των Ελληνικών εταιριών έτσι ώστε να συμβαδίζουν με τα διεθνή πρότυπα. Η αναβάθμιση αυτή μπορεί να επιτευχθεί με την αποτύπωση στις εκθέσεις ΕΚΕ της αναλυτικής στρατηγικής τους για την ΕΚΕ, και με τη δέσμευση τους σε συγκεκριμένους στόχους. Σε αυτή την κατεύθυνση θα συμβάλει η αύξηση του ποσοστού των εταιριών που ζητούν εξωτερική διασφάλιση (μόλις στο 45% όπως προ-κύπτει από σχετική έρευνα του Κέντρου Αειφορίας) χρησιμοποιώντας διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα διασφάλιση (π.χ. ΑΑ1000AS). Αξίζει να σημειωθεί πως η τάση της εξωτερικής διασφάλισης γίνεται όλο και πιο επιτακτική, κυρίως από επενδυτές και πελάτες. Η νέα νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για υποχρεωτικούς απολογισμούς από εταιρίες που πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, που αφορά περίπου 370 περίπου εταιρίες στην Ελλάδα, θεωρούμε πως θα συμβάλει σημαντικά στην αύξηση των εταιριών που θα προβούν σε ενέργειες ΕΚΕ, αλλά και στα χρήματα που δαπανούνται για αυτές από τις εταιρίες.

➤Επίσης, θεωρούμε ότι η χρήση των εσόδων (τζίρου) αντί των καθαρών κερδών ως σημείο αναφοράς για τις μετρήσεις και συγκρίσεις είναι μια σωστότερη προσέγγιση καθώς η ΕΚΕ είναι, ή τουλάχιστον πρέπει να λογίζεται, ως μια επένδυση όπως όλες οι άλλες μιας εταιρίας.

➤Η συνολική δαπάνη των εταιρειών που στόχευσε η έρευνα εκτιμάται βάση των ποιοτικών αποτελεσμάτων και αναγωγής ότι ανέρχεται ετησίως σε 55 (±20%) εκατομμύρια ευρώ κατά εκτίμηση και για τις 42 εταιρείες. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε ένα μέσο ποσοστό επί του κύκλου εργασιών αυτών των εταιριών της τάξεως του 0.085% (±20%)*. Σημειώνεται ότι οι εταιρείες που στην Ελλάδα υλοποιούν ενέργειες ή προγράμματα ΕΚΕ είναι πολύ παραπάνω από τις εταιρείες της έρευνας και άρα το ποσό που πραγματικά δαπανάτε εκτιμάται ότι θα είναι και αρκετά μεγαλύτερο.

➤Οι κλάδοι με τις περισσότερες εταιρίες που εκδίδουν απολογισμούς βιωσιμότητας ή ΕΚΕ, στην Ελλάδα, είναι ο χρηματοπιστωτικός (μαζί με τις ασφάλειες, ο ενεργειακός, και ο Βιομηχανικός. Ακολουθούν ο τηλεπικοινωνιακός και τα τρόφιμα/ποτά. Αυτή η εικόνα επαληθεύεται και από άλλες έρευνες, και επίσης συναντάται και σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως προκύπτει και από αντίστοιχες έρευνες.

➤Συγκρίνοντας τα αποτελέσματα της έρευνας με τον πίνακα 1 θεωρούμε ότι οι εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και έχουν μεγάλο κύκλο εργασιών πρέπει να παραδειγματιστούν από τις μεγαλύτερες εταιρίες παγκοσμίως και ως προς τη δαπάνη για ενέργειες ΕΚΕ, αλλά και ως προς το πώς μπορεί η ΕΚΕ να γίνεται με τρόπο αποδοτικό και ωφέλιμο και για την εταιρία και για την κοινωνία. Ειδικά, πολλές από τις εταιρίες με κύκλο εργασιών 1 – 5 δισεκατομμύρια ευρώ ξοδεύουν μόλις 200 – 500 χιλιάδες ευρώ για ενέργειες ΕΚΕ, ποσό που θεωρούμε ότι μπορεί να αυξηθεί με την αντιμετώπιση των εμποδίων που αναγνωρίζονται στην έρευνα.

➤ Η θέσπιση ενός νομοθετικού πλαισίου που να επιβάλλει συγκεκριμένες δαπάνες για ενέργειες ΕΚΕ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή μιας και υπάρχουν πιθανά αρνητικά αποτελέσματα. Κάνοντας την ΕΚΕ υποχρεωτική, οι εταιρίες μπορεί να την αντιμετωπίσουν σαν μια διαδικαστική δραστηριότητα για να είναι καλυμμένες νομικά, αντί να ψάχνουν καινοτομήσουν και να παράξουν κέρδος από ωφέλιμες, για την κοινωνία και το περιβάλλον, ενέργειες. Τα αποτελέσματα της έρευνας αποτελούν ένα εργαλείο αποτύπωσης της παρούσας κατάστασης σχετικά με τις δαπάνες των Ελληνικών εταιριών, όλων των μεγεθών, για ενέργειες ΕΚΕ, καθώς και για τα σημαντικότερα εμπόδια υλοποίησης της ΕΚΕ. Αποτελεί μια σημαντική βάση σύγκρισης της παρούσας κατάστασης με τις παγκόσμιες εξελίξεις αλλά και το μέλλον της ΕΚΕ στην Ελλάδα. Τέλος, υπογραμμίζει με κατηγορηματικό τρόπο την ανάγκη μετάδοσης και εκπαίδευσης των εταιριών πάνω στις υπάρχουσες ανεξάρτητες μεθοδολογίες ποσοτικής μέτρησης της απόδοσης της ΕΚΕ ώστε να υπάρχουν καλύτερα αποτελέσματα στις εταιρείες και αντίστοιχα μεγαλύτερη θετική επίδραση στην κοινωνία το περιβάλλον και τους εργαζόμενους συμβάλλοντας σε ένα καλύτερο αύριο για την χώρα μας.

* Μπορείτε να διαβάσετε εδώ αναλυτικά την έρευνα του Κέντρου Αειφορίας (CSE) για την εκτίμηση δαπανών για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη στην Ελλάδα (2014).