Η ΕΚΕ και οι προκλήσεις στο προσφυγικό ζήτημα

Με υπερπλήρη κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης (τα γνωστά hotspot) και με τις τρέχουσες αφίξεις – αν και σχετικά μειωμένες και εν πολλοίς διαχειρίσιμες – να περιλαμβάνουν σημαντικό αριθμό γυναικών και παιδιών, οι δράσεις εταιρικής κοινωνικής ευθύνης είναι κεφαλαιώδους σημασίας και αναδεικνύουν την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων για την αντιμετώπιση του πολυεπίπεδου προσφυγικού ζητήματος.

Της Σοφίας Εμμανουήλ (semmanouil@gmail.com)

Όταν ένα καραβόπανο χωρίζει τη μία οικογένεια από την άλλη στα hotspots είναι προφανές ότι οι ανάγκες ξεπερνούν τη σίτιση, τη στέγαση και την παροχή υπηρεσιών υγείας ενώ η άμεση λύση των προβλημάτων μέσω του συντονισμού ευρωπαϊκής βοήθειας και ελληνικής πολιτείας δείχνει αδύναμη.

Έρευνα που διεξήχθη με πρωτοβουλία της MSD Ελλάδος διαπίστωσε ότι οι μετανάστες και οι πρόσφυγες που αντιμετώπισαν προβλήματα υγείας στο παρελθόν έχουν δύσκολη πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες ενώ στις περιπτώσεις γυναικών σε κύηση και νεογνών αυτά τα προβλήματα απειλούν τη ζωή.

Μέσω του προγράμματος “Μητέρα & Παιδί” της MSD σε συνεργασία με τους Γιατρούς του Κόσμου, σε ένα χρόνο περισσότερες από 28.000 γυναίκες πρόσφυγες και μετανάστες, εκ των οποίων οι 2.500 έγκυες και σχεδόν 4.800 νεογνά και βρέφη, έλαβαν φροντίδα. Το πρόγραμμα λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο της παγκόσμιας δράσης “MSD for Mothers”, η οποία στην Ελλάδα υλοποιείται από την MSD Ελλάδος.

Εντωμεταξύ, στο πλαίσιο της έρευνας της MSD Ελλάδος που έγινε σε συνεργασία με τους Γιατρούς του Κόσμου, διαπιστώθηκε ότι η πρόσβαση των προσφύγων και των μεταναστριών σε υγειονομικές υπηρεσίες, διαφοροποιείται κατά μήκος της ευρωπαϊκής ηπείρου, αλλά παντού υπάρχουν περιορισμοί και απαγορεύσεις.

Στο πλαίσιο της έρευνας συντάχθηκε κείμενο προτάσεων πολιτικής για την αντιμετώπιση του θέματος της ισότιμης πρόσβασης των προσφύγων σε υγειονομικές υπηρεσίες.

Επίσης έκθεση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα αναφερόταν πρόσφατα σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης για την ψυχική υγεία των αιτούντων άσυλο, ως αποτέλεσμα – σε μεγάλο βαθμό – των κακών συνθηκών διαβίωσης, της αμέλειας και της βίας.

Διεθνείς οργανώσεις μιλούν για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πριν από λίγες ημέρες 19 οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα εξέφρασαν την έντονη ανησυχία τους σχετικά με τις επιδεινούμενες συνθήκες για χιλιάδες γυναίκες, άντρες και παιδιά που αιτούνται άσυλο και παραμένουν εγκλωβισμένοι στα νησιά του Αιγαίου. Μάλιστα με κοινή επιστολή τους προς τον πρωθυπουργό, Αλέξη Τσίπρα, ζητούσαν τη άμεση παρέμβαση της Πολιτείας προκειμένου να βρεθεί λύση για τους ανθρώπους αυτούς ενόψει της επιδείνωσης των καιρικών συνθηκών το χειμώνα.

Σύμφωνα με τους οργανισμούς – μεταξύ των οποίων είναι οι Human Rights Watch, ActionAid, Διεθνής Αμνηστία, CARE International, Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (GCR), Ελληνικό Φόρουμ Προσφύγων, Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Praksis, SolidarityNow κ.α. – η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη στη Σάμο και τη Λέσβο, όπου οι συνολικά 8.300 και πλέον αιτούντες άσυλο και μετανάστες ζουν σε εγκαταστάσεις hotspot χωρητικότητας μόλις 3.000 ατόμων.

