Ανισότητες στην Εκπαίδευση

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Έρευνες δείχνουν ότι τα κενά απόδοσης ριζώνουν στα πρώτα χρόνια της ζωής των παιδιών και αποτυγχάνουν να μειωθούν τα επόμενα χρόνια, στοιχείο που καταδεικνύει ότι τα παιδιά που μπαίνουν με καθυστέρηση στο σύστημα εκπαίδευσης μένουν πίσω και σπάνια μπορούν να καλύψουν το χαμένο έδαφος.

Αυτά τα κενά απόδοσης αναδεικνύουν εκτεταμένες ανεκπλήρωτες ανάγκες και ταυτόχρονα αναξιοποίητα ταλέντα. Η ανάπτυξη ισχυρών γνωστικών και μη γνωστικών δεξιοτήτων είναι απαραίτητη για την επιτυχία στο σχολείο αλλά και μετέπειτα, καθώς μελέτες δείχνουν ότι περιορισμένη πρόσβαση των παιδιών στην εκπαίδευση οδηγεί σε μειωμένες οικονομικές προοπτικές αργότερα στη ζωή στερώντας από την κοινωνία ταλέντα. Ως αποτέλεσμα, απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις σε προγράμματα που θα μειώσουν τις ανισότητες καλύπτοντας τα κενά στην αρχή του σχολείου, με συνεχή εκπαιδευτική, υγειονομική, διατροφική και ψυχολογική υποστήριξη για τα παιδιά. 

Το βασικό αίτιο των ανισοτήτων είναι το γεγονός ότι δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι το ίδιο σημείο εκκίνησης, κάτι που πολλαπλασιάζεται όταν συζητάμε για παιδιά πρόσφυγες, σύμφωνα με την Σοφία Βούλτεψη, υφυπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, αρμόδια για την Ένταξη, τους ευάλωτους πολίτες και τα Ασυνόδευτα Ανήλικα. Όπως ανέφερε στο συνέδριο που διοργανώθηκε στις 20 και 21 Μαρτίου (Παγκόσμια Ημέρα κατά του Ρατσισμού) από τους διαχειριστές του προγράμματος Active Citizens Fund, στην Ελλάδα –SolidarityNow και Ίδρυμα Μποδοσάκη– και στη Βουλγαρία, το πρόγραμμα “Όλα τα Παιδιά στην Εκπαίδευση” αποτελεί σύνθημα και παραδοχή, μία ιστορία επιτυχίας και τη ναυαρχίδα της προσφυγικής εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα αποτελεί μία γέφυρα ανάμεσα στην τυπική και μη τυπική εκπαίδευση και το δημόσιο σχολείο, από το οποίο έχουν ωφεληθεί από τον Σεπτέμβριο του 2021 μέχρι σήμερα πάνω από 22.000 παιδιά. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με έρευνα με επίκεντρο 7 διαστάσεις στέρησης που αντιστοιχούν σε σημαντικούς τομείς για τα παιδιά όπως: Κατοικία, Υγιεινή, Αναψυχή, Εκπαίδευση, Πληροφόρηση, Διατροφή και Υγεία, διαπιστώθηκε ότι η πολυδιάστατη στέρηση επηρεάζει το 34% των παιδιών στην Ελλάδα. Οι βασικότεροι παράγοντες που συσχετίζονται με την ύπαρξη πολυδιάστατης στέρησης για τα παιδιά είναι 1) η διαβίωση σε οικογένεια που βρίσκεται στο χαμηλότερο 40% κατανομής εισοδήματος, 2) η διαβίωση στο πλαίσιο μονογονεϊκής οικογένειας, 3) η διαβίωση σε οικογένεια με πολλά παιδιά (3 ή περισσότερα παιδιά), και 4) το μεταναστευτικό προφίλ των γονέων (εκτός ΕΕ). Ο τόπος διαμονής και το φύλο δεν φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά την στέρηση, ενώ η ηλικία των παιδιών φαίνεται να έχει μικρή επίδραση, καθώς τα μεγαλύτερα παιδιά είναι λιγότερο πιθανό να βιώσουν στέρηση.

Σημειώνεται ότι στο πρόσφατο συνέδριο εκπρόσωποι από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. (FRA), τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), και ομιλητές από 9 χώρες, παρακολούθησαν τις αναφορές παιδιών που μαθητεύουν στο ελληνικό δημόσιο σχολείο και να αντιληφθούν έτσι τη σπουδαιότητα της συμπερίληψης στην πράξη, όπου κάθε παιδί ανεξαρτήτως εθνικότητας, ύπαρξης αναπηρίας, φύλου, γλωσσικών και άλλων δεξιοτήτων έχει τη θέση του και πρέπει να νιώθει ισότιμο μέλος στο σχολείο. Τα στοιχεία δείχνουν ότι παρότι στις ευρωπαϊκές χώρες το ποσοστό των εγγεγραμμένων παιδιών στα σχολεία είναι πολύ υψηλό, εξακολουθούν να υπάρχουν ανισότητες στην πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και στα μαθησιακά αποτελέσματα, ιδίως για κάποιες ευάλωτες ομάδες παιδιών, όπως είναι τα παιδιά πρόσφυγες και μετανάστες, τα παιδιά Ρομά και τα παιδιά με αναπηρία.