Χάσμα απόψεων για το μοντέλο προστασίας των περιοχών Natura

Tης Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει το νομοσχέδιο για την απλοποίηση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, που μεταξύ άλλων ρυθμίζει τη διαχείριση και προστασία των περιοχών Natura, με την αξιωματική αντιπολίτευση να ζητά την απόσυρσή του, ακόμη και την τελευταία στιγμή καθώς υπερψηφίστηκε κατά πλειοψηφία και πέρασε σήμερα στην ολομέλεια της Βουλής.

Ήδη από τη διαδικασία της διαβούλευσης το νομοσχέδιο συγκέντρωσε εκατοντάδες αρνητικά σχόλια ενώ ενδεικτικά σημειώνεται η επείγουσα επιστολή λεπτομερούς σχολιασμού του έστειλε προς τους βουλευτές το WWF Ελλάς τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι “αλλοιώνει έντονα και απαράδεκτα το περιεχόμενο των ζωνών προστασίας που η χώρα μας οφείλει να θεσπίσει ως μέτρα διατήρησης και αποφυγής της υποβάθμισης των οικοτόπων και ειδών που προστατεύονται στο πλαίσιο εφαρμογής της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ”. Σύμφωνα με την οργάνωση το νομοσχέδιο επιβαρύνει ζώνες προστασίας με νέες χρήσεις, ενώ προβλέπει διατήρηση όσων χρήσεων και δραστηριοτήτων ήδη υπάρχουν, ακόμα και σε όσες ζώνες που λόγω της οικολογικής τους αξίας και των αναγκών διατήρησής τους πρέπει να κηρυχθούν ως ζώνες απόλυτης προστασίας.

Με φόντο τις πυρκαγιές στο δάσος της Δαδιάς και στη Βάλια Κάλντα ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Γιώργος Αμυράς, απάντησε χθες στην κριτική της αντιπολίτευσης ότι επιχειρείται ενίσχυση και όχι κατάργηση των Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών. Εξήγησε ότι καταργήθηκαν τα 36 διοικητικά συμβούλια που διατηρούνταν στους εν λόγω φορείς για να αντικατασταθούν από τις Μονάδες Διαχείρισης. Σημείωσε μεταξύ άλλων ότι μέσω του ΟΦΥΠΕΚΑ γίνεται προσπάθεια για δημιουργία οργανικών θέσεων ενώ οι προστατευόμενες περιοχές εξασφαλίζονται και έναντι των χρήσεων γης με τη θέσπιση κριτηρίων για τους μελετητές, που καταρτίζουν τις ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες που οδηγούν σε έκδοση Προεδρικού Διατάγματος. Ταυτόχρονα ορίζονται τέσσερις ζώνες προστασίας και εξειδικεύονται οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης.

Από την πλευρά του ο τομεάρχης Περιβάλλοντος του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Σωκράτης Φάμελλος, σημείωσε ότι η κυβέρνηση δεν άκουσε τους φορείς, τις περιβαλλοντικές και επιστημονικές οργανώσεις που ζήτησαν να αποσυρθούν τουλάχιστον τα κεφάλαια που αφορούν την περιβαλλοντική αδειοδότηση και τις χρήσεις γης στις προστατευόμενες περιοχές. Μίλησε για “κατεδάφιση” του ελληνικού περιβάλλοντος προαναγγέλλοντας σκληρή αντιπαράθεση στη σημερινή συζήτηση στην ολομέλεια.

Σημειώνεται ότι το ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 είναι το μεγαλύτερο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών του κόσμου. Στη χώρα μας εκτείνεται σε 446 περιοχές, προστατεύοντας 299 είδη φυτών και ζώων, 147 είδη πουλιών και 89 διαφορετικούς τύπους οικοτόπων. Πρόκειται για το πολυτιμότερο εργαλείο διαφύλαξης της φυσικής μας κληρονομιάς, ένα πλαίσιο για την ισορροπία μεταξύ της προστασίας της φύσης και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. 

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και μετά από γνώμη της Επιτροπής Φύση 2000, βάσει της αντίστοιχης ειδικής περιβαλλοντικής μελέτης, γίνεται ο χαρακτηρισμός των περιοχών προστασίας της βιοποικιλότητας και των εθνικών πάρκων, η οριοθέτησή τους, καθώς και ο καθορισμός χρήσεων γης και δραστηριοτήτων μέσα στις προστατευόμενες περιοχές, ανά ζώνη. Με το προεδρικό διάταγμα γίνεται ο χαρακτηρισμός περιοχών του Εθνικού Καταλόγου Περιοχών του Ευρωπαϊκού Οικολογικού Δικτύου Natura 2000 που περιλαμβάνονται στην προστατευόμενη περιοχή ως ειδικών ζωνών διατήρησης, ζωνών ειδικής προστασίας ή/και τόπων ενωσιακής σημασίας, εφόσον αυτές δεν έχουν ήδη χαρακτηρισθεί με προηγούμενη πράξη. Όταν στην προστατευόμενη περιοχή περιλαμβάνονται και αγροτικές περιοχές (χερσαίες και υδάτινες) υψηλής φυσικής αξίας, το προεδρικό διάταγμα εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. 

Με το νομοσχέδιο μεταξύ άλλων απλοποιούνται οι διαδικασίες περιβαλλοντικής αδειοδότησης και ελέγχων, αποσαφηνίζονται οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης στις προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου Natura 2000 και ρυθμίζονται ζητήματα των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, καθώς και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) και του Πράσινου Ταμείου για την ενίσχυση του ρόλου τους στην προστασία του περιβάλλοντος.

Επιδιώκεται επίσης μεταξύ άλλων η ενίσχυση της δασικής προστασίας και συνακόλουθα του πυροσβεστικού σώματος και επιτυγχάνεται η διαδικασία οριοθέτησης μικρών υδατορεμάτων, η προώθηση κλιματικά ουδέτερων και έξυπνων πόλεων και η εγκατάσταση Κέντρων Υψηλής Τάσης (ΚΥΤ) για την υπογειοποίηση καλωδίων. 

Στο πλαίσιο του νομοσχεδίου θεσπίζεται επίσης για πρώτη φορά θεσμικό πλαίσιο για τη ρύθμιση της δραστηριότητας ερευνών και ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων και προβλέπεται ο καθορισμός των όρων, του τρόπου και της διαδικασίας χρηματοδότησης έργων υποδομών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Ρυθμίζονται επίσης ζητήματα κυκλικής οικονομίας, επαναπροσδιορίζονται οι αρμόδιες αρχές ελέγχου της εφαρμογής των ρυθμίσεων για τα πλαστικά μιας χρήσης, οι κυρώσεις και τα πρόστιμα, προσδιορίζεται το χρονικό διάστημα τήρησης αρχείων για επικίνδυνα απόβλητα και γίνεται ορθολογικότερος προσδιορισμός των χώρων συλλογής αποβλήτων από Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) σε διακριτά ρεύματα.