Πολλές εταιρείες στάθηκαν αρωγοί στους πληθυσμούς αυτούς από την πρώτη στιγμή που βρέθηκαν στη χώρα μας προσφέροντας από φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης, όπως π.χ. η Συστήματα Sunlight σε συνεργασία με τη ΜΚΟ Νόστος (όπως ανέφερε μεταξύ άλλων στον Απολογισμό Βιώσιμης Ανάπτυξης που δημοσίευσε πρόσφατα) μέχρι εκπαιδευτικές δράσεις, όπως αυτές που υποστήριξε η Western Union στον Σκαραμαγκά και σπίτια, όπως η πρωτοβουλία της εταιρείας φιλοξενίας Airbnb, η οποία σε συνεργασία με το SolidarityNow, εγκαινιάζουν τα Ανοιχτά Σπίτια στην Ελλάδα, μία νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα, που θα διευκολύνει τους ανθρώπους να ανοίξουν τα σπίτια τους σε πρόσφυγες και εκτοπισμένους πληθυσμούς.

Ακόμη και αρχικό κεφάλαιο για να δημιουργήσουν επιχείρηση προσφέρουν κάποια προγράμματα. Το Ίδρυμα Citi ανακοίνωσε δωρεά 2 εκατ. δολ. για νεαρούς πρόσφυγες σε Ελλάδα, Ιορδανία και Νιγηρία, ως μέρος της παγκόσμιας πρωτοβουλίας Pathways to Progress.

Πρόκειται για το αποτέλεσμα μιας νέας συνεργασίας μεταξύ του Citi Foundation και του International Rescue Committee (IRC) ώστε οι νεαροί πρόσφυγες αλλά και οι ευάλωτες ομάδες νέων από τις κοινότητες που φιλοξενούν πρόσφυγες να εκπαιδευτούν και να είναι σε θέση να παράγουν ικανοποιητικό εισόδημα προς όφελος των ιδίων αλλά και της τοπικής οικονομίας. Μέσω του διετούς προγράμματος, Rescuing Futures, σχεδόν 1.000 νέοι σε τρεις πόλεις, Αθήνα, Αμάν και Γιόλα, θα υποστηριχθούν προκειμένου να ξεκινήσουν τις δικές τους επιχειρήσεις.

Δωρεά ύψους 1 εκατ. ευρώ από το Ίδρυμα IKEA έλαβε ο διεθνής, μη κερδοσκοπικός οργανισμός ανθρωπιστικού σκοπού HOME Project, προκειμένου να ενισχύσει το έργο που προσφέρει στους τομείς της στέγασης και της προσφοράς εργασίας σε πρόσφυγες οι οποίοι έχουν πληγεί από την κρίση και βρίσκονται στην Ελλάδα.

Το Ίδρυμα Μποδοσάκη, μέσω του προγράμματος Safe Home (με δωρητές όπως το The Hellenic Initiative, το Libra Group και η ΑΒ Βασιλόπουλος), έχει ήδη χρηματοδοτήσει ξενώνες φιλοξενίας ασυνόδευτων παιδιών, ο εκτιμώμενος αριθμός των οποίων πριν από λίγους μήνες έφθανε τα 2.000 παιδιά, με βάση τα επίσημα στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Οι αθλητικές δραστηριότητες αποτελούν επίσης ένα κίνητρο για μια καλύτερη ζωή, με ενδεικτική την υποστήριξη της Interamerican, στον θεσμό “γκολ στη φτώχεια”, μια πρωτοβουλία κατά της φτώχειας και της περιθωριοποίησης αλλά και την πρωτοβουλία της ΠΑΕ Ολυμπιακός, με την στελέχωση της ομάδας “Αθλητική Ελπίδα Προσφύγων”, με Τεχνικό Διευθυντή τον Αντώνη Νικοπολίδη.

Επίσης το SolidarityNow, μετά τη συμμετοχή του στον περσινό Κλασικό Μαραθώνιο Αθηνών, με την πρώτη ομάδα προσφύγων στην ιστορία του θεσμού, αυτή τη χρονιά συμμετείχε με πάνω από 20 πρόσφυγες και μετανάστες -ωφελούμενους των προγραμμάτων στέγασης και φιλοξενίας της οργάνωσης και του Blue Refugee Center (BRC) – τον 6^ο Διεθνή Νυχτερινό Ημιμαραθώνιο Θεσσαλονίκης, στις 14 Οκτωβρίου.