EE: Η “πυξίδα” ανταγωνιστικότητας και οι πράσινοι στόχοι

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Η προσπάθεια της Ευρώπης να διαχειριστεί την πολυπλοκότητα δεν αποδυναμώνει τους κλιματικούς στόχους, σύμφωνα με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αν και δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι πολλές χώρες της ΕΕ κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός των μεσοπρόθεσμων περιβαλλοντικών τους στόχων.

Η επικεφαλής της ΕΕ προέβη σε ανακοινώσεις μετά τη δημοσίευση σχεδίου για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, με στήριξη των βιομηχανιών. Πρόκειται για ένα πενταετές πλάνο “πυξίδα ανταγωνιστικότητας”, σε απάντηση των δηλώσεων του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είπε μεταξύ άλλων ότι οι Βρυξέλλες θα πρέπει να προσαρμόσουν τους κανονισμούς τους καθώς οι βιομηχανίες προχωρούν στη μετάβαση προς την καθαρή ενέργεια. Αυτό μεταφράζεται από οικονομικούς παράγοντες σε μερική αποδυνάμωση των στόχων για μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 55% έως το 2030 και μηδενισμό τους έως το 2050. Ωστόσο, η επικεφαλής της ΕΕ εξήγησε ότι οι στόχοι παραμένουν αλλά θέλουμε να τους φτάσουμε καλύτερα και ταχύτερα, γεγονός που προϋποθέτει μείωση της πολυπλοκότητας.

Σημειώνεται ότι Ευρώπη και ΗΠΑ δεν έχουν την ίδια προσέγγιση στα θέματα της κλιματικής αλλαγής, όπως άλλωστε έγινε σαφές από τις δηλώσεις του νέου Αμερικανού προέδρου κατά την ανάληψη των καθηκόντων του και την αποχώρησή του από τη συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα. 

Ο επικεφαλής της ΕΕ ξεκαθάρισε ότι το σχέδιο της Ευρώπης για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας δεν έρχεται σε αντίθεση με την πράσινη ατζέντα καθώς και τα δύο στοχεύουν στην επέκταση της τοπικής παραγωγής καθαρών τεχνολογιών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. 

Πάντως για το 2025 τα στοιχεία δείχνουν ότι οι χώρες της ΕΕ κινδυνεύουν να χάσουν βασικούς περιβαλλοντικούς στόχους που έχουν θέσει σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, μέχρι το 2030, όπως στην περίπτωση της μείωσης των απορριμμάτων, της ανακύκλωσης και των εκπομπών άνθρακα.

Είναι ενδεικτικό ότι μέχρι τον Μάιο του 2024 που υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας και ένδυσης, μόνο 11 χώρες διέθεταν συστήματα υποχρεωτικής συλλογής με διακριτά ρεύματα και άλλες 14 είχαν εισαγάγει εθελοντικές πρωτοβουλίες.

Στο ίδιο πλαίσιο, η ΕΕ έχει θεσπίσει αυστηρούς κανόνες για τη διαχείριση των απορριμμάτων, με την ανάκτηση των πολύτιμων υλικών σε αγαθά που απορρίπτονται και με την προώθηση της επαναχρησιμοποίησης. Το 2025, σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ για τα απόβλητα, οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να ανακυκλώνουν ή να προετοιμάζουν για επαναχρησιμοποίηση τουλάχιστον το 55% των αστικών απορριμμάτων. Επίσης, οι χώρες μέλη έχουν δεσμευθεί να ανακυκλώνουν τουλάχιστον το 65% των απορριμμάτων συσκευασίας και των ηλεκτρονικών και ηλεκτρικών συσκευών, χωρίς να υπάρχουν επικαιροποιημένα στοιχεία για την πρόοδο που έχει επιτευχθεί.

Η απόκλιση από τους ενδιάμεσους περιβαλλοντικούς στόχους καθυστερεί τη δράση για το κλίμα και αυξάνει τους κινδύνους για αύξηση της ρύπανσης και απώλεια βιοποικιλότητας με ορίζοντα το 2050.