Αναπτυξιακός: Ευκαιρίες και κίνδυνοι για τη βιωσιμότητα των λιμένων

Της Σοφίας Εμμανουήλ ([email protected])

Σάλο έχει προκαλέσει στον ναυτιλιακό κόσμο των αντιρρυπαντικών και ναυαγοσωστικών πλοίων υποστήριξης υπεράκτιων εγκαταστάσεων ο αποκλεισμός του κλάδου από ενισχύσεις, στο πλαίσιο του νέου αναπτυξιακού νόμου. Αποκαλούν δε αυτή την εξέλιξη επικίνδυνη καθώς μπορεί να υπονομεύσει την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα των λιμένων.

Ειδικότερα, με αφορμή την επικείμενη ψήφιση του πολυνομοσχεδίου “Αναπτυξιακός Νόμος – Ελλάδα Ισχυρή Ανάπτυξη” η Ελληνική Ένωση Πλοιοκτητών Ρυμουλκών, Ναυαγοσωστικών, Αντιρρυπαντικών & Πλοίων Υποστήριξης Υπεράκτιων Εγκαταστάσεων μιλά για “ωρολογιακή βόμβα” και εκφράζει την ισχυρή αντίθεσή της αλλά και την έντονη ανησυχία της για τις καταστροφικές συνέπειες που θα υπάρξουν τόσο στον κλάδο καθώς και στις συνθήκες ασφαλούς ναυσιπλοΐας στις ελληνικές θάλασσες. Τονίζει ότι εξαιρείται από το Σχέδιο Νόμου η δυνατότητα ενισχύσεων των επενδυτικών σχεδίων στον κλάδο εξοπλισμού πλωτών μέσων παροχής υπηρεσιών υποστήριξης λιμένων (γερανοί, ρυμουλκά, ναυαγοσωστικά, απορρυπαντικά κλπ.). Αυτό, σύμφωνα με την Ένωση, αντίκειται και στον Κανονισμό (ΕΕ) 2017/1084 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής  της 14ης Ιουνίου 2017 «για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 651/2014 όσον αφορά τις ενισχύσεις για τις λιμενικές και αερολιμενικές υποδομές», με τον οποίο επιτρέπεται στο εξής η χρηματοδότηση συγκεκριμένων ιδιωτικών επενδύσεων, με κύριο στόχο τη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος.

Οι πλοιοκτήτες επισημαίνουν ότι η εξέλιξη έρχεται σε αντίθεση με τις δεσμεύσεις της κυβέρνησης να προωθήσει ένα προφίλ χώρας που θα είναι παγκόσμιος εμπορευματικός και τουριστικός προορισμός, που θέτει τις πράσινες μεταφορές και την προστασία του περιβάλλοντος ως προτεραιότητα. Μιλούν για αντικοινοτική και αποεπενδυτική λογική που ναρκοθετεί τη διασφάλιση της ασφαλούς και περιβαλλοντικά καθαρής ναυσιπλοΐας για τις ελληνικές θάλασσες αλλά και τους ελληνικούς λιμένες.  

Στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το πολυνομοσχέδιο η Ένωση έχει ήδη καταθέσει εμπεριστατωμένες προτάσεις όπου και με βάση το Ενωσιακό Δίκαιο γίνεται σαφές ότι πλέον παρέχεται όχι μόνο η δυνατότητα, αλλά και η καθοδήγηση και παρότρυνση προς τα κράτη μέλη, να ενισχύσουν ιδιωτικές επενδύσεις σε τομείς όπως τα ρυμουλκά, ναυαγοσωστικά, αντιρρυπαντικά και λοιπά πλοία παροχής υπηρεσιών υποστήριξης λιμένων, τόσο για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ζωής, όσο και για τη διευκόλυνση των ευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών.

Οι τάσεις στην αγορά

Ας σημειωθεί ότι οι ανάγκες μεταφοράς προϊόντων και εμπορευμάτων τα τελευταία χρόνια έχουν πολλαπλασιαστεί και σε συνδυασμό με τη γεωγραφική θέση της χώρας καθιστούν τις ελληνικές θάλασσες έναν διεθνή κόμβο. Συγκεκριμένα από τα στοιχεία για τον Πειραιά, του μεγαλύτερου λιμανιού της χώρας και τέταρτου στην Ευρώπη (2020), η διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων για το 2020 (5.437.477), παρά την πανδημία, ήταν πολύ κοντά στα επίπεδα του 2019 (5.648.056) και σαφώς υψηλότερη από το 2018 (4.907.913). Ταυτόχρονα και σε επίπεδο τουριστικής κίνησης ήδη το 2021 η επανεκκίνηση της κρουαζιέρας επετεύχθη σε ποσοστό 60% του 2019 (αριθμός κρουαζιερόπλοιων) ενώ για το 2022, βάσει και των προκρατήσεων, αναμένεται αύξηση 18% στον Πειραιά, με περισσότερα από 700 κρουαζιερόπλοια να καταφθάνουν όταν το 2019, προ πανδημίας, οι αντίστοιχες αφίξεις ήταν 622. 

Οι κίνδυνοι

Επιπλέον, σύμφωνα και με τα σχετικά ετήσια στοιχεία (ελληνική υπηρεσία διερεύνησης ναυτικών ατυχημάτων και συμβάντων) ναυτικών συμβάντων η αυξητική τάση είναι ξεκάθαρη, καθώς ακόμα και το 2020 (εν μέσω πανδημίας με ιδιαίτερα μειωμένη κίνηση) τα ναυτικά συμβάντα ήταν 631, 19% περισσότερα από το 2019 (531), το 2018 ήταν 471, το 2017 458 και το 2016 μόλις 400. Πρόκειται για ναυτικά περιστατικά τα οποία κοστίζουν στους εργαζομένους, στις επιχειρήσεις και στο περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο οι επενδύσεις για την ναυπήγηση σύγχρονων ρυμουλκών, απορρυπαντικών αλλά και για ναυαγοσωστικών ώστε να μπορούν να καλύψουν τις σύγχρονες ανάγκες των χωρικών υδάτων της χώρας είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία των νησιών και των θαλασσών από ναυτικά ατυχήματα και τις τραγικές περιβαλλοντικές και οικονομικές συνέπειες τους. 

Σημειώνεται επίσης ότι η μη ένταξη των επενδύσεων αυτών στον αναπτυξιακό νόμο απειλεί χιλιάδες θέσεις εργασίας και στερεί σημαντικά κεφάλαια για τα Ελληνικά Ναυπηγεία, την ώρα που άλλες χώρες επενδύουν στον τομέα. Ενδεικτικά σημειώνεται ότι η Τουρκία προχωρά στη ναυπήγηση 8 νέων σύγχρονων ρυμουλκών – ναυαγοσωστικών σκαφών, με στόχο την κάλυψη του Αιγαιακού θαλάσσιου χώρου. 

Το νέο αναπτυξιακό νομοσχέδιο, που μπήκε σε φάση επεξεργασίας στις 19 Ιανουαρίου, κατατέθηκε στη Βουλή στο τέλος της περασμένης εβδομάδας και για αύριο 21 Ιανουαρίου έχει προγραμματιστεί η 4η συνεδρίαση της διαρκούς επιτροπής παραγωγής και εμπορίου για το θέμα, με εισηγητές τους κ.κ. Μάξιμο Σενετάκη και Χάρη Μαμουλάκη.