COP30: To timing 10 χρόνια από τη Συμφωνία του Παρισιού

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Σε ένα κρίσιμο σημείο για τη διακυβέρνηση του κλίματος, καθώς η κλιματική κρίση κλιμακώνεται, λαμβάνει χώρα η διάσκεψη για το κλίμα COP30 στο Μπελέμ της Βραζιλίας.

Η διεθνής διάσκεψη, η 30η των μερών της Σύμβασης-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC), πραγματοποιείται ενώ συμπληρώνονται δέκα χρόνια από τη Συμφωνία του Παρισιού και είκοσι χρόνια από την έναρξη ισχύος του πρωτοκόλλου του Κιότο. Καλείται δε να αξιολογήσει την πρόοδο ως προς τους στόχους αυτής της Συμφωνίας και να επιβεβαιώσει τη δέσμευση σε ένα σχέδιο για συντεταγμένη κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, με τρόπο δίκαιο που θα εξασφαλίζει τη συνεργασία των λαών για την πρόοδο της ανθρωπότητας. 

Είναι βέβαια ζητούμενο εάν η Βραζιλιάνικη Προεδρία θα καταφέρει να αντισταθεί στις πιέσεις και να μετατρέψει τις υποσχέσεις σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις και αποτελεσματικές δράσεις.

Στόχος είναι η κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών, η ενίσχυση της συλλογικής ευθύνης, η προώθηση της καινοτομίας στις περιβαλλοντικές πολιτικές και τις πρακτικές βιωσιμότητας. Αυτή η προσέγγιση ενθαρρύνει τον διάλογο χωρίς αποκλεισμούς, ως προϋπόθεση για την αποτελεσματική διακυβέρνηση του κλίματος.

Ας σημειωθεί ότι η περίοδος 2015-2024 ήταν η θερμότερη δεκαετία που έχει καταγραφεί ποτέ, καθώς η παγκόσμια μέση θερμοκρασία ξεπέρασε τα προβιομηχανικά επίπεδα κατά 1,55 °C το 2024. Επί του παρόντος, η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνεται με ρυθμό 0,25 °C ανά δεκαετία. Μια αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2 °C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή συνδέεται με σοβαρές δυσμενείς επιπτώσεις για το φυσικό περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία και ευεξία, καθώς και με πολύ υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης επικίνδυνων και πιθανώς καταστροφικών αλλαγών στο παγκόσμιο περιβάλλον.

Για τον λόγο αυτό, η διεθνής κοινότητα έχει αναγνωρίσει την ανάγκη να διατηρηθεί η αύξηση της θερμοκρασίας αρκετά πιο κάτω από τους 2 °C και να συνεχιστούν οι προσπάθειες για τον περιορισμό της στους 1,5 °C. Ωστόσο, δέκα χρόνια μετά την ενεργοποίηση της Συμφωνίας του Παρισιού, η οποία αρχικά επαινέθηκε για την προώθηση της παγκόσμιας συνεργασίας για το κλίμα, αναδύονται προκλήσεις που απομακρύνουν την υλοποίηση της αλλαγής. Αν και η συμφωνία ενώνει 195 χώρες και έχει περιορίσει στο διάστημα που είναι σε ισχύ την αύξηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη σε περίπου 2,5°C-3°C, η πρόοδος έχει παραμείνει στάσιμη, με τις εκπομπές να συνεχίζουν να αυξάνονται. 

Η επιβράδυνση αποδίδεται στις ελάχιστες δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν ορισμένες χώρες, στον αποκλεισμό ορισμένων άλλων αλλά και στην αργή εφαρμογή συμφωνιών, όπως για θέματα χρηματοδότησης.

Στο πλαίσιο της CP30 τίθενται επί τάπητος και η αποκατάσταση και η ανθεκτικότητα των δασών, με τη Βραζιλία να δεσμεύει 1 δισ. δολ. στο Tropical Forests Facility και το Μεξικό να στοχεύει στην αποκατάσταση του 30% της υποβαθμισμένης γης του στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Αποκατάστασης. 

Επίσης, σε όλους τους τόνους τονίζεται η σημασία της συνεργασίας μεταξύ του δημόσιου, του ιδιωτικού τομέα και των τοπικών κοινοτήτων. Αυτό είναι το “κλειδί” και για την καταπολέμηση της αποψίλωσης των δασών και την προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης του τοπίου στο πλαίσιο της Δεκαετίας των Ηνωμένων Εθνών για την Αποκατάσταση των Οικοσυστημάτων, μια παγκόσμια πρωτοβουλία για την αποκατάσταση δισεκατομμυρίων στρεμμάτων δασών και αγροτικών εκτάσεων. Η δέσμευση της παγκόσμιας κοινότητας σε αυτή την προτεραιότητα αποτυπώθηκε και στο Παγκόσμιο Πλαίσιο για τη Βιοποικιλότητα, με στόχο να τεθεί υπό αποτελεσματική αποκατάσταση το 30% των υποβαθμισμένων χερσαίων, υδάτινων και θαλάσσιων εκτάσεων του πλανήτη μέχρι το 2030. Ειδικότερα, ο ευρωπαϊκός κανονισμός θέτει υποχρεώσεις για μέτρα αποκατάστασης της φύσης τουλάχιστον στο 20% των χερσαίων και θαλάσσιων εκτάσεων της ΕΕ ως το 2030 ώστε να επεκταθούν σε όλα τα οικοσυστήματα που χρήζουν αποκατάστασης ως το 2050